Welke verzen uit de Koran reciteerde de imam in het Brussels parlement nu exact?

De bal ging aan het rollen toen N-VA-Kamerlid Theo Francken op X (Twitter, red.) eind vorige week een video postte van een imam die in het Brusselse parlement verzen uit de Koran reciteerde. De video was op 8 februari al ontdekt door nog een andere Twitteraar (Peter Velle , red.), maar de beelden zelf zouden al dateren van 13 januari.

Toen vond in het Brusselse parlement een uitreikingsceremonie plaats. De video die momenteel de ronde doet op sociale media, werd door de Pakistaanse imam Muhammad Ansar Butt zelf op 15 januari op zijn sociale media geplaatst, maar werd intussen verwijderd. Online kwam er heel wat reactie op. De discussie ging vooral over een mogelijke schending van de scheiding tussen kerk en staat en mogelijke links van de imam met radicale elementen. Maar tussendoor verschenen ook heel wat beweringen over de inhoud van de verzen.

Zo stelde de Israëlische ambassadeur voor België en Luxemburg in het Engels dat “de moslimprediker ervoor koos om delen van soera ‘Al-Ahzab’ te reciteren, een soera over een strijd tussen moslims en joden. Dit is een soera die expliciet (vers 26) oproept tot het doden en gevangen nemen van Joden! Met deze woorden!”

Andere mensen op sociale media maakten er dan weer van dat “het Brussels parlement een moslim uitnodigt die oproept tot het vermoorden van Joden”.

Maar wat reciteerde de imam precies? VRT NWS vroeg het aan vier experten. Omdat de video die online circuleert, een geknipte versie was, legden we de experten de langere versie van de video voor, die ook te zien is op mediakanaal 7sur7 . 

De imam reciteert een deel van soerat al-Ahzab, vertaald als “De partijen”. Dat is soera 33 – een soera is een hoofdstuk in de Koran – waarin diverse verhalen samenkomen die los van elkaar staan, zegt islamoloog Joas Wagemakers (Universiteit Utrecht). “Specifiek reciteert de imam vers 41-47.”

Volgens de koranvertaling van de inmiddels overleden Nederlandse arabist en islamoloog Fred Leemhuis staat er het volgende:

“Daar staat niets in over joden en daar heeft het ook niets mee te maken”, zegt Wagemakers.

De Israëlische ambassadeur verwijst zelf naar vers 26 van deze soera. Die heeft de imam in de video niet gereciteerd, maar daar gaat het wel over joden. Wat staat daarin?

Dit vers slaat volgens de islamitische overlevering op de situatie in Medina in het jaar 627, waar de profeet Mohammed tegenwerking ondervond van tegenstanders uit Mekka, waaronder joodse stammen. 

“Enkele verzen – niet de verzen die de imam reciteerde – verwijzen naar een conflict in de rangen van Mohammeds leger”, vertelt islamoloog Jo Van Steenbergen (UGent). “Een joodse, Arabische stam kwam afspraken niet na en plande verraad. Dat werd gevolgd door een gewelddadige reactie van Mohammed. De slachtoffers van Mohammeds wraak waren in dit geval de zogenaamde “mensen van het boek die hen geholpen hadden”. " Veel joden werden volgens de overlevering gedood.

De inhoud van de verzen die de imam reciteerde, is heel globaal, zegt arabist Arjan Post (KU Leuven). “Het heeft niets te maken met een specifieke, historische gebeurtenis. Eerder is het een algemene boodschap die in de eerste plaats gaat over het gedenken van God. Het is gebruikelijk in islamitische culturen om iemand die iets meer weet van de Koran, daar iets uit te laten reciteren om een evenement te zegenen.”

“Dat is inderdaad gebruikelijk”, zegt islamoloog Guillaume Dye (ULB). “In dit geval heeft deze recitatie ook deze functie. Maar er zijn erg veel soera’s en verzen in de Koran. Deze imam koos zes verzen waarvan de laatste drie spreken over Mohammeds rol als boodschapper van Allah en die mensen tot Allah oproept. In zekere zin zijn deze verzen ook een oproep tot bekering.” 

Volgens Dye is de keuze voor deze soera evenmin onschuldig. “De keuze van de verzen viel op een soera die kijkt naar het sterkste conflict tussen Mohammed en de joodse stammen. Ik vraag me af of dat onbedoeld was.”

De drie andere experten gaan niet akkoord. “Heel veel moslims weten niet dat deze verzen tot die bewuste soera behoren”, aldus Post. “Je kan de Koran niet zien als een boek dat je van A tot Z leest: de verzen springen vaak van het ene thema naar het andere, zonder een verband te tonen. Een vers lezen uit een bepaald soera, wil niet zeggen dat je daarmee verwijst naar een andere vers in datzelfde soera.”

Bovendien roept de zevende-eeuwse strijd tegen een joodse stam niet op tot het doden van joden zoals de ambassadeur stelt, zegt Wagemakers. “Zelfs als de imam vers 26 had geciteerd – wat hij niet heeft gedaan – zou het slechts een passage zijn die vertelt over een historische strijd.”

“Verzen 41-47 uit soera 33 worden heel vaak bij officiële aangelegenheden voorgedragen”, zegt Van Steenbergen. “De link die gesuggereerd wordt met de geschiedenis van de moeilijke relatie tussen Mohammed en enkele joodse, Arabische stammen is er niet.”

We contacteerden imam Muhammad Ansar Butt via zijn sociale media, maar kregen geen respons. In een open brief bood de imam inmiddels zijn excuses aan voor de ophef die zijn optreden veroorzaakte. Volgens de man was hij er zich niet van bewust dat zijn recitatie als een schending van de scheiding tussen kerk en staat kon worden geïnterpreteerd. Vrijdag komt er een parlementair debat over wat er precies gebeurd is.