Sterrenkundige Conny Aerts (KU Leuven) heeft opnieuw een prestigieuze wetenschapsprijs gewonnen. Ze krijgt de Crafoordprijs voor haar baanbrekend onderzoek naar sterbevingen, samen met 2 medeonderzoekers. De Crafoordprijs wordt elk jaar uitgereikt door de Zweedse Academie voor Wetenschappen, die ook de Nobelprijzen uitreikt. De winnaars samen krijgen zo'n 500.000 euro.
Conny Aerts staat onder sterrenkundigen hoog aangeschreven. Ze is één van de grondleggers van de astroseismologie, het onderzoek naar sterbevingen. Net zoals bij aardbevingen vertellen die iets over het binnenste van sterren. Professor Aerts ontdekte onder meer dat sterren binnenin heel anders bewegen dan eerst gedacht.
Het winnen van de Crafoordprijs komt voor Conny Aerts als een grote verrassing. "Ik had het helemaal niet zien aankomen, maar ik ben enorm blij", zegt ze. "Het is heel fijn om erkend te worden op zo'n hoog niveau. Het betekent ook een aanmoediging voor ons team: deze prijs is mee de verdienste van alle jonge getalenteerde onderzoekers die in het team hebben gewerkt."
Conny Aerts deelt de prijs met 2 medeonderzoekers: de Brit Douglas Gough en de Deen Jørgen Christensen-Dalsgaard.
Nobelprijs in het vizier?
De Crafoordprijs is niet de eerste belangrijke bekroning voor het onderzoek van professor Aerts en haar team. Conny Aerts won in 2022 ook al de prestigieuze Kavli-prijs voor astrofysica, als eerste Belg ooit. De Kavli-prijs staat bekend als één van de belangrijkste wetenschapsprijzen na de Nobelprijzen. Van de 54 laureaten hebben er intussen al 10 een Nobelprijs ontvangen.
In België won ze in 2012 de Francquiprijs en in 2020 de FWO Excellentieprijs voor exacte wetenschappen. Ook twee prijzen die worden omschreven als de Belgische en de Vlaamse tegenhangers van de Nobelprijzen.
En ook de Crafoordprijs heeft nauwe linken met de Nobelprijzen. Allebei worden ze uitgereikt door de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen. De categorieën van de Crafoordprijzen zijn zo gekozen dat ze complementair zijn aan die van de Nobelprijzen.
Het ene jaar worden wiskunde en astronomie bekroond, het tweede jaar geowetenschappen en het derde jaar biowetenschappen. Bij de Nobelprijzen zijn dat jaarlijks geneeskunde, natuurkunde en chemie.
Enkele laureaten van de Crafoordprijzen hebben later ook een Nobelprijs gewonnen. Zo wonnen de Duitser Reinhard Genzel en de Amerikaanse sterrenkundige Andrea Ghez in 2020 samen de Nobelprijs voor Natuurkunde, acht jaar nadat ze ook al de Crafoordprijs kregen. Hetzelfde gebeurde met de Japans-Amerikaanse klimatoloog Syukuro Manabe in 2021.
"Ik ben daar eerlijk gezegd niet mee bezig", zegt professor Aerts. "Die prijzen vallen ineens uit de lucht. Ik hou mij bezig met mijn onderzoek, met mijn team, mijn doctorandi... En ik zie wel wat er op mij afkomt."
Het is belangrijk voor meisjes in scholen om rolmodellen te zien om hun dromen in de wetenschappen waar te maken
Conny Aerts, sterrenkundige KU Leuven
Tegelijk werd ook de laureaat voor de Crafoordprijs voor Wiskunde bekendgemaakt: dat is de Franse Claire Voisin, die onderzoek heeft uitgevoerd naar algebraïsche geometrie dat vormen kan beschrijven die onmogelijk te visualiseren zijn.
"Er wordt belang gehecht aan gender", leert Aerts uit de beslissing om twee vrouwen als laureaten aan te duiden. "Ook dat is mooi: het is belangrijk voor meisjes in scholen om rolmodellen te zien, en inspiratie op te doen om hun dromen in de wetenschappen waar te maken."
De Crafoordprijs wordt midden mei uitgereikt in Zweden, door de Zweedse kroonprinses Victoria.
