In de Verenigde Staten zijn de ogen vanaf vandaag gericht op het federale Hooggerechtshof. Dat moet bepalen of oud-president Donald Trump kan worden geschrapt van het stembiljet in de staat Colorado. De uitspraak kan verstrekkende gevolgen hebben.
Mag Donald Trump op het stembiljet staan? Alle ogen zijn gericht op Amerikaanse Hooggerechtshof
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Eind vorig jaar oordeelde het Hooggerechtshof van de staat Colorado dat Donald Trump zich niet verkiesbaar mag stellen als presidentskandidaat in de staat.
De beslissing werd genomen op basis van Sectie 3 van het 14e Amendement van de Amerikaanse Grondwet, een clausule over rebellie die dateert uit de tijd vlak na de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865).
Het amendement bepaalt dat functionarissen die hebben deelgenomen aan een opstand tegen de staat geen openbaar ambt mogen uitoefenen. Die passage kan dus mogelijk ook van toepassing zijn voor de bestorming van het Capitool in januari 2021.
Federaal Hooggerechtshof
Na de uitspraak van het Hooggerechtshof in Colorado kondigde de Republikeinse Partij aan dat ze de beslissing aanvecht bij het federale Hooggerechtshof.
In afwachting van een uitspraak is de beslissing om Trump van het stembiljet te weren intussen opgeschort. Hetzelfde geldt overigens in de staat Maine, waar een soortgelijke beslissing was genomen.
Wat bepaalt Sectie 3 van het 14e Amendement?
De bewuste bepaling die de staten aanhalen, verbiedt dat functionarissen die betrokken waren bij rebellie of opstand, een openbaar ambt bekleden. Letterlijk gaat de bepaling als volgt:
"No person shall be a Senator or Representative in Congress, or elector of President and Vice-President, or hold any office, civil or military, under the United States, or under any State, who, having previously taken an oath, as a member of Congress, or as an officer of the United States, or as a member of any State legislature, or as an executive or judicial officer of any State, to support the Constitution of the United States, shall have engaged in insurrection or rebellion against the same, or given aid or comfort to the enemies thereof. But Congress may by a vote of two-thirds of each House, remove such disability."
Het federale Hooggerechtshof heeft zich nog nooit uitgesproken over Sectie 3 en wat daar de concrete gevolgen van zijn.
Pleidooien gehoord
In het federale Hooggerechtshof zijn zes van de negen rechters benoemd door Republikeinen, en drie door Trump zelf.
De negen rechters hebben vandaag de pleidooien gehoord van de advocaten van beide partijen, die een lawine aan vragen kregen voorgeschoteld. Zo zijn de rechters dieper ingegaan op de politieke gevolgen en de vraag of één staat kan bepalen wie er wel of niet tot president van de Verenigde Staten kan worden verkozen.
De advocaat van Trump voerde aan dat de bewuste paragraaf van het 14e amendement enkel betrekking heeft op benoemde functionarissen en niet voor degenen die worden verkozen, zoals de president. In de grondwetspassage worden bepaalde ambten uitdrukkelijk genoemd, maar niet dat van de president, merkte hij op.
Volgens de advocaat van de aanklagers uit Colorado is de passage dan weer bewust breed opgesteld en is er geen enkele reden waarom ze geen betrekking zou hebben op de president.
De uitspraak van het federale Hooggerechtshof valt wellicht nog vóór Super Tuesday, 5 maart, de dag waarop de meeste voorverkiezingen worden gehouden in de VS.
