Hoe uitzonderlijk is voyeurisme? "Het is een van de meest voorkomende fantasieën"

Afgelopen weekend raakte bekend dat gewezen voetbalcommentator Eddy Snelders naakte vrouwen, onder wie zijn stiefdochter, met een verborgen camera filmde in zijn vakantiehuis in de Ardennen. Daarnaast had hij ook een verborgen camera in de badkamer van zijn vroegere gezinswoning in Brasschaat. 

Snelders wordt nu verdacht van voyeurisme. Zelf zegt hij dat hij de beelden nooit heeft verspreid en dat hij zich laat begeleiden door een psycholoog.

Is voyeurisme een uitzonderlijke fantasie? Niet volgens psychiater en psychotherapeut Nils Verbeeck, gespecialiseerd in seksueel grensoverschrijdend gedrag. "Voyeurisme is een van de meest voorkomende fantasieën die mensen hebben, blijkt uit onderzoek", zegt hij in het Radio 1-programma "De wereld van Sofie". Al zijn die fantasieën en handelingen natuurlijk niet vaak even verregaand als bij Eddy Snelders.

"Voyeurisme zit een beetje in de menselijke aard", zegt Verbeeck. "Het is ook een vrij brede term. Ook naar programma’s als “Big brother” kijken is een vorm van voyeurisme bijvoorbeeld. Of vanuit je appartementsgebouw binnenkijken in het leven van anderen. Er hoeft niet altijd een seksuele tint aan te zijn."

"Bij mannen gaat het om 15 tot 60 procent die die fantasie soms hebben. Bij vrouwen gaat het om 4 tot 34 procent. Die cijfers verschillen een beetje: mensen geven het minder snel toe aan iemand die tegenover hen zit. Maar in vragenlijsten via het internet geven ze wel toe dat ze genot kunnen beleven bij het heimelijk kijken naar anderen die al dan niet naakt zijn, of die al dan niet een seksuele handeling stellen."

Het blijft niet altijd bij fantasie. "Bij de groep van mensen die de fantasie hebben, gaf 50 procent van de mannen toe dat ze het al een keer hadden gedaan. Bij de vrouwen had 20 procent het al een keer gedaan." 

Waarin zit de opwinding? "Het gaat om het zien, en zelf niet gezien worden. Denk aan iemand die een gaatje maakt in de kleedkamer van een zwembad. Het geeft een zekere spanning, en heeft dus minder met een machtsspel te maken."

Bij dieren zie je het ook. "Wanneer een ouder koppeltje niet meer seksueel actief is, kan je een ander jonger koppeltje in de buurt zetten. Dan blijkt het oudere koppeltje actiever te worden."

Vanaf wanneer spreken we dan van afwijkend gedrag? "Het wordt een psychisch probleem als mensen alleen nog maar op die manier een seksuele beleving kunnen hebben", zegt Verbeeck.

"Vergelijk het met porno kijken: ook dat is een vorm van voyeurisme.  Maar als mensen alleen op die manier opgewonden raken is dat vanuit psychiatrisch standpunt problematisch."

"Daarnaast is er ook nog het strafbare aspect natuurlijk. Bijvoorbeeld als je in mensen hun leven binnendringt, zonder dat ze er toestemming voor gegeven hebben. Of als je je kinderen met camera’s in de gaten houdt, terwijl ze naakt zijn."

"We beginnen het ook allemaal normaler te vinden", zegt Verbeeck. "Overal hangen er camera’s, waarbij we gefilmd en bekeken worden in ons handelen. En je ziet het ook op Facebook: mensen leggen er veel privézaken op bloot, en vinden dat normaal. Er zit een verschuiving in het normaliseren."

"Op de duur zijn we camera’s zo gewoon, dat mensen erin ‘doorschuiven’. Ze denken aan hun eigen genot, en denken niet aan wat dat voor de andere betekent."