Broeikasgassen uitstoten wordt al een jaar lang goedkoper voor de Europese industrie. Nochtans zou het net duurder moeten worden als de EU haar klimaatdoelen wil waarmaken. De huidige prijsdaling is op korte termijn goed nieuws voor bedrijven die veel uitstoten. Maar op langere termijn dreigen de schommelende koolstofprijzen investeringsonzekerheid te veroorzaken.
Industriële bedrijven en elektriciteitsproducenten betalen momenteel 55 euro per ton CO2 die ze uitstoten. Dat is fiks goedkoper dan een jaar geleden. In 2023 piekte de prijs op de Europese koolstofmarkt nog dubbel zo hoog, op 105 euro. Maar al een jaar lang is die prijs in vrije val.
Wat is de Europese koolstofmarkt? Met het emission trade system (ETS) verplicht de EU de zware industrie en elektriciteitsproducenten om uitstootrechten op te kopen voor elke ton CO2 die ze uitstoten. Dat is een maatregel tegen de klimaatverandering, die veroorzaakt wordt door broeikasgassen. Vanaf 2026 komt er ook een tweede ETS-systeem, waardoor er ook koolstofprijzen komen voor de luchtvaart, het verkeer en de verwarming van huizen.
Dat is opmerkelijk, want in principe zou de koolstofprijs verder moeten stijgen. Het zou dus jaar na jaar duurder moeten worden om broeikasgassen uit te stoten. Daarom vermindert de EU geleidelijk het aantal beschikbare uitstootrechten. Die schaarste moet de prijzen verder opdrijven.
Dat past dan weer binnen de klimaatplannen van de Europese Unie. Tegen 2030 moet de EU 55 procent minder broeikasgassen uitstoten dan in 1990. Door uitstoot duurder te maken, wil de EU bedrijven en elektriciteitsproducenten aanzetten om te vergroenen.
Koolstofprijs moet drie keer hoger om zijn werk te doen
Maar die vlieger ging het voorbije jaar dus niet meer op. De prijzen dalen doordat elektriciteitsproducenten en de industrie het voorbije jaar minder certificaten hebben opgekocht. Dat zijn de wetten van elke markt: hoe meer aanbod, hoe lager de prijs.
Er zijn minder certificaten nodig doordat Frankrijk, na enkele moeilijke jaren, opnieuw enkele kerncentrales in gebruik heeft kunnen nemen. Daar komt bij dat de Europese industrie in een dip zit. Gas is ook opnieuw goedkoper geworden, waardoor elektriciteitsproducenten afstappen van kolen die meer uitstoot veroorzaken. En er is veel hernieuwbare energie-infrastructuur bijgebouwd in Europa.
“Maar eigenlijk kan niemand precies zeggen hoe het komt dat de koolstofprijs daalt”, zegt Pieter Vingerhoets, energie-expert bij VITO en Energyville. Hij noemt de dalende prijs “zeer slecht nieuws”.
“Op heel korte termijn is het misschien goed nieuws voor bedrijven met lopende industriële processen die veel CO2 uitstoten”, denkt Vingerhoets. “Maar op langere termijn moet die prijs opnieuw omhoog. Aan 50 euro per ton haalt Europa nooit zijn klimaatdoelstellingen voor 2030.”
Die prijs zou maar liefst drie keer zo hoog moeten liggen om zijn werk te doen, rond 150 euro per ton tegen 2030.
Onzekerheid
“Voor investeerders zou het beter zijn als de koolstofprijs zachtjesaan zou stijgen, in plaats van in schokken. Neem nu een bedrijf uit de haven dat wil investeren in CO2-afvang of in een warmtepomp. Dat wil weten hoe hoog de CO2-prijs de volgende jaren zal zijn om te berekenen of die investeringen ook rendabel zullen zijn.”
Bovendien dreigt er nog een ander gevolg, waarschuwt Vingerhoets. Hoe meer uitstootrechten er onverkocht blijven, hoe meer er uit de Europese koolstofmarkt genomen worden. “Dat is prima voor het klimaat, maar beleggers zouden dat effect kunnen onderschatten. Zij zouden kunnen denken: de koolstofprijs staat laag, dus wij kunnen meer uitstoten.” Terwijl die prijsdaling mogelijk van korte duur is.
De koolstofprijs zal de volgende jaren waarschijnlijk opnieuw stijgen, maar trager dan voorzien, blijkt uit een rondvraag van het persbureau Reuters bij energiespecialisten. Zij verwachten dat 1 ton CO2 in 2025 83 euro zal kosten. Dat is 6 procent minder dan ze een half jaar geleden nog dachten, en nog steeds ver onder de recordprijs van 2022.
