Voor de kust van Cape Ray, in de Canadese provincie Newfoundland, is afgelopen week een mysterieus scheepswrak opgedoken. Het ligt op slechts enkele meters van het strand en dateert vermoedelijk uit de 19e eeuw. De plaatselijke inwoners zijn helemaal in de ban van het schip, dat hen mogelijk iets kan leren over hun eigen persoonlijke geschiedenis. Experts onderzoeken het wrak, maar er zijn elementen die tegen hen werken.
Canadees dorp in de ban van mysterieus scheepswrak uit de 19e eeuw dat plots aanspoelt
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
20 januari 2024, Cape Ray, Newfoundland. Vroeg in de ochtend trekt de 21-jarige Gordon Blackmore erop uit om op zeevogels te jagen langs de kust. Zodra hij op het strand is aangekomen, ontwaart hij een lange, donkere schaduw enkele meters voorbij de kustlijn, net onder het wateroppervlak. Die schaduw blijkt niets minder dan een scheepswrak te zijn. Gordon is enkele dagen voordien nog op diezelfde plaats geweest, maar toen was er van die schaduw en dat wrak nog geen sprake.
Gordon rent naar huis en waarschuwt zijn moeder, Wanda Blackmore. "Hij kwam het huis binnenrennen en gilde over wat hij had ontdekt", vertelt Wanda aan Canadian Press . Ze neemt haar jas en haast zich naar het strand om het met haar eigen ogen te zien. "Het is wonderlijk, er is geen ander woord voor."
De inwoners van Cape Ray houden zich sindsdien bezig met het bestuderen van het wrak, ter plaatse en online. Ze stellen zich veel vragen over de geschiedenis van het schip, waar het vandaan kwam, hoe het aan zijn einde gekomen is. En wat het hen kan leren over hun eigen persoonlijke geschiedenis.
Vermoedelijk een schip uit de 19e eeuw
En dat is niet zo verwonderlijk. Cape Ray is een gemeenschap van ongeveer 350 inwoners aan de zuidwestelijke kust van Newfoundland. In een ver verleden lag Cape Ray op een druk bevaren handelsroute. Maar de oceaan en de kustlijn zijn op die plaats ruw, met veel grote, ondiepe rotsen. En daar zijn veel schepen aan ten prooi gevallen. De omgeving van Cape Ray is dan ook een bekende site voor historische scheepswrakken.
Foto's op de lokale Facebookgroep geven al een idee. Het gaat om de romp van het schip, gemaakt uit houten balken en planken. Ze zijn aan elkaar bevestigd met houten pluggen, maar er worden ook koperen pinnen gebruikt. Dat doet vermoeden dat het schip uit de 19e eeuw dateert.
"De houten verbindingsstaafjes werden in die periode als spijkers gebruikt bij de bouw van houten schepen", zegt Neil Burgess, voorzitter van de Shipwreck Preservation Society of Newfoundland and Labrador . De koperen pinnen zijn elk meer dan 2 centimeter breed, en dat is volgens Burgess vrij groot.
De romp van het wrak is ongeveer 24 meter lang en niet volledig. Het eigenlijke schip was dus nog veel groter, denkt Burgess. Hij vermoedt dat het groter was dan een schoener, een zeilschip dat in de 19e eeuw veel gebruikt werd.
Onderzoek, maar ook risico's
Zelf heeft Burgess het schip nog niet gezien. Dit weekend stuurt de provinciale regering van Newfoundland een team experts ter plaatse om het wrak te onderzoeken. Ze hopen voldoende informatie te vinden waarmee ze kunnen bepalen waar en wanneer het schip gemaakt werd. Maar er zijn elementen die tegen hen werken.
De vrees bestaat dat de sterke golven die het schip hebben doen verschijnen, het ook weer de oceaan in kunnen sleuren. Verder weg van de kust, dieper het water in. De experts moeten rekening houden met de getijden van het water. Sommigen zijn ook bang dat door de interesse van de inwoners materiaal beschadigd raakt. En dan is er nog de kans op zee-ijs.
Losgemaakt door een storm?
Inwoners vragen zich ook af hoe het kan dat het scheepswrak nu pas opduikt. Daar heeft Neil Burgess van de Shipwreck Preservation Society of Newfoundland and Labrador een theorie over. Hij vermoedt dat de post-tropische storm Fiona, die in september 2022 over het gebied trok, er iets mee te maken heeft.
De laatste jaren is er steeds meer erosie aan de kust van Newfoundland. Fiona was erg krachtig en kan ervoor gezorgd hebben dat het schip losgemaakt werd van de zeebodem. Elke storm die daarop volgde, legde het schip nog wat meer bloot. Vorige week waren er sterke oceaangolven, die hebben het schip mogelijk helemaal vrijgemaakt en tot aan de kust geduwd.
Persoonlijke zoektocht
Voor veel inwoners is de zoektocht naar het schip ook een zoektocht naar hun eigen persoonlijke geschiedenis. Velen van hen stammen af van mensen die tussen de 17e en de 19e eeuw vanuit de Britse eilanden per schip naar het noorden van Amerika vertrokken zijn.
Volgens Wanda Blackmore, wier zoon als eerste het wrak ontdekte, kan een groot deel van de inwoners zijn roots nauwkeurig traceren, tot zo vroeg als de 18e eeuw. Ze hebben documenten, foto's, verhalen, vragen... en die houden Cape Ray in de ban. Wat als dit schip meer kan vertellen over die eerste inwoners?
Het is een deel van onze geschiedenis dat nu gewekt is.
Elisabeth Gover, een inwoner van Cape Ray
"Misschien was dit wel het schip dat mijn voorouders naar hier bracht, of de voorouders van mijn man", zegt Blackmore. Zij heeft zelf Engelse, Ierse en Schotse roots. "Het wrak kan van eender waar komen, we weten het niet."
Of zoals Elisabeth Gover, een inwoner van Cape Ray, het in de plaatselijke Facebookgroep verwoordt: "Het is een deel van onze geschiedenis dat nu gewekt is. Het zou goed zijn als we een geschiedenis hebben die we kennen, een plaats om te herdenken. Laat het ons ontdekken."
