Wat doet UNRWA, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen, precies? En wat met de Palestijnse burgers, nu steeds meer landen hun financiële bijdragen opschorten na de beschuldigingen van Israël? Het land verdenkt 12 UNRWA-medewerkers ervan Hamas geholpen te hebben op 7 oktober. Geert Cappelaere, voormalig UNICEF-directeur, beantwoordt 6 vragen.
Wat is UNRWA? En kwam de VN-organisatie al eerder in opspraak? 6 vragen en antwoorden
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
In het kort: Israël beschuldigt twaalf medewerkers van UNRWA ervan dat ze betrokken waren bij de terreuraanval van Hamas op 7 oktober. Of die beschuldigingen kloppen, wordt nog onderzocht, maar de organisatie heeft de medewerkers meteen ontslagen.
Daarnaast hebben meerdere landen hun financiering van UNRWA tijdelijk stopgezet, waaronder de VS, een van de belangrijkste sponsors. Daarnaast gaat het om Australië, Canada, Duitsland, Italië, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Ook Zwitserland overweegt om de financiering op te schorten.
1. Wat is UNRWA?
UNRWA staat voor United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East. "De organisatie staat geregistreerde Palestijnse vluchtelingen bij, zoals een overheid haar bevolking bijstaat. Zo levert UNRWA basisvoorzieningen, zoals gezondheidszorg, onderwijs, sociale dienstverlenging enzovoort." UNRWA heeft 30.000 mensen in dienst, van wie zo'n 13.000 in de Gazastrook.
"Na de Arabisch-Israëlische oorlog van 1947 tot 1949 en de onafhankelijkheid van Israël in 1948 zijn heel veel Palestijnen verdreven en gevlucht uit het grondgebied waar ze woonden", legt Geert Cappelaere, voormalig UNICEF-directeur, uit in "De ochtend" op Radio 1.
Landen zetten financiering voor VN-agentschap stop: "Impact zal groot zijn voor Palestijnse bevolking"
"Ze vluchtten bijvoorbeeld naar Gaza en de Westelijke Jordaanoever, maar ook naar andere landen als Libanon, Syrië en Jordanië. Er zijn vandaag bijna 6 miljoen Palestijnse vluchtelingen. Daarom werd UNRWA opgericht."
2. Hoe wordt UNRWA gefinancierd?
UNRWA wordt bijna volledig gefinancierd door vrijwillige bijdragen van VN-lidstaten en andere donoren. In 2022 ontving UNRWA 1,17 miljard dollar (zo'n 1,06 miljard euro).
44,3 procent daarvan kwam van de lidstaten van de Europese Unie, die in totaal zo'n half miljard euro hebben bijgedragen, staat op de website te lezen. De Verenigde Staten, Duitsland, de Europese Unie en Zweden waren de grootste individuele donors.
3. Welke impact zal de opschorting van de financiering hebben?
Volgens Cappelaere zal de tijdelijke stopzetting van de financiering van invloedrijke landen een heel grote impact hebben op de Palestijnse bevolking. "De impact is nog niet te overzien, maar het zijn grote donors die de financiering tijdelijk stopzetten."
"UNRWA zal niet langer over de middelen beschikken om minimale hulpverlening te garanderen, terwijl de Palestijnse bevolking al zwaar onder schot ligt momenteel. Vooral in Gaza."
"De beschuldigingen zijn absoluut niet min, maar we moeten ons afvragen of het opschorten van de financiering wel proportioneel is. Palestijnse burgers mogen hier niet het slachtoffer van zijn."
Ook Antonio Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, heeft gewaarschuwd dat de organisatie haar activiteit moet kunnen verderzetten. Het werk van UNRWA is van essentieel belang, benadrukt hij.
4. Komt het bestaan van UNRWA in het gedrang?
"Dat zou kunnen", zegt Cappelaere. "Maar UNRWA is een heel weerbare organisatie. In het verleden heeft die al verschillende keren te kampen gehad met een gebrek aan financiering. De organisatie is niet de hoogste prioriteit."
"Maar het kan niet dat een organisatie tijd en energie moet investeren in nieuwe financiering, terwijl die, zeker nu, moet instaan voor directe hulpverlening aan de Palestijnse burgerbevolking."
5. Kwam de organisatie al eerder in opspraak?
"Als je voor een VN-organisatie werkt, moet je natuurlijk absoluut neutraal zijn. UNRWA heeft heel strikte procedures om de neutraliteit van medewerkers te garanderen. Bij de aanwerving wordt bijvoorbeeld een grondige screening gedaan, waarbij de neutraliteit in de diepte wordt onderzocht."
"Maar dat neemt niet weg dat er toch nog problemen kunnen opduiken. Er zijn al verschillende keren vragen geweest bij de neutraliteit van een aantal UNRWA-medewerkers, zeker uit Israëlische hoek. Die verdachtmakingen zijn dus niet nieuw. Elke VN-organisatie krijgt daar trouwens mee te maken."
"Maar naar mijn weten is het wel de eerste keer dat er zo'n expliciete link wordt gelegd met Hamas. Het gaat voor alle duidelijkheid nog altijd over verdachtmakingen. Onderzoek zal alles nog moeten uitwijzen."
6. Waarom heeft UNRWA de medewerkers al ontslagen?
"UNRWA heeft niet alleen de medewerkers ontslagen, maar ook benadrukt dat ze een intern onderzoek zullen starten. We kunnen dat alleen maar toejuichen. Tegelijkertijd kunnen we deze stappen niet zien als bewijs tegen de medewerkers."
"Ondanks er nog niets bewezen is, is het slimmer voor zo'n grote organisatie om meteen extreme maatregelen te nemen. Het is beter om achteraf terug te komen op een beslissing, als zou blijken dat de beschuldigingen onterecht zijn, dan een halfbakken maatregel door te voeren en kritiek te blijven krijgen, zeker op dit eigenste ogenblik."
