Nederland moet binnen de 7 dagen stoppen met de uitvoer van Amerikaanse onderdelen voor F-35-gevechtsvliegtuigen naar Israël. Dat heeft een Nederlands hof van beroep beslist. "Er bestaat een duidelijk risico op ernstige schendingen van het oorlogsrecht."
Nederland moet binnen de week stoppen met uitvoer van F-35-onderdelen naar Israël, oordeelt Nederlands gerechtshof
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De rechtszaak was aangespannen door drie mensenrechtenorganisaties: Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum. Zij wilden de levering van de onderdelen tegenhouden, omdat Israël het oorlogsrecht zou schenden en een mogelijke genocide zou plegen door de F-35's te gebruiken voor aanvallen op de Gazastrook.
Een rechtbank in eerste aanleg oordeelde eerder dat de leveringen kunnen doorgaan, maar het hof van beroep in Den Haag geeft de 3 organisaties wel gelijk en heeft beslist dat de leveringen binnen de 7 dagen moeten worden stopgezet.
"Israël houdt bij zijn aanvallen onvoldoende rekening met de gevolgen voor de burgerbevolking", argumenteren de rechters. "Het hof oordeelt dat er een duidelijk risico bestaat dat met de F-35-gevechtsvliegtuigen van Israël ernstige schendingen van het humanitaire oorlogsrecht worden gepleegd in de Gazastrook."
Amerikaanse vliegtuigen
De F-35's zijn gevechtsvliegtuigen van Amerikaanse makelij. Meerdere Europese landen zijn overgeschakeld op de F-35 of zullen dat doen om hun verouderde gevechtsvliegtuigen te vervangen, ook België.
Nederland geldt als een belangrijk verdelingscentrum voor de Amerikaanse onderdelen in Europa. Het slaat ze op in een logistiek centrum op de luchtmachtbasis van Woensdrecht, om ze vandaaruit uit te voeren naar alle Europese landen die de F-35 gebruiken, en dus ook naar Israël.
Nieuwe vergunning onder voorwaarden
De vergunning voor de export naar Israël is volgens de NOS sinds 2016 van kracht en dat voor onbepaalde tijd. Volgens het hof kan het echter niet de bedoeling zijn dat die vergunning nooit kan worden heroverwogen, zeker niet als de omstandigheden sinds 2016 "ingrijpend" zijn veranderd.
De Nederlandse regering had onder meer geargumenteerd dat de leveringen moesten doorgaan om de goede relaties met de Verenigde Staten en Israël te onderhouden. Maar volgens het hof is dat geen goed argument.
Volgens de regering is het ook onduidelijk of Nederland de leveringen wel kan stopzetten, omdat de onderdelen eigendom zijn van de VS en enkel in Nederland opgeslagen liggen.
Het hof van beroep verbiedt Nederland echter niet om een nieuwe vergunning aan Israël te verlenen. Maar dan moet daarin wel de voorwaarde worden opgenomen dat Israël de F-35's niet inzet in Gaza, stelt het hof.
Cassatie
De Nederlandse regering gaat hoe dan ook in cassatie tegen de uitspraak. Dat heeft ontslagnemend minister van Buitenlandse Handel Geoffrey van Leeuwen bekendgemaakt. Volgens de regering is het aan de Nederlandse staat om het buitenlandbeleid vorm te geven en heeft het hof daar onvoldoende rekening mee gehouden.
De regering zal de uitspraak van het hof intussen wel uitvoeren en de levering tijdelijk stopzetten. De regering zal tegelijkertijd de bondgenoten en partners proberen te overtuigen van de "blijvende betrouwbaarheid van Nederland in het F-35-project", klinkt het.
