De volgende decennia zal het aantal kankergevallen sterk toenemen. Maar de gevolgen daarvan zullen sterk verschillen van land tot land. Hoe hoger de ontwikkelingsgraad, hoe lager het sterfterisico. Dat blijkt uit een nieuw rapport dat de Wereldgezondheidsorganisatie vandaag vrijgeeft in de aanloop naar Wereldkankerdag zondag.
WHO verwacht driekwart méér kankergevallen in 2050, vooral patiënten in groeilanden lopen gevaar
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Kanker krijgen: je wenst het niemand toe. Maar als het dan toch gebeurt, leef je maar beter in het Westen.
Dat blijkt uit grootschalig onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in 115 landen. De WHO bracht onder andere in kaart hoeveel en welke kankers er in die landen in 2022 werden vastgesteld en hoeveel mensen eraan overleden. Ze bekeek ook hoe goed het gezondheidssysteem in die landen werkt, of het in staat is om kankers tijdig op te sporen en te behandelen, en hoe betaalbaar die behandeling is voor de patiënt.
Longkanker blijkt wereldwijd de meest voorkomende vorm van kanker. 1,8 miljoen mensen kregen in 2022 die diagnose, goed voor 12,4 procent van alle kankergevallen. En hij is ook het meest dodelijke type kanker (18,7 procent van alle overlijdens).
Dat een kanker vaak voorkomt, hoeft niet per se te betekenen dat hij ook evenveel slachtoffers eist. Zo is borstkanker de op één na vaakst voorkomende kanker (11,6 procent) maar zijn er drie types kanker die in verhouding dodelijker zijn. Ook prostaatkanker komt veel vaker voor dan dat het dodelijke slachtoffers eist.
En ons land? België telde in 2022 81.132 nieuwe kankergevallen en 29.005 sterfgevallen. In beide gevallen ging het om meer mannen dan vrouwen. Borstkanker, prostaatkanker en longkanker (in die volgorde) kwamen het vaakst voor. Als Belg heb je 31,4 procent kans om kanker te ontwikkelen voor je 75ste, en 9,7 procent kans om er voor je 75ste aan te overlijden.
Vooral Zuiden en vrouwen getroffen
Hoe hoog je overlevingskansen zijn met kanker, hangt af van het gezondheidssysteem in je land. Hoe goed is dat in screening, zodat kankers tijdig ontdekt worden? Hoe goed is de behandeling? En ook niet onbelangrijk: hoe betaalbaar is die behandeling, zodat de patiënt niet voortijdig afhaakt?
De WHO wijst erop dat slechts 39 procent van alle onderzochte landen een kankerbehandeling terugbetaalt aan zijn burgers.
Hoe groot het verschil kan zijn, blijkt bijvoorbeeld uit de cijfers voor borstkanker. In sterk ontwikkelde landen worden meer dan dubbel zoveel vrouwen gediagnosticeerd met borstkanker dan in groeilanden (1 op de 12 tegenover 1 op de 27). Maar de sterftekans is veel lager. In rijkere landen sterft 1 vrouw op 71 aan borstkanker, in armere landen 1 op 48. In landen als Jamaica, Kameroen en Nigeria gaat het zelfs om 1 op de 30.
"Het nieuwe wereldwijde onderzoek werpt een licht op grote ongelijkheden en gebrek aan financiële bescherming voor kanker over de hele wereld", zegt Bente Mikkelsen (WHO). "Vooral in lage-inkomenslanden heeft de bevolking geen toegang tot basis-kankerzorg."
Kankerepidemie
De WHO waarschuwt dat dat voor problemen zal zorgen. Want in de toekomst zal het aantal kankergevallen nog sterk stijgen, tot 35 miljoen nieuwe gevallen in 2050. Dat is 77 procent meer dan in 2022. Het woord "kankerepidemie" valt zelfs.
Dat komt doordat de wereldbevolking de volgende decennia niet alleen zal aangroeien, maar ook (in verhouding) zal verouderen. Tegelijk wijst ook de sterke groei van bijvoorbeeld longkanker en darmkanker erop dat ook een veranderende levensstijl een rol speelt. "Meer rood vlees eten, meer alcohol drinken, meer roken, een zittend leven... de westerse levensstijl sijpelt overal door tot in alle socio-economische lagen", legt Freddy Bray uit, hoofd van het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek. Ook luchtvervuiling is een versterkende factor.
Specifiek onder witte mensen is huidkanker dan weer duidelijk in opmars. "Dat heeft te maken met korte vakanties naar landen waar ze blootgesteld worden aan veel hogere zonnestraling dan ze gewoon zijn."
Maar de impact van die stijging aan kankergevallen zal niet overal even groot zijn. "De landen met de minste middelen om hun kankertol te managen, zullen de dupe worden", waarschuwt Bray.
"Het wordt vooral zaak om te investeren in preventie", vult Véronique Terrasse van de WHO aan. "We kunnen onze weg niet uit kanker behandelen. We moeten dat zien te voorkomen, zodat niemand eraan lijdt." Daarom roept de WHO overheden op om nu al te investeren in screenings- en bewustmakingsprogramma's, niet alleen in eigen land maar ook in groeilanden.
