In Nederland heeft de Eerste Kamer, ofwel de Senaat, de omstreden spreidingswet aangenomen. Een ruime meerderheid van 43 senatoren stemde voor de wet. De wet moet leiden tot een betere spreiding van de opvang van asielzoekers over verschillende gemeenten, desnoods via dwang.
Nederland keurt omstreden spreidingswet goed: regering kan gemeenten dwingen asielzoekers op te vangen
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De Nederlandse Eerste Kamer heeft de nieuwe spreidingswet goedgekeurd. Volgens die nieuwe wet mogen gemeenten zich vrijwillig melden om asielzoekers op te vangen. In ruil voor dat engagement krijgen ze geld van de overheid: van 1.500 euro tot 5.000 euro per persoon. Het bedrag hangt af van wie je een plek geeft en wanneer.
Dwang
Maar de wet gaat nog een stap verder. Zo kan de Nederlandse regering sommige gemeenten ook dwingen om asielzoekers op te nemen. Daarbij wordt vooral gekeken naar het bevolkingsaantal en de middelen van de steden en gemeenten. Hoe meer inwoners een gemeente heeft, hoe meer plaatsen gecreëerd moeten worden. Hoe rijker de bevolking, hoe meer mensen de gemeente moet opvangen.
Vooral het idee dat het kabinet gemeenten kan dwingen om asielzoekers op te nemen, leidt tot heel wat onvrede. Veel lokale besturen vinden de wet veel te ingewikkeld en onuitvoerbaar. De Nederlandse regering is zelfs over de spreidingswet gevallen, maar de Tweede Kamer keurde de wet uiteindelijk toch goed.
De partijen die momenteel onderhandelen over een nieuwe regering - Boer Burger Beweging, Nieuw Sociaal Contract, Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), Partij Voor de Vrijheid (PVV) - probeerden nog te voorkomen dat de wet naar de Eerste Kamer ging ter goedkeuring, maar dat lukte niet. De Kamer stemde met een ruime meerderheid (43 van de 70 senatoren) voor de wet.
Te weinig plaatsen
Nederland gaat gebukt onder de vele asielaanvragen. Er zijn gewoon te weinig opvangplaatsen voor alle asielzoekers. Vorig jaar barstte het aanmeldcentrum in Ter Apel volledig uit zijn voegen en moesten mensen noodgedwongen in tentjes voor het centrum de nacht doorbrengen. En nog steeds zijn er erg veel aanvragen. "Ongeveer 1.000 mensen hebben vorige week asiel aangevraagd in Nederland, tegen ongeveer 700 in dezelfde week in 2023", schrijft RTL Nieuws.
Sommige gemeenten vingen heel veel asielzoekers op, terwijl andere gemeenten niets deden. Aan die ongelijkheid moet de spreidingswet nu een einde brengen. De wet gaat in op 1 februari, maar op de maatregelen die gemeenten kunnen dwingen om mensen op te nemen, is het nog zeker een jaar wachten.
Moeizame formatie
De steun van de liberalen voor de wet kan de coalitievorming ook bemoeilijken. Momenteel zijn de VVD, samen met NSC van Pieter Omtzigt en de Boer Burger Beweging, in gesprek met de PVV van Geert Wilders over de vorming van een nieuwe regering. Wilders zelf is sterk tegen de spreidingswet gekant.
Voor Wilders is het een bron van irritatie dat de VVD, ondanks haar status als regering van lopende zaken, de wet toch goedkeurt. "We hebben een probleem, daar gaan we over praten", zei hij tegen de collega's van de Nederlandse openbare omroep NOS. De onderhandelaars zullen vandaag opnieuw bijeenkomen.
Volgens partijleider Yesilgöz heeft de Eerste Kamerfractie van de VVD het volste recht om voor de wet te stemmen. Zij blijft echter benadrukken dat er eerst afspraken moeten worden gemaakt om het aantal asielzoekers te beperken, en dat dit voor haar de kern is van de formatiegesprekken over het onderwerp migratie. Of Wilders voldoende gerustgesteld kan worden, moet nog blijken.
