Na woede en protesten: waarom zou je nog boer worden? "Eten produceren is het mooiste wat er is" 

Lies Bernaerts (29) wist op haar veertiende dat ze boerin wilde worden. Ze studeerde voor bio-ingenieur, ging daarna op de varkensboerderij van haar ouders werken en nam in 2020 een deel van het bedrijf over. Toen ze begon aan haar studies bio-ingenieur zei iedereen dat ze daarna wel niet meer in de landbouwsector zou willen stappen, maar toch deed ze het. 

"Ik ben dag in dag uit met dieren bezig. De zeugen krijgen biggetjes die tot ze 120kg wegen op de boerderij blijven, daarna gaan ze naar het slachthuis. Ik kan ook helemaal vrij mijn dag invullen en ik kan mijn werk combineren met mijn drie kinderen. Mijn zoontje fietst gewoon tussen de stallen terwijl ik aan het werk ben. En ik hou ervan om heel de dag in de buitenlucht te zijn."

"Ik heb een gemiddeld netto-inkomen tussen de 1500 en 2000 euro. Mijn leven is ook niet zo duur. Ik heb geen wagen nodig om naar het werk te gaan, ik heb weinig kleren en ik heb geen geld nodig voor vrijetijdsbesteding want ik heb amper vrije tijd. Maar ik heb wel een zware lening moeten nemen om het bedrijf over te nemen, meer dan 500.000 euro. Dat moet wel worden afbetaald natuurlijk."

"Er is heel weinig begrip voor de sector, we hebben het gevoel dat wij moeten inboeten ten voordele van de industrie. Landbouwgrond wordt ingepikt voor nieuwe wegen, infrastructuur, industriegebied, woongebied en natuur.  We worden bekeken als het restje waar we nog wat kunnen van afpitsen."

"Er moet een ander beleid komen maar het zal sowieso moeilijk zijn om nog mensen te overtuigen om boer te worden. Je hebt een enorme verantwoordelijkheid en je moet er elke dag staan, dat zijn we niet meer gewend. Ik zou gewoon al heel blij zijn als ze de mensen die het nu nog willen doen niet allemaal wegjagen."

Jarno Claeys (32) was al van kleinsaf bezig met moestuinieren maar had nooit de bedoeling om boer te worden. Als jongeling streed hij voor de natuur en was hij tegen de landbouw. Op zijn negentiende besloot hij om te stoppen met betogen en om iets positiefs te doen voor de samenleving: de mensen voeden op een duurzame manier. Hij heeft toen een opleiding bioboer gevolgd en begon te boeren. Hij kweekte groenten en zocht markten om zijn opbrengst te verkopen.

"Elke dag is anders. Als ik de markt doe, sta ik heel vroeg op om de camion te laden en naar de markt te rijden. Dan ben ik rond 15u weer thuis en bereid de volgende markt voor of ga nog op het land werken. In de zomer werk ik vaak zestien uur of langer op een dag, in de winter is dat minder, maar nooit weken met minder dan zeventig uur."

"Het moeilijke is dat ik eigenlijk twee jobs heb: enerzijds marktkramer, anderzijds boer. Ik ben al lang op zoek naar een marktkramer als vennoot, zodat alles wat leefbaarder wordt, maar die heb ik tot nu toe nog niet gevonden."

"Ik zou niets anders willen doen dan dit, ik denk niet dat er een ander beroep is dat mij meer voldoening kan geven. Enerzijds omdat dit mijn passie is, anderzijds omdat dit de meest authenieke vorm is van werk. Het is de basis van alles. Eerst moeten we met onze handen in de grond zitten en maken dat we eten hebben, dan kunnen we maar aan de rest denken. Eten produceren voor andere mensen is het mooiste dat je kan doen. Of ik nu veel of weinig verdien, ik ga dat blijven doen."

"Ik heb geen veestapel en ik bemest ook minder dan de toegelaten norm, daarom heb ik geen last van de regels. Maar ik begrijp wel dat de boeren op straat komen want het gaat over onze voedselvoorziening."

"Ik heb heel veel verdriet als ik naar de boeren kijk. Het kwetst mij hoe ze de laatste decennia in de tang genomen zijn. De staat en de media zijn gaan lopen met het idee van duurzaamheid en ze hebben de boeren gepusht om te verduurzamen, maar niet op de juiste manier. Het komt er altijd op neer dat de boer moet investeren in nieuwe technieken om duurzamer te produceren."

"Toen ik als boer begon dacht ik dat ik daarmee een stap in de goede richting zette en dat anderen wel zouden volgen. Ik ging er vanuit dat na verloop van tijd heel de wereld bio ging worden, zo naïef was ik. Nu heb ik door dat dat helemaal niet het geval is en dat er eerder een grotere afstand komt tussen het chemisch boeren en de natuurlijke voedselvoorziening van de mens. En dus ook tussen natuur en landbouw."

Ruben Savels (27) is zelf geen boer maar begrijpt hun protest helemaal. "Het protest gaat in heel Europa vooral over respect en over de positie van de boer in de voedselketen. Die is helemaal onderaan, ook wat macht betreft. De macht om een deftige marge af te dwingen is er vaak niet. Er zijn in Vlaanderen nog maar 22.000 boeren over, dat is een te kleine groep om druk uit te oefenen."

"Binnen Europa was het credo na de Tweede Wereldoorlog "nooit meer honger". Op hetzelfde moment was er de Europese eenmaking en werden er plannen gesmeed voor een Europees landbouwbeleid. Dat had twee pijlers: betaalbaar en voldoende voedsel voor de consument en voor de boer een goed inkomen en een goede levensstandaard. Maar eigenlijk zijn die twee pijlers niet verenigbaar: als het voedsel goedkoop moet zijn, kan de boer geen goed inkomen hebben."

"En dan is er ook de spanning tussen natuur en landbouw. Die is voor een groot deel tactisch veroorzaakt om belangengroepen blij te maken. Natuurmensen en landbouwmensen worden in twee kampen geduwd omdat dat politiek interessant is. Maar in werkelijkheid zijn er raakvlakken en is verzoening wél mogelijk."

"We zijn onze voedselcultuur wat kwijtgeraakt. Niet dat we dat kunnen helpen, we hebben ook minder en minder tijd om boodschappen te doen, met voedsel in contact te komen en eten zelf te bereiden. We eten meer fastfood en vooraf bereide maaltijden en dat doet ons het contact met voedsel verliezen. We verliezen ook de waarde die we aan voedsel geven en we liggen niet meer wakker over waar het vandaan komt. Da's heel jammer want net die band met voedsel zorgt dat we betere keuzes maken."