Een dag na de vliegtuigcrash in Belgorod, een Russische provincie die grenst aan Oekraïne, zijn er nog veel vragen onbeantwoord. Rusland zegt dat er 65 Oekraïense krijgsgevangenen aan boord van het Russisch vliegtuig waren, maar Oekraïne zegt dat daar geen bewijzen voor zijn. Wat weten we al?
Rusland en Oekraïne wijzen naar elkaar voor vliegtuigcrash in Belgorod, veel vragen blijven onbeantwoord
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Welk vliegtuig is er neergestort en hoe?
Het toestel dat is neergestort is een IL-76. Dat is een militair transportvliegtuig dat gebruikt wordt om manschappen en materieel te verplaatsen. De crash gebeurde niet ver van de stad Belgorod, in de gelijknamige provincie, dicht bij de Oekraïense grens.
Rusland zegt dat Oekraïne het Russisch vliegtuig heeft neergehaald. De Russische Onderzoekscommissie, de hoogste onderzoeksautoriteit in Rusland, zegt dat het vliegtuig is geraakt door een raket van Oekraïense makelij. Eerder zei de voorzitter van de Doema, het Russische parlement, dat Oekraïne Duitse en Amerikaanse raketten had gebruikt.
Oekraïne zegt dan weer dat de Russische luchtafweer mogelijk een fout heeft gemaakt. Op het moment van de crash waren er Oekraïense verkenningsdrones aan het werk in de regio, meldde Andri Joesov, de woordvoerder van de Oekraïense militaire inlichtingendienst. Ook de Russische luchtafweer was actief. Mogelijk heeft die het vliegtuig beschouwd als een Oekraïens doelwit, en het daarom uit de lucht geschoten, klinkt het.
Waren er krijgsgevangenen aan boord?
Rusland zegt dat het vliegtuig 65 Oekraïense krijgsgevangenen vervoerde. Daarnaast waren er ook zes bemanningsleden aan boord en drie bewakers voor de gevangenen.
Oekraïne bevestigt dat niet, en zegt dat er op dit moment niet genoeg bewijzen zijn om te zeggen dat er gevangenen aan boord waren. Een van de argumenten is dat er op de beelden van de brokstukken van het vliegtuig geen tientallen lichamen te zien zijn. Rusland zegt dat alle inzittenden zijn omgekomen, in totaal 74 mensen.
Er circuleert online ook een lijst van 65 namen van krijgsgevangenen die deel uitmaakten van de gevangenenruil en dus op het vliegtuig zouden gezeten hebben. Maar die bevat tegenstrijdigheden, stelt de Oekraïense ombudsman. Een aantal van de personen zijn bijvoorbeeld al geruild bij eerdere gevangenenruilen.
Andri Joesov van de Oekraïense militaire inlichtingendienst zegt dat op de vlucht ook Russische politieke en militaire hooggeplaatsten hadden moeten zitten. Dat is Oekraïne te weten gekomen na de crash, klinkt het. Op het laatste moment zou de FSB, de Russische veiligheidsdienst, die mensen verboden hebben op het vliegtuig te stappen.
Was er een gevangenenruil gepland?
Oekraïne zegt dat er een gevangenenruil gepland was, maar dat die niet is gebeurd. Oekraïne zegt tegelijkertijd wel dat het de ruil van zijn kant had voorbereid, en dat de Russische krijgsgevangenen die voor de Oekraïners zouden geruild worden, klaar stonden op de afgesproken plek voor de ruil.
Andrej Kartapolov, het hoofd van de commissie Defensie in het Russisch parlement, zegt dat Oekraïne een kwartier op voorhand een waarschuwing had gekregen dat het vliegtuig met krijgsgevangenen op de locatie zou zijn waar het is neergestort. De militaire inlichtingendienst van Oekraïne zou de komst van het vliegtuig ook bevestigd hebben.
Maar Oekraïne ontkent dat. Het zegt dat het geen waarschuwing heeft gekregen, en dat het niet op de hoogte was dat er krijgsgevangenen onderweg waren. Bij vorige gevangenenruilen was er wel gewaarschuwd om het luchtruim boven Belgorod te vrijwaren, zodat vliegtuigen met krijgsgevangenen zeker niet zouden worden aangevallen.
Oekraïne zegt dus met andere woorden dat er een gevangenenruil had moeten zijn, dat die niet is doorgegaan, en dat dat volgens Rusland komt omdat de Oekraïense krijgsgevangenen die geruild zouden worden aan boord het vliegtuig zaten dat is neergestort. Maar Oekraïne kan niet bevestigen dat die Oekraïense krijgsgevangenen ook echt zijn omgekomen, want daar heeft het geen bewijzen van gezien.
Zal de crash onderzocht worden?
Rusland zei gisteren dat een speciale militaire commissie ter plaatse was gekomen om de crash te onderzoeken. De Russische Onderzoekscommissie heeft ook al bevindingen gedaan.
Maar Oekraïne vraagt een internationaal onderzoek. President Zelenski heeft daartoe opgeroepen. "Rusland speelt met de levens van onze krijgsgevangenen, met de gevoelens van hun familieleden, en met de emoties van onze natie", aldus Zelenski. Ook de Oekraïense ombudsman heeft het belang van een internationaal onderzoek benadrukt, maar zegt dat de Russen waarschijnlijk niemand zullen toelaten om de waarheid te achterhalen.
Vanavond komt op vraag van Rusland ook de VN-Veiligheidsraad bijeen om de zaak te bespreken.
