Geloof niet zomaar alles wat "finfluencers" of online financieel adviseurs je voorspiegelen. Op sociale media worden we om de haverklap verleid door influencers: ze promoten verzorgingsproducten, gezonde drankjes en zotte gadgets. Influencers die je verleiden om snel geld te verdienen, noemen we "finfluencers". Financiële experten waarschuwen: "Als het te mooi is om waar te zijn, dan is het dat ook".
Online financieel adviseurs of "finfluencers" beloven dat je dankzij hen snel geld zal verdienen: "Als het te mooi is om waar te zijn, is het dat ook"
Sofie Blancke
Gepubliceerd:
Als consument word je elke dag verleid. Het consumentenprogramma "WinWin" op Radio2 gaat deze week dieper in op die verleidingen, zodat je als consument weet in welke val je niet moet trappen en welke verleiding je wél iets oplevert.
"Finfluencers" gebruiken sociale media om je advies te geven over beleggen en snel geld verdienen. Op TikTok, YouTube, Instagram, Reddit, Facebook, ... posten ze filmpjes waarin ze je uitleggen hoe je snel geld kan verdienen.
"Er zijn ruwweg twee types finfluencers", zegt Chris Sugira, analist bij Belfius Asset Management en financieel expert bij "WinWin", MNM, en nws.nws.nws. "Zij die uitleggen hoe je geld goed kan beheren en zij die zich richten op geld verdienen. Dat kan gaan over beleggingstips, crypto, vastgoed of andere businessideeën."
"Pump en dump" en andere oplichterij
"Op zich kan dat advies handig zijn, maar je weet soms niet wat de motieven van die persoon zijn om juist die tip te geven. Soms zit er een verdienmodel achter dat niet in jouw voordeel is."
Malafide "finfluencers" pochen met hun rijke levensstijl en beloven je dat je snel rijk kan worden
Chris Sugira, financieel expert bij "WinWin"
"Finfluencers" die je willen overhalen om geld te investeren, passen een aantal trucjes toe die snel herkenbaar zijn. "Ze pochen met hun rijke levensstijl en beloven je dat je snel rijk kan worden, met 100 procent rendement. Ze laten anderen aan het woord die zogezegd door hen snel rijk zijn geworden. En ze laten je geloven dat banken hen haten, omdat zij hét geheim hebben."
Soms gaat het zelfs over malafide praktijken zoals "pump and dump". "Daarbij tipt de 'finfluencer' een aandeel of een cryptomunt. Hun volgers gaan dat aandeel massaal kopen. Wanneer de prijs van dat aandeel heel hoog is, verkopen zij zelf hun aandeel en verdienen ze veel geld. Nadien zakt de koers heel vaak en zit jij met de gebakken peren, want jouw aandeel of crypto is veel minder waard."
Drie keer raden hoeveel het mij heeft opgebracht? Een mooie 0 euro
Yassir, student
Of ze laten je op voorhand betalen, beloven om je geld slim te investeren, maar verdwijnen met je geld. Andere verkopen cursussen waarmee je rijk zal worden. "Dat is flauwekul. Dat is een marketingtruc om hun cursus te verkopen waarmee ze zelf rijker worden. Door zulke cursussen of tips te volgen kan je jezelf in de problemen werken door bijvoorbeeld risicovolle zaken te kopen met geld dat je niet kan missen of in fraude trappen", waarschuwt Chris Sugira.
Yassir zit in het zesde middelbaar en liet zich al eens verleiden door een video van een "finfluencer". "Ik kocht zo'n cursus die me zou leren hoe ik snel geld kon verdienen. Raad eens hoeveel het me heeft opgebracht? Nul euro. Ik zoek wel een andere manier om geld te verdienen", is zijn harde les.
"Maar niet elke 'finfluencer' wil je bedriegen", nuanceert Sugira. "Soms geven ze ook waardevol financieel advies. In België zijn de meesten betrouwbaar."
Hoe kan je vermijden dat je in de val trapt van "finfluencers" met slechte bedoelingen?
Als het te mooi is om waar te zijn, dan is het dat ook. Wees kritisch en gebruik je gezond verstand.
Een hoog rendement zonder risico, dat bestaat niet.
Ga na wie ze zijn en welk bedrijf ze hebben: als ze weinig transparant zijn en je vindt geen informatie over hun bedrijf, is het verdacht.
Controleer studies of rapporten die ze sturen: die kunnen vals zijn.
Doe niets overhaast. Laat het bezinken en overleg met anderen.
Investeer nooit al je geld, beleg alleen geld dat je niet meteen nodig hebt.
Twijfel je of ben je in de val getrapt? Op de website van de FSMA vind je nog meer tips en kan je fraude melden.
Waarom kunnen oplichters hun gang blijven gaan?
Waarom kunnen die oplichters vrolijk zogenaamd financieel advies blijven geven? Is er dan geen wet die zulke praktijken verbiedt?
"Niet iedereen mag zich zomaar financieel adviseur noemen of financieel advies geven. Dat is wettelijk geregeld. Als financieel adviseur moet je je klanten screenen: je moet hun kennis en ervaring in kaart brengen, net als hun financiële situatie. Je moet dus nagaan of ze schulden hebben, wat hun gezinssituatie is, hoeveel spaargeld ze hebben, enz."
Finfluencers genieten veel vertrouwen van hun volgers, ze nemen dus graag en vaak tips van hen over
Chris Sugira, financieel expert WinWin
Een "finfluencer" omzeilt die wetgeving door een disclaimer te maken als: "Dit is onder geen enkel geval een financieel advies". Ze beweren dus dat ze geen financieel advies geven, terwijl ze het wel degelijk doen.
"Ze verpakken het als een tip waar zij veel beter door geworden zijn", zegt Chris Sugira. "'Finluencers' hebben vaak een goede band met hun volgers, waardoor ze aan geloofwaardigheid winnen. En daarmee gaat ook een soort van macht gepaard. Hun volgers gaan de tips die ze geven, ook vaak toepassen."
Financieel expert Chris Sugira: "Let op met finfluencers die je beloven snel rijk te worden"
Geen bevoegdheid over buitenlandse finfluencers
Er staat in de wetgeving niets specifieks over "finfluencers". Bovendien is onze beurswaakhond, de FSMA, alleen bevoegd in ons land. Belgische "fincluencers" die zich niet aan de wet houden, kunnen daarvoor dus gestraft worden.
Maar vaak komen de "finfluencers" die je op sociale media ziet uit de Verenigde Staten of Dubai, en daar gelden andere regels. De FSMA kan niet optreden tegen internationale "finfluencers", tenzij ze zich specifiek op de Belgische markt focussen. Maar helaas heeft de FSMA daar weinig slagkracht.
"Toch kan er ook hier ingegrepen worden. Als men echt kan bewijzen of er een vermoeden is dat er een geval is van fraude en manipulatie."
