Hoe een BRT-reporter "deputy sheriff" werd in Alabama: theatermaker Fien Leysen doet na 45 jaar reis van haar vader over

Even voorstellen: theatermaker Fien Leysen (34) combineert vaak video met tekst op de scène om persoonlijke verhalen te vertellen. Haar vader was Kris Leysen. Hij overleed in 2014 op zijn 66e. Kris werkte jarenlang voor de openbare omroep, toen die nog BRT heette. Hij presenteerde “Tussen hemel en aarde” en producete kinderprogramma’s als “Het liegebeest” en “Tienerklanken”.  

In 1978 maakte Kris Leysen een lange reportagereis naar de stad Birmingham in de Amerikaanse staat Alabama, waarbij hij AFS-uitwisselingsstudenten interviewde. Die reportage nam dochter Fien als uitgangspunt voor haar nieuwe stuk “Alabama”. 

Fien Leysen reisde twee keer naar dezelfde stad als haar vader, met een duidelijke bedoeling: “Ik probeer alle plekken terug te vinden waar hij is geweest en alle beelden te maken vanuit zijn standpunten, maar dan 45 jaar later. Ik was ook benieuwd naar zijn positie als interviewer. Ik wilde graag proberen op zijn stoel te gaan zitten.”

De voorstelling “Alabama” combineert de beelden van vader én dochter Leysen met livemuziek van Steven De bruyn. In de tekst die Fien Leysen op scène brengt, komt haar jarenlange zoektocht tot leven. “Ik wil de reportage van mijn vader aanvullen”, klinkt het. Of: “Ik stel de vragen die hij heeft laten liggen”. Maar zo eenvoudig is dat niet. De mensen van toen zijn er niet meer; de omgeving is onherkenbaar veranderd. Af en toe lijkt de dochter wel op een politiespeurder, op zoek naar het onvindbare.

“Het Birmingham dat ik in de reportage van mijn vader zag, kon ik echt niet herkennen. Ik was op zoek naar een bruisende stad met heel veel leven, met veel mensen op straat. Toen wij daar rondreden dacht ik: we zitten fout, hier klopt iets niet, hier zijn geen mensen. Er is geen centrum. De winkels zijn vervangen door supermarkten buiten de stad. Wat wel is gebleven is de enorme kloof tussen arm en rijk, die wellicht nog groter is dan in 1978. Het is een andere stad nu, een andere tijd.” 

Birmingham, Alabama. De stad waar Martin Luther King in 1963 in de gevangenis belandde voor zijn vreedzaam verzet tegen de ongelijke behandeling van zwart en blank. De stad waar nu vooral angst heerst voor school shootings, mocht Fien Leysen ondervinden. Op school krijgen de kinderen tegenwoordig lessen reanimatie en worden er bleeding control kits uitgedeeld.

Vader Kris Leysen kwam in 1978 met sterke verhalen thuis. Een ervan bleef nazinderen. Toen hij op de eerste avond in Birmingham aan het rondrijden was, werd hij door de sheriff tegengehouden. Die vroeg hem wat hij kwam doen. “Mijn vader vertelde dat hij studenten kwam interviewen. Waarop de sheriff zei: niemand zal jou binnenlaten. Maar weet je wat, ik zal jou deputy sheriff maken. Je toont je kaart en dan weet iedereen dat het oké is.” 

“Ik heb dat altijd een cowboyverhaal gevonden. Had hij dat niet gewoon verzonnen of een beetje overdreven? Dat wilde ik heel graag uitzoeken". En? Klopt het? “Dat ga ik niet verklappen. Wie het wil weten is heel welkom om te komen kijken naar de voorstelling", lacht Fien Leysen.

Er spreekt veel gemis en liefde uit het stuk “Alabama”, zowel uit de beelden als uit de poëtische tekst en de sfeervolle muziek. “Mijn vader is 9 jaar geleden overleden. Ik heb eerst iets anders gestudeerd en ben pas later begonnen met theater maken. Hij heeft mijn werk dus nooit gezien. Het is ook een poging om een leermeester te vinden in hem.”

“Ik heb geleerd dat we toch harder op elkaar lijken dan ik eerst had gedacht. Heel lang dacht ik dat we andere dingen deden, dat tv en theater andere media zijn. Door zijn reportage, die heel trage televisie is, leer ik dat hij de ruimte kreeg, carte blanche als het ware. En dat ik die ruimte in theater vind. We doen hetzelfde: we interviewen mensen, we proberen die verhalen te tonen en te delen.