Eva werd slachtoffer van gynaecologisch geweld: "Hopeloos overgeleverd aan arts en vroedvrouw zonder enige vorm van inspraak"

Het verhaal van Eva begint in april 2020, middenin de eerste corona-lockdown. Door de toen geldende maatregelen moet Eva kiezen: ofwel gaat haar partner mee de verloskamer binnen, ofwel haar eigen vroedvrouw van buiten het ziekenhuis. Eva kiest voor haar partner, maar dan blijkt dat ook haar gynaecoloog er niet zal zijn om haar bevalling in goede banen te leiden. "Op dat moment gold de regel: gynaecologen die consultatie hebben, komen omwille van besmettingsgevaar niet op het verloskwartier. En zo kwam het dat ik plots moest bevallen bij een gynaecoloog die ik totaal niet kende en waar ik totaal geen klik mee had." De omstandigheden zijn uitzonderlijk, maar kunnen niet als excuus ingeroepen worden voor wat er nadien volgt.

"De verloskamer was heel koud en fel verlicht. Ik kreeg de instructie om meteen op mijn rug op tafel te gaan liggen en mijn broek uit te doen. Omdat ik al volledige ontsluiting en persdrang had, was het adagium duidelijk "geen tijd te verliezen". Ik voelde echter meteen dat de houding waarin ik lag niet comfortabel was. Ik moest mijn benen in de beugels houden terwijl ik immense pijn had door de beenweeën. Ik was uitgeput van de weeënstorm die ik al gehad had en stond stijf van de adrenaline."

"Ik vroeg de vroedvrouw of ik mocht veranderen van positie, of de lichten wat gedimd konden worden, of ik mijn warmere nachtjapon mocht aantrekken of even in het bad mocht dat er ook aanwezig was. Er werd allemaal geen gehoor aan gegeven. Ik voelde nochtans dat ik dat nodig had: ik moest even de tijd nemen om terug in mijn cocon kruipen en tot mezelf te komen om mijn baby op de wereld te kunnen zetten. Die tijd was er ook: er was, zo bleek achteraf ook, geen enkele medische urgentie. Maar ik moest door. En het enige wat ik kon denken was: ik kan dit niet op deze manier."

Ook de dokters merken dat het Eva op deze manier niet zal lukken. Maar in plaats van haar de kans te geven het op haar manier te doen, besluiten ze over te gaan tot kunstmatige ingrepen. "Ik kreeg weeënopwekkers en op een bepaald moment merkte ik dat men mij aan het klaarmaken was voor een knip, iets waarvan ik op voorhand gezegd had dat ik het absoluut niet wilde, tenzij het medisch noodzakelijk was. Toen ik vroeg wat er aan de hand was, werd ik weggewuifd. Ook mijn partner was helemaal overdonderd: er werd gewoon niet gecommuniceerd en niet geluisterd. Er was totaal geen vertrouwen in mij als moeder. Ik werd louter gezien als een patiënt. Ik voelde aan alles: geef me even, en ik wéét hoe ik het moet doen. Maar die kans kreeg ik niet. En op zo'n moment probeer je dan te geloven dat de zorgverleners het wel beter zullen weten."

Eva's zoontje wordt uiteindelijk geboren via een zuignap. "Dat was niet alleen fysiek erg pijnlijk - ik had ondanks de knip een totaalruptuur waar ik vier jaar later nog last van heb - maar ook mentaal was het enorm traumatisch. Ik had niet het gevoel dat ik zelf mijn zoon op de wereld heb kunnen zetten, terwijl ik dat in andere omstandigheden wel gekund had."

Dat het allemaal zo niet had hoeven lopen, blijkt al snel wanneer een nieuwe vroedvrouw Eva's pasgeboren zoontje komt wegen. Deze vroedvrouw merkt op dat de beugels die Eva zoveel pijn bezorgd hebben, verkeerd afgesteld staan. "Als beugels verkeerd afgesteld staan, wordt het allemaal nog pijnlijker. De gynaecoloog zag me wenen en zei botweg dat het allemaal zo erg niet was, dat zijn twee kinderen ook via de zuignap geboren zijn. En ook al was ik heel gelukkig dat ik een gezond kind op de wereld had gezet, toch waren die eerste momenten na de bevalling vooral pijnlijk en verwarrend. Ook de borstvoeding liep daardoor niet goed. Wat wil je, na zo'n traumatische ervaring?"

"Ik ben als patiënt behandeld, niet als toekomstige moeder die op haar lichaam wilde vertrouwen. Die kans is me ontnomen," besluit Eva.

Het verhaal van Eva is er maar één van de vele: uit het rapport van de Senaat blijkt dat gynaecologisch geweld zich in ons land "systemisch en institutioneel" voordoet. Veel valt terug te leiden tot communicatie, aldus Isabelle Dehaene, woordvoerder van de gynaecologenvereniging VVOG. "Een verhaal als dat van Eva zou niet mogen voorkomen. Als er een interventie staat te gebeuren, is het belangrijk dat geboortezorgverleners dit doorspreken met de persoon in kwestie. En omgekeerd moeten patiënten ook aangeven wat ze willen en niet willen. Als iemand een keizersnede blijft weigeren, mogen wij die juridisch gezien niet uitvoeren."

Een bevalling is altijd teamwork, en de persoon die aan het bevallen is, is altijd de baas, bevestigt ook verloskundige Uwe Porters. "Maar dat baas-zijn begint al veel vroeger: je bent ook baas over je zwangerschap. Kies je geboortezorgverleners met zorg, beschouw het als een dating-proces. Bevraag hen, check of ze up-to-date zijn met wetenschappelijk onderzoek, of ze bijvoorbeeld veel knippen of net weinig, of hun visie strookt met de jouwe."

Isabelle Dehaene pleit er in dat kader voor om de wensen realistisch te houden. "Een geboorteplan is niet hetzelfde als een geboortewens. Je kan op papier zetten hoe je ideale bevalling eruitziet, maar in de praktijk blijkt toch dat het vaak anders loopt dan je hoopt. Maar als we allemaal goed communiceren, gaat zelfs het pad waar van afgeweken wordt een mooi pad zijn."

Uwe Porters ziet tot slot nog een belangrijke rol weggelegd voor partners of een andere persoon die bij de bevalling aanwezig is als mentale ondersteuning. "Het is goed om iemand bij je te hebben die de rotzak in de kamer kan zijn. Als er dan grenzen gesteld moeten worden, hoeft de persoon die aan het bevallen is dat niet noodzakelijk zelf te doen."