Er zijn dit jaar 59 procent minder monarchvlinders aangekomen op hun overwinteringsplaats in Mexico. Dat meldt de Mexicaanse Commissie voor Beschermd Natuurgebied. Elk jaar maakt die trekvlinder de tocht van Noord-Amerika naar het zuiden. Maar droogte en pesticidegebruik maken het hem moeilijk.
Iconische monarchvlinder heeft het moeilijk door pesticiden en hitte: helft minder aangekomen in Mexico dan vorig jaar
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Dat vogels soms enorme afstanden afleggen om in het zuiden te overwinteren, is bekend. Maar wist je dat er ook zoiets is als een trekvlinder? Bij ons is de atalanta bijvoorbeeld zo'n trekvlinder. Maar misschien wel de meest iconische trekvlinder is de Noord-Amerikaanse monarchvlinder.
Die opvallende oranje vlinder leeft in de Verenigde Staten en Canada in twee populaties, die gescheiden zijn door de Rocky Mountains. De monarchvlinders die ten oosten van de bergketen leven, beginnen elke nazomer opnieuw aan een trektocht naar Mexico. Voor sommige vlinders kan die tocht oplopen tot 4.800 kilometer.
Daar, in de Sierra Madre-bergen, strijken ze in zwermen neer in bossen waar het warm genoeg blijft om de winter te overleven. En ze houden elkaar ook warm. Dat is nodig, want wanneer de temperatuur onder het vriespunt duikt, moeten ze hun vetreserves aanspreken. Na de winter keren ze terug.
Veel vlindersoorten leven slechts enkele weken, maar de monarchvlinders die in Mexico overwinteren, leven 8 tot 9 maanden. Dat is lang genoeg om de hele reis over en weer uit te doen. Hun nakomelingen die in de lente en zomer geboren worden, hebben minder geluk. Die zingen het veel minder lang uit.
Zo zitten er verschillende generaties tussen twee winters.
Pesticiden doen monarchvlinders verhongeren
Maar de monarchvlinder heeft het moeilijk. De Mexicaanse Commissie voor Beschermd Natuurgebied meldt deze week dat er dit jaar 59 procent minder vlinders zijn aangekomen in hun overwinteringsgebied. Het jaar voordien was nochtans nog een opsteker geweest. Toen waren er 35 procent méér geteld dan in 2021.
De vlinders worden niet individueel geteld. De Commissie drukt hun aantallen uit in de oppervlakte die ze als zwermen bedekken. Dit jaar is dat 0,9 hectare, terwijl het vorig jaar nog 2,21 hectare was. Alleen in 2013 overwinterden er nog minder monarchvlinders in Mexico.
Daar zit de klimaatverandering voor iets tussen, zegt de Commissie. Insecten zijn immers erg kwetsbaar voor sterke schommelingen in de temperatuur en luchtvochtigheid. En net dat wispelturige weer komt door de klimaatverandering steeds vaker voor.
Pesticiden maken het de monarchvlinder nog moeilijker. Op zijn verre tocht is de vlinder immers afhankelijk van de zijdeplant voor zijn voedsel. Maar die plant wordt vaak verdelgd omdat boeren en tuiniers ze zien als onkruid.
"Als de vlinders alleen maar akkers, steden en gazons tegenkomen op hun weg, vinden ze niet genoeg om te eten. De grootste doodsoorzaak tijdens de migratie is verhongeren", zegt professor Karen Oberhauser van de Universiteit van Minnesota in National Geographic.
Ontbossing sterk beperkt
De Commissie van Beschermd Natuurgebied hoopt de achteruitgang te kunnen keren met een aantal gerichte maatregelen. Ze stelt alvast voor om corridors in te richten van Noord-Amerika naar Mexico waar minder pesticiden en herbiciden gebruikt mogen worden.
Ze wijst er ook op dat de illegale ontbossing zo goed als een halt is toegeroepen in het overwinteringsgebied van de vlinders. Vorig jaar ging daar nog meer dan 10 keer méér bos verloren dan dit jaar.
