Antwerpse voetgangerstunnel verandert in levensechte deeltjesversneller: "Beleef de oerknal met roze en blauwe protonen" 

Van 13 tot 23 februari is de Antwerpse Sint-Annatunnel - ook bekend als de voetgangerstunnel - het decor voor een ondergronds spektakel rond het ontstaan van het heelal. De Universiteit Antwerpen bootst er in samenwerking met het Agentschap Wegen en Verkeer een deeltjesversneller na. Zo staat er een bij het CERN in Zwitserland. Daar botsen protonen tegen elkaar op. Daaruit ontstaan dan nieuwe elementaire deeltjes en zo proberen wetenschappers meer te weten te komen over het ontstaan van het universum.

In de tunnel kan je op een knop duwen om de deeltjesversneller in gang te zetten. Je ziet er dan roze protonen die met LED-lampen van het stadscentrum naar Linkeroever flitsen. Blauwe protonen flitsen van Linkeroever in de richting van de stad. De protonen gaan sneller en sneller, tot ze bijna op lichtsnelheid zitten. Ze botsen op elkaar en dan hoor je ook geluidseffecten. Langs de roltrappen van de voetgangerstunnel wordt uitgelegd wat er allemaal gebeurt in zo'n deeltjesverneller. 

Het idee voor het project komt van natuurkundige Maja Verstraeten van de UAntwerpen. Fietsend door de Antwerpse voetgangerstunnel voelde ze zich zelf een proton in een deeltjesversneller. "Daarin worden elementaire deeltjes versneld tot ze bijna even snel als het licht gaan", zegt Verstraeten.

"Die elementaire deeltjes zijn ontstaan in de oerknal. In een versneller laten we deeltjes botsen met elkaar. Daaruit komen nieuwe deeltjes vrij. Die worden onderzocht om zo proberen te weten te komen wat de bouwstenen van het universum zijn."

Elementaire deeltjes lijken zeer abstract, maar dat klopt niet zegt Verstraeten. "Alles om ons heen is eruit opgebouwd. Elementaire deeltjes zijn niet concreet en tastbaar, maar de sporen die ze nalaten wel. Als je je hand bijvoorbeeld op een tafel legt, kan ze niet door die tafel bewegen. Dat komt door een interactie van die deeltjes."

De demonstratie in de Antwerpse tunnel is gebaseerd op wat er gebeurt in het onderzoekscentrum CERN, in de buurt van Genève in Zwitserland. Daar ligt de grootste deeltjesversneller ter wereld onder de grond. In tunnels, goed voor 27 kilometer, laten wetenschappers protonen op elkaar botsen onder omstandigheden die de oerknal evenaren. In het "puin" van die botsingen hopen wetenschappers oerdeeltjes te ontdekken die ons meer vertellen over het ontstaan van ons heelal.