De toegevingen die de Vlaamse regering overweegt voor de landbouw, dreigen voor juridische problemen te zorgen. Daarvoor waarschuwen Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu op basis van een gelekte onderhandelingsnota. Onder andere het voorstel om landbouwgebied niet langer om te zetten in natuurgebied, zou in strijd met de grondwet kunnen zijn. "Deze nota lost geen problemen op voor de landbouwers, maar zadelt hen op met nieuwe."
Natuurverenigingen kritisch over onderhandelingsnota tussen Vlaamse regering en boeren: "Men wil 30 jaar natuurbeleid terugdraaien"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Geen landbouwgrond meer omzetten in natuurgebied (op enkele uitzonderingen na). De rapporteringsvoorwaarden versoepelen voor boeren die water willen oppompen. En hen toch toelaten om te bemesten in natuurgebieden van het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN).
Het zijn maar drie voorstellen die opgelijst staan in een gelekte onderhandelingsnota van de Vlaamse regering die dateert van maandag. In die nota staan de toegevingen die de regering in principe wil doen tegenover de landbouw.
In principe, want over sommige onderdelen is er nog geen eensgezindheid tussen de regeringspartijen. De stop op het omzetten van landbouwgrond naar natuurgebied voorziet bijvoorbeeld enkele uitzonderingen, zoals werken van openbaar belang. Maar wat daar allemaal onder kan vallen, is niet duidelijk. Hoe breed die uitzonderingen ingevuld worden, zal bepalen hoe verregaand die toegeving echt wordt.
In de nota staat ook te lezen dat de regels voor het watergebruik door de landbouw versoepeld zouden kunnen worden. Zo zouden boeren minder moeten aangeven hoeveel water ze oppompen uit bijvoorbeeld grachten, en gemakkelijker vergunningen moeten krijgen. Dat is verrassend, want Vlaanderen zit al met een waterprobleem. Maar ook hier: zeer concreet wordt het niet in de nota.
Morgennamiddag wordt alles misschien wat duidelijker. Dan start het overleg tussen de Vlaamse regering en de vertegenwoordigers van de landbouw. Die laatsten hebben intussen hun bedenkingen kunnen formuleren op deze nota. Dan kan een en ander concreter ingevuld worden.
Geen plek aan tafel voor milieuverenigingen
De milieuorganisaties Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu (BBL) hebben besloten daar niet op te wachten. Zij klagen al langer aan dat ze geen plek aan tafel krijgen bij de onderhandelingen tussen de regering en de boeren, terwijl ze toch ook betrokken partij zijn.
De milieuorganisaties waarschuwen vandaag dat de toegevingen die in de onderhandelingsnota staan, juridische problemen zouden opleveren.
Zo zou een stop op het omzetten van landbouwgrond in natuurgebied het moeilijk maken om de verplichtingen van het Ruimtelijk Structuurplan waar te maken. Volgens dat plan, dat al dateert van 1997, moet er nog steeds 50 procent extra natuur gevonden worden en 75 procent bos. Daarbij wordt vooral gekeken naar landbouwgrond, die goed is voor 45 procent van het Vlaamse grondgebied. Hoe het verder moet als die niet meer mag worden ingezet, is onduidelijk.
Deze nota lost geen problemen op voor de landbouwers, maar zadelt hen op met nieuwe
Danny Jacobs, directeur Bond Beter Leefmilieu
Bovendien zou zo'n verbod ook het grondwettelijk recht op een gezond leefmilieu schenden. De bescherming van dat leefmilieu mag immers niet teruggeschroefd worden.
"Heel verregaand en duidelijk een verstrenging", zo beoordeelt ook Hendrik Schoukens, milieujurist en Groen-schepen in Lennik, die plannen. Hij was niet betrokken bij de presentatie van BBL en Natuurpunt. "Als je nu in decreet vastlegt dat je geen landbouwgrond meer kan aankopen om natuur in landbouwgebied te beschermen, dan bind je je handen op je eigen rug. Het lijkt me ook in strijd met de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn."
Al stelt Schoukens zich ook de vraag hoe de Vlaamse regering zoiets juridisch nog zou kunnen verankeren in de vier maanden die nog resten voor de verkiezingen.
Waterarrest
En er dreigen nog meer problemen. Bijvoorbeeld met de waterkwaliteit. Ook die mag niet verder achteruitgaan, bleek vorige week nog uit het zogenaamde waterarrest. Anders riskeert Vlaanderen Europese boetes.
En als er soepelere regels zouden komen voor bemesting in VEN-gebied, dreigt een veroordeling door het Hof van Justitie. Dat zou dan een nieuwe veroordeling zijn. Vorig jaar al veroordeelde een Brusselse rechter Vlaanderen omdat het er niet in slaagt de Europese Nitraatrichtlijn te respecteren.
"Deze nota lost geen problemen op voor de landbouwers, maar zadelt hen op met nieuwe", besluit BBL-directeur Danny Jacobs. "Als je onder de lat van de wet probeert te raken, creëer je twee dingen. Europa zal je op de vingers tikken, bijvoorbeeld voor je mestbeleid. Maar je ondergraaft ook de rechtszekerheid voor landbouwers die nieuwe vergunningen willen aanvragen."
"Men wil 30 jaar natuurbeleid, de toepassing van Europese wetgeving en boerenwetgeving uit de jaren '90, niet alleen op pauze zetten, maar zelfs op de stopknop duwen. Dat is voor ons onaanvaardbaar. We vragen dat wat nu op tafel ligt, morgenavond niet wordt goedgekeurd."
