In de Amerikaanse staat Alabama zal voor het eerst stikstof of nitrogenium gebruikt worden om een executie uit te voeren. De eerdere executiepogingen van de ter dood veroordeelde Kenneth Eugene Smith mislukten. Daarom schakelt de staat Alabama nu over op stikstof. Toxicoloog Jan Tytgat vertelt in "De Wereld Vandaag" op Radio 1 hoe een executie op basis van stikstof in zijn werk zou kunnen gaan.
Alabama eerste Amerikaanse staat die straks stikstof wil gebruiken om de doodstraf uit te voeren
Kenneth Eugene Smith is ter dood veroordeeld voor de huurmoord op de vrouw van een priester. Bij de eerste poging om zijn straf uit te voeren, in 2022, liep het mis. In de Verenigde Staten krijgen terdoodveroordeelden een dodelijke injectie, maar het lukte niet om een ader te vinden om de inspuiting te doen.
Daarop besliste de staat Alabama om over te schakelen op een executie door het inademen van stikstof. De executie is omstreden omdat dit nog nooit eerder is gebeurd. De advocaten van Smith zeggen dat hij zou kunnen stikken in zijn eigen braaksel in plaats van het bewustzijn te verliezen door het gas. Donderdagavond (vannacht onze tijd) zal de executie plaatsvinden.
Stikstof is overal maar toch dodelijk
De nieuwe procedure roept veel vragen op. "Stikstof is een geur- en kleurloos gas dat overal in de lucht aanwezig is", zegt professor Tytgat.
"De lucht die u nu inademt, bestaat voor 80 procent uit stikstof en voor 20 procent zuurstof. Dat evenwicht is cruciaal om gezond te leven, als je dat evenwicht verstoort, stik je, omdat je organen te weinig zuurstof krijgen. Ze gaan zuurstof vragen die er niet is, waarna je het bewustzijn verliest en sterft."
Executie met stikstof wordt door sommigen gezien als een humane vorm van verstikkingsdood
Jan Tytgat - toxicoloog
"De meeste wetenschappelijke gegevens daarover zeggen dat het geen pijnlijke dood zou zijn, al is daar wel wat controverse rond. Dat heeft alles te maken met koolstofdioxide CO₂. Er zijn enkele soorten vergiftigingen waarbij het CO₂ in ons plasma begint te rinkelen als een wekker om ons te alarmeren. We gaan dan bijvoorbeeld hyperventileren om onze CO₂-waarden weer op peil te brengen. Bij een helium- of stikstofintoxicatie zou dat niet zo zijn. Daarom zou een executie met stikstof gezien kunnen worden als een humane vorm van verstikkingsdood", verklaart Tytgat.
"Als je via een mondmasker stikstof krijgt toegediend verlies je na 3 à 4 minuten het bewustzijn en voel je geen pijn meer. In de minuten die daarop volgen sterf je. Maar er zijn nog mensen die twijfelen of de betrokkenen de procedure pijnloos ervaren of niet. Want aan de personen in kwestie kan je het niet meer vragen."
Stikstof in de executieruimte
Het is niet de eerste keer dat er wordt gekeken naar andere manieren om terdoodveroordeelden te executeren. "De courante middelen die bij een klassieke executie worden gebruikt, zijn niet altijd beschikbaar. Dan heb ik het over een cocktail van psychotrope medicatie zoals spierverslappers en barbituraten, dat zijn zware slaapmiddelen. Ik kan me voorstellen dat een procureur dan op zoek gaat naar alternatieven."
"Het is bovendien een veilige methode, zolang de andere mensen in de executieruimte geen zuivere stikstof inademen is er geen gevaar. Bij heel wat scheikundige analyses wordt stikstof gebruikt om scheidingsprocessen te doen. Wetenschappers kennen dat product," besluit Jan Tytgat.
Primeur in Alabama: de doodstraf via... stikstof
Stikstof is geen stikstofoxide
Wie stikstof hoort, denk al snel aan de stikstofdiscussie die ons land al een tijd in de ban houdt. Maar volgens Tytgat is er toch een belangrijk verschil. "Stikstof is iets anders dan stikstofoxide. Stikstofoxiden komen vrij bij het verbranden van fossiele brandstoffen en worden uitgestoten via uitlaatgassen. Het is ook iets anders dan ammoniak (ontstaat onder meer in de mest van runderen, red.). Het stikstofakkoord van de Vlaamse regering gaat zowel over stikstofoxiden als ammoniak."
