Oplichters maken steeds vaker gebruik van valse QR-codes om gegevens of geld te stelen. Dat blijkt uit cijfers van de FOD Economie voor 2023. Ook artificiële intelligentie (AI) is aan een opmars bezig onder oplichters. De gegevens die fraudeurs via AI ontfutselen, misbruiken ze nadien om je vertrouwen makkelijker te winnen.
Nieuwe vorm van oplichting duikt steeds vaker op: "quishing" of phishing met valse QR-codes
Harald Scheerlinck
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Xavier Taveirne is jouw WinWin-consumentenman. Deze week gaat er extra aandacht naar digitale inclusie, met extra lange afleveringen van 'WinWin', Iedereen Digihelper, van 9 tot 12 uur op Radio2. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Phishing is al jaren een bekend fenomeen. Via malafide links in een e-mailbericht proberen oplichters je te bestelen. "Smishing" is oplichting via een sms en bij "vishing" bellen de oplichters je gewoon op. Relatief nieuw in het rijtje: "quishing".
Valse QR-codes
Bij quiching sturen oplichters valse QR-codes via e-mail, sms of een WhatsApp-bericht naar potentiële slachtoffers. Ze doen alsof het bericht afkomstig is van een officiële instantie en manen je aan om via de code een openstaande boete of rekening te betalen. Ook in papieren brieven kunnen oplichters de QR-codes op die manier manipuleren.
Wanneer je zo'n QR-code scant, beland je op een malafide website of moet je een betaling uitvoeren. Soms worden de codes ook gebruikt om schadelijke software te installeren op het toestel van het slachtoffer. Op die manier kunnen je persoonlijke gegevens, zoals wachtwoorden, gestolen worden. En dan beginnen de problemen.
Hoe je wel veilig kan betalen via QR-code, kan je hier nalezen.
Oplichting op maat dankzij artificiële intelligentie
Eens een crimineel bepaalde persoonlijke informatie of zelfs je logingegevens te pakken krijgt, kan hij die gebruiken voor "social engineering". Dat is een techniek waarbij de oplichters de gestolen gegevens gebruiken om je nog persoonlijker aan te spreken om je te misleiden. Zo kan je bijvoorbeeld valse facturen of aanslagbiljetten krijgen die er heel realistisch uitzien, omdat ze echt op maat gemaakt lijken te zijn.
Daarvoor maken oplichters ook steeds vaker gebruik van artificiële intelligentie. Die technologie laat hen toe om misleidende berichten zo waarheidsgetrouw mogelijk op te stellen. En daardoor wordt het nog moeilijker om malafide berichten te detecteren.
Gestolen gegevens worden in databanken bijgehouden waardoor je zelfs jaren nadat je persoonlijke gegevens doorgaf, nog benaderd kan worden, waarschuwt de FOD Economie.
Veel minder meldingen
Opvallend minder mensen maakten in 2023 een melding van oplichting. Terwijl er in 2022 nog 1.059 meldingen binnenliepen, stond de teller in 2023 op bijna de helft minder: 597 meldingen.
De FOD registreert wel enkel meldingen van phishing waarbij het slachtoffer in kwestie geld is verloren. Ook het bedrag dat mensen gemiddeld aan oplichters kwijtspeelden, is gedaald van 4.678 euro in 2022 naar 4.080 euro vorig jaar.
Het is bemoedigend dat er minder meldingen zijn, maar het probleem is niet verdwenen
Pierre-Yves Demargne (PS), minister van Economie
"Het is bemoedigend om te zien dat het aantal meldingen van phishingaanvallen in 2023 met bijna de helft is gedaald en dat de effectief geleden financiële schade afneemt", zegt minister van Economie Pierre-Yves Demargne (PS).
Burgers zijn waakzamer geworden door allerlei sensibiliseringscampagnes. Maar ook de gerichte aanpak van de Economische Inspectie in de bestrijding van phishing werpt zijn vruchten af, vindt Demargne. "Maar het probleem is niet verdwenen en blijft een prioriteit."
Minder via elektronische weg
Nog opvallend is de grote daling van phishing via elektronische weg. In 2020 en 2021 ging de overgrote meerderheid van de meldingen nog over oplichting via sms, messaging apps of e-mail. In 2023 maakten die manieren nog amper 36 procent van het totale aantal meldingen uit.
BEKIJK - De FOD Economie geeft tips over hoe je phishing kan herkennen:
