Het Trammeke, een historische mobiele dam op de Grote Nete tussen Westerlo en Herselt, wordt gerestaureerd

Het Trammeke is een mobiele dam op de grens van Herselt en Westerlo, dat ligt binnen het domein van het Kasteel De Merode. Het mechanisme is een stukje industrieel erfgoed uit 1874. Het speelde een belangrijke rol in het regelen van het waterpeil van de Grote Nete.

Het trekmechanisme bevindt zich op de oever van de gemeente Westerlo en de rail - waarop Het Trammeke zelf ligt - ligt op de oever van de gemeente Herselt. De dam ligt langs een wandel- en fietsnetwerk en moet na de restauratie een blikvanger voor het Landschapspark de Merode worden. De restauratie is een samenwerking tussen de provincie, de Stichting Kempens Landschap, de gemeenten Herselt en Westerlo en Landschapspark de Merode.

“De functie van dit lokale stuw- en sluissysteem was veelzijdig”, aldus Jan De Haes (N-VA), gedeputeerde en covoorzitter van Stichting Kempens Landschap. “Het Trammeke maakte het bijvoorbeeld mogelijk om na de eerste oogstperiode de hooilanden onder water te zetten, waardoor een tweede oogst mogelijk werd. Daarnaast diende het systeem om het water van de kasteelvijver te verversen en om het vervoer van ijzererts over de Grote Nete te vergemakkelijken.”

Sinds 1999 is Het Trammeke officieel erkend als beschermd monument. "Het heeft een historische, industrieel-archeologische en volkskundige waarde", zegt Kathleen Helsen (CD&V), gedeputeerde, covoorzitter van Stichting Kempens Landschap en voorzitter van Landschapspark De Merode. "Sinds 1950 werd het niet meer gebruikt. Het mechanisme verkeert in slechte staat. Gelukkig was het erkend en is het daardoor bewaard gebleven anders was het intussen misschien al verdwenen. Veel mensen die hier nu komen wandelen en fietsen, zien een ijzeren constructie maar weten totaal niet waarvoor ze heeft gediend. Dat gaat nu veranderen met de restauratie."

Na een onderzoek in opdracht van de Stichting Kempens Landschap kan nu de restauratie beginnen. "Het Trammeke zal volledig worden gerestaureerd, behalve het mechanisme om de omliggende stukken land onder water te zetten", vertelt Kristof Van Dingenen (Mensen Met Mensen), schepen van Cultuur en Toerisme in Herselt. “Daardoor kan het openen en sluiten van het sluissysteem gedemonstreerd worden aan het publiek zonder impact op het landschap.” 

"Het sluissysteem toont hoe deze industriële erfenis het landschap en de landbouw van onze regio heeft beïnvloed", zegt Kristof Welters (CD&V), schepen van Cultuur en Toerisme in Westerlo. "Het herstel van dit unieke erfgoed zal ervoor zorgen dat geïnteresseerden binnenkort met eigen ogen kunnen zien hoe Het Trammeke vroeger werkte.” 

De restauratie van Het Trammeke zal enkele maanden duren en kost bijna 125.000 euro. Zowel de provincie als Stichting Kempens Landschap, het Landschapspark de Merode, Westerlo en Herselt leggen geld op tafel.