Noord-Ierland krijgt na 2 jaar waarschijnlijk opnieuw een regering. De Britsgezinde partij DUP is bereid om opnieuw in een regering te stappen na een akkoord met de Britse regering om de regelgeving omtrent de Brexit aan te passen.
Na 2 jaar zicht op nieuwe regering in Noord-Ierland, mét voor het eerst premier van Sinn Féin
Freek Willems
Gepubliceerd:
Al bijna 2 jaar blokkeert de DUP de vorming van een nieuwe regering, sinds de meest recente verkiezingen in mei 2022. De DUP is de grootste unionistische partij in Noord-Ierland, dat gelegen is op het Ierse eiland, maar deel uitmaakt van het Verenigd Koninkrijk.
Officieel wilde de DUP niet in een regering stappen door de Brexit-regeling over de Noord-Ierse grens. De DUP vreesde dat Noord-Ierland door dat akkoord steeds meer afgezonderd zou worden van de rest van het Verenigd Koninkrijk. Ook een nieuw akkoord tussen het VK en de Europese Unie in februari 2023, het zogenoemde Windsor Framework, kon de DUP niet overtuigen.
Maar gisteravond laat schaarden de leden van de DUP zich tijdens een naar verluidt woelige bijeenkomst dan toch achter een akkoord met de Britse regering om opnieuw in een regering te stappen, in ruil voor enkele aanpassingen aan de Brexit-regeling in verband met Noord-Ierland.
DUP-leider Jeffrey Donaldson geeft toe dat zijn partij niet alles heeft binnengehaald wat ze geëist had van de Britse regering, maar toch lijkt het voldoende te zijn om opnieuw aan de macht deel te nemen.
Sinn Féin grootste partij
En dus is er 2 jaar na de verkiezingen eindelijk zicht op een nieuwe regering. De voorbije 2 jaar werd Noord-Ierland door ambtenaren in Londen bestuurd. Iets wat daarvoor ook al verschillende keren is gebeurd. In de voorbije 26 jaar, sinds het Goedevrijdagakkoord, heeft Noord-Ierland zo'n 10 jaar lang geen echte regering gehad.
Die nieuwe regering zal voor het eerst worden geleid door een premier uit de partij Sinn Féin, de politieke nazaten van het vroegere Ierse Republikeinse Leger (IRA). De katholieke, republikeinse partij werd bij de verkiezingen van mei 2022 namelijk de grootste in het Noord-Ierse parlement.
In het Goedevrijdagakkoord, dat in 1998 na 3 decennia van geweld voor (broze) vrede zorgde in Noord-Ierland, is afgesproken dat de grootste unionistische partij en de grootste katholieke partij altijd samen een regering moeten vormen, wat ook de uitslag is van de verkiezingen. De grootste van de twee mag de premier leveren, de andere de vicepremier.
De voorbije decennia was de premier altijd een unionist (de laatste jaren iemand van de DUP). Nu wordt het allicht Michelle O'Neill van Sinn Féin. Officieel lag vooral de Brexit-regeling de DUP dwars, maar mogelijk heeft ook dat meegespeeld in de jarenlange boycot van de DUP. Voor het eerst moeten de unionisten namelijk een nationalistische premier boven zich dulden.
Eind deze week al?
De nieuwe regering zou mogelijk eind deze week al de eed kunnen afleggen. De DUP wacht op een definitieve goedkeuring in het Britse parlement van de nieuwe Brexit-regels. Volgens Britse media zou dat later deze week al kunnen gebeuren.
Er ligt in elk geval enorm veel werk op de plank. De Britse regering komt alvast met een bedrag van bijna 4 miljard euro over de brug om de overheidsdiensten in Noord-Ierland opnieuw te doen draaien.
Noord-Ierland en de Brexit
Het VK stapte begin 2021 definitief uit de Europese Unie - en daarmee ook uit de Europese interne markt en de douane-unie.
Het Brexit-akkoord bepaalde aanvankelijk dat er douanecontroles moesten plaatsvinden in de Noord-Ierse havens voor goederen die uit Groot-Brittannië kwamen, waardoor er dus een grens kwam te liggen tussen Engeland, Wales en Schotland enerzijds en Noord-Ierland anderzijds. Dat om te vermijden dat er opnieuw een harde grens zou komen tussen Noord-Ierland en Ierland, die mogelijk het geweld opnieuw zou kunnen doen oplaaien.
Maar de DUP kon de zeegrens niet slikken, omdat daardoor Noord-Ierland geïsoleerd raakte van de rest van het Verenigd Koninkrijk en dat gaat in tegen de unionistische visie van de partij. In februari 2023 kwamen het VK en de Europese Unie overeen om de Brexit-regeling aan te passen, waardoor niet alle goederen meer gecontroleerd moeten worden in de Noord-Ierse havens, maar alleen die goederen die bedoeld zijn voor Ierland (en dus de EU).
Het was voor de DUP nog niet genoeg. Nu is de partij met de Britse regering overeengekomen om op een aantal punten dat nieuwe akkoord met de EU toch nog aan te passen. De exacte details van de nieuwe afspraken tussen de DUP en de regering in Londen moeten nog worden bekendgemaakt.
