“Ik heb geen enkel respect voor deze mensen”, zegt Agnieszka Holland over de Poolse autoriteiten. Ze was op het filmfestival van Oostende om haar nieuwe film voor te stellen, die vandaag bij ons in de zalen komt. Ondanks een haatcampagne die werd aangestuurd door de vorige regering, groeide “Green border” uit tot een onverhoopt succes in Polen.
Regisseur Agnieszka Holland stelt vluchtelingenfilm "Green border" voor, ondanks hevige tegenkanting van Poolse regering
Lieven Van Gils
Gepubliceerd:
“Ik noem hen geen varkens, want varkens zijn lieve dieren”, zegt Holland over de regering die haar film probeerde te dwarsbomen. “Zij denken dat ze de Polen alles kunnen wijsmaken, maar de mensen zijn slimmer dan ze denken.” Snelle reconstructie van een moddercampagne met een verrassende winnaar.
Wat was het probleem?
In "Green border“ zien we Syrische vluchtelingen terechtkomen in de bossen tussen Polen en Wit-Rusland. Daar zijn ze een speelbal in de handen van de genadeloze grenspatrouilles. Als ze Polen binnendringen, worden ze manu militari teruggejaagd. "Vluchtelingen zijn geen mensen", krijgen de grenswachters te horen van hun bazen: “Het zijn de kogels van Poetin en diens vazal Loekasjenko (de president van Wit-Rusland, red.)."
Holland wist dat haar film politiek dynamiet zou betekenen. Ze nam hem in sneltempo op, uit vrees voor tegenwerking. Tegenhangers probeerden de opnamen te verstoren, zonder succes. Maar toen de film klaar was kwam een georkestreerde haatcampagne op gang.
Hoe reageerden de autoriteiten?
"Nazipropaganda", noemde de Poolse minister van Justitie de film. Volgens hem worden de Poolse grenswachten in de film veel te negatief voorgesteld. Hij kreeg stante pede steun van president Duda, die op televisie opriep om de film te boycotten. Het was oktober en er waren verkiezingen op komst in Polen.
De minister van Binnenlandse Zaken gaf nog meer tegengas. Hij liet een video maken waarin de film van Holland werd veroordeeld, en verplichtte de bioscopen om die voorafgaand aan de film te tonen. Rechts-extremisten protesteerden met spandoeken aan de filmzalen, en op sociale media kreeg Holland een grote lading bagger over zich heen.
Wie is Agnieszka Holland? Agnieszka Holland (1948) is één van de groten van de Poolse cinema. Haar films draaien vaak rond de grote tragedies in Centraal en Oost-Europa. Maar ze was ook werkzaam in Frankrijk, en in Hollywood, waar ze afleveringen regisseerde van prestigieuze reeksen als “The wire” en “House of cards”. Ze werd zelfs drie keer genomineerd voor een Oscar.
Holland is altijd een luis in de pels van de autoriteiten geweest, zeker onder het communistisch regime in haar geboorteland. Tijdens de Praagse lente in 1968 belandde ze zelfs een tijdje in een gevangenis in Tsjechië. “Maar een tsunami van haat tegen mijn persoon zoals deze had ik nog nooit meegemaakt”, zegt ze. Holland is intussen 75, maar strijdvaardiger dan ooit.
Intimidatie
Agnieszka Holland draait al een tijdje mee en laat zich niet snel intimideren. Daarvoor heeft ze al te veel meegemaakt. Maar toen de film in haar land vertoond werd, kon ze niet anders dan twee bodyguards in te schakelen. Eén keer, toen ze met een Pools vliegtuig moest terugkeren uit Toronto, was ze toch echt bang.
Wie trok aan het langste eind?
“Green border” is in september in première gegaan op het filmfestival van Venetië, waar het de speciale juryprijs heeft gewonnen. Maar het was toch bang afwachten hoe de film in Polen zou ontvangen worden, na de haatcampagne van de politieke machthebbers tegen haar persoon.
“Ze hebben hun hand overspeeld”, zegt Holland, met de glimlach van de overwinning op haar gezicht. Het brutale offensief van de regering had inderdaad het tegenovergestelde effect. De Polen wilden de film zien, omdat ze de waarheid willen kennen en het beu zijn om als dommeriken behandeld te worden. Ze trokken massaal naar de bioscoop. “Green border” werd een hit in Polen.
Intussen zijn de verkiezingen achter de rug in Polen. Donald Tusk, voormalig voorzitter van de Europese Raad, is de nieuwe premier. Tot grote vreugde van Agnieszka Holland: “Met hem kan het alleen maar beter worden”, zegt ze.
Nu wil ze haar film in Europa en de rest van de wereld op de kaart zetten. Want de vluchtelingencrisis is niet het probleem van Polen alleen: “Het is één van de grootste vraagstukken van de toekomst voor Europa. En wellicht van de hele wereld.”
“Green border” is vanaf vandaag, 7 februari, te zien in de bioscoop.
