In Oost-Congo escaleert het geweld tussen de M23-rebellen en de Congolese regeringstroepen. Al dagen zijn er zware gevechten vlak bij de miljoenenstad Goma. Afgelopen week alleen al sloegen tienduizenden mensen op de vlucht. "Valse geruchten doen de boosheid van de bevolking ten aanzien van het Westen opflakkeren", duidt Afrikakenner Stijn Vercruysse.
"Belgische vlag in brand gestoken": woede tegen Westen groeit na aanhoudend geweld in Oost-Congo
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
"Het vergeten conflict", zo wordt het aanhoudende geweld tussen de M23-rebellen en de Congolese regeringstroepen ook wel genoemd. Want terwijl de blik van wereld gericht is op de conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten, lijkt ook de situatie in Congo helemaal de verkeerde richting op te gaan. De afgelopen dagen wordt er zwaar gevochten vlak bij de miljoenenstad Goma en de situatie lijkt uit de hand te lopen.
Zo zijn er ook twee Zuid-Afrikaanse soldaten omgekomen tijdens beschietingen, de eerste slachtoffers sinds het land troepen heeft ingezet in december. Dat heeft het Zuid-Afrikaanse leger (SADC) donderdag bekendgemaakt. Twee soldaten raakten zwaargewond.
In het kort: de situatie in Oost-Congo
De M23-rebellen, voornamelijk bestaande uit voormalige Congolese soldaten, kwamen in opstand tegen de regering van president Joseph Kabila. De rebellen worden gesteund door buurland Rwanda. Het conflict draaide om etnische spanningen, economische ongelijkheid en controle over natuurlijke hulpbronnen.
Het leidde tot massale ontheemding, schendingen van mensenrechten en humanitaire crises. Internationale inspanningen werden ondernomen om het geweld te stoppen en vrede te bevorderen, maar die kunnen het geweld voorlopig moeilijk inperken.
Het oplopende geweld eist zijn tol bij de lokale bevolking. "In Goma kan niet aan landbouw gedaan worden, dus de regio is voor voedsel erg afhankelijk van de omliggende gebieden", vertelt Stijn Vercruysse, Afrikaspecialist bij VRT NWS.
"Maar veel toegangswegen worden afgesloten door de regeringstroepen of de rebellen, waardoor het moeilijk is om voedsel de regio in te krijgen. De vele tienduizenden vluchtelingen die in de stad verblijven, hebben daardoor nauwelijks toegang tot voedsel. Ook de watertoevoer loopt mank, waardoor mensen slechts toegang hebben tot 3 liter water per dag, in plaats van 15 liter eerder."
Veel inwoners vluchtten naar Goma omdat ze hopen dat ze in de stad veilig zijn, maar die kan de vluchtelingenstroom moeilijk aan. "In een week tijd kwamen 138.000 nieuwe mensen aan in de stad Goma, sinds november zijn een miljoen mensen in de regio ontheemd."
Kwaad op het Westen
De situatie is er kritiek en veel mensen zijn kwaad. Een woede die ze richten op het Westen. Enkele dagen geleden reisde de Poolse president Andrzej Duda af naar buurland Rwanda, dat de M23-rebellen steunt. "Dat bezoek zet kwaad bloed bij de Congolezen, die het als een bewijs zien dat Polen, en bij uitbreiding het Westen, Rwanda steunt", duidt Vercruysse.
Dat leidde de afgelopen dagen en weken tot hevige protesten. Vooral westerse ambassades lijken het doelwit te zijn van de boze massa. Bij demonstraties zouden ook Belgische en Amerikaanse vlaggen verbrand zijn. Volgens diplomaten ter plaatse worden de Belgen en de Belgische ambassades voorlopig niet geviseerd, de mensen zijn vooral kwaad op de Fransen, de Britten en de Amerikanen. De demonstranten geloven dat die landen onder een hoedje spelen met Rwanda.
Ook de geruchtenmolen wakkert de spanningen voorlopig alleen maar aan. "Het is erg moeilijk om al die geruchten dat de Fransen, Amerikanen en Britten onder een hoedje spelen te keren, zeker omdat ze versterkt - en zelfs massaal verspreid - worden door Russische media. Die hebben er alle baat bij om Afrika tegen het Westen op te zetten."
De spanning in Oost-Congo neemt dus voorlopig alleen maar toe. "In Goma heerst een soort psychose", concludeert Vercruysse. "Mensen vrezen dat M23-rebellen de stad opnieuw gaan binnenvallen." In 2012 gebeurde dat al eens eerder. Toen namen de rebellen de controle over de stad over en sloegen bijna 140.000 mensen op de vlucht. "Het is niet ondenkbaar dat dat opnieuw gebeurt."
Rechtzetting: aanvankelijk was in het artikel sprake van 18.000 nieuwe vluchtelingen in een week tijd, maar dat cijfer klopt niet. In een week tijd kwamen er namelijk 138.000 vluchtelingen aan in de stad Goma. De fout werd aangepast.
