PS-voorzitter Paul Magnette vertelde in het duidingsprogramma Terzake dat elke keer we de lonen met 2 procent verhogen, de staatskas en de sociale zekerheid 2 miljard en meer krijgen. Dit klopt volgens experten, maar zo'n loonsverhoging zorgt ook voor meer uitgaven naar onder andere pensioenen en uitkeringen, en die vermeldde de voorzitter dan weer niet.
CHECK - Ja, een loonsverhoging levert op voor de staatskas, zoals PS-voorzitter Paul Magnette zegt, maar er zijn ook extra kosten
In het kort
Wat? PS-voorzitter Paul Magnette kreeg vorige week in duidingsprogramma Terzake een vraag over de financiële situatie in Franstalig België en hoe men die zou kunnen verbeteren. Hij stelde een loonsverhoging voor van 2 procent. Deze loonsverhoging zou de staatskas en de sociale zekerheid 2 miljard opleveren.
Maar? De uitspraak klopt, maar mist belangrijke nuance. Magnette vermeldt niet dat zo'n loonsverhoging ook heel wat uitgaven met zich meebrengt, zoals hogere ambtenarenlonen en hogere pensioenen. Daarnaast vergroot het de loonongelijkheid en heeft het een impact op onze concurrentiekracht.
De partij liet aan VRT NWS weten dat ze zich voor deze uitspraak baseerden op een analyse van het Rekenhof uit 2014 . In die analyse werd onderzocht wat het de overheid zou kosten als er een indexsprong zou zijn in 2015, die er uitendelijk ook kwam.
In ons land worden de lonen automatisch aangepast aan de inflatie, de stijgende levensduurte. Bij een indexsprong wordt die loonindexering één keer overgeslagen. Op die manier besparen de werkgevers 2 procent loonsverhoging.
Uit de analyse van het Rekenhof bleek dat de overheid 682 miljoen euro minder inkomsten zou krijgen uit bedrijfsvoorheffing en 599 miljoen minder zou krijgen uit sociale zekerheid.
De PS draaide de berekening van het Rekenhof om, ervan uitgaand dat de overheid deze bedragen wel zou krijgen bij een verhoging. Ze actualiseerden ze met de inflatie van de periode 2015-2024 en kwamen zo op 2 miljard euro.
Gebrek aan nuance
Volgens verschillende experten klopt die redenering grotendeels. "Als we gebruik maken van de door de PS genoemde uitgangspunten (de bovengenoemde 682 miljoen en 599 miljoen, nvdr) en dat berekenen we voor 2024, dan komen we uit op 1.919 miljard ofwel heel dicht bij 2 miljard", aldus Christian Valenduc, econoom en professor bij de universiteit van Namen en UCLouvain.
Toch mist er nuance. Volgens Bart Van Craeynest, hoofdeconoom bij Voka, is er geen discussie dat loonstijgingen geld oplevert voor de federale overheid. "Het grootste probleem voor mij is dat dat maar één stukje van het verhaal is als je het over de overheidsfinanciën wil hebben."
"Als de lonen stijgen, betekent dat ook heel wat extra uitgaven voor de overheid: hogere ambtenarenlonen, hogere pensioenen, hogere uitkeringen, allerlei andere uitgaven die ook geïndexeerd zijn. Voor de overheidsfinanciën is dat eigenlijk een nuloperatie en kan dat zelfs negatief uitkomen op langere termijn."
Jean Hindriks, voorzitter van de Economics School of Louvain, gaat daarmee akkoord. "Bij een loonsverhoging van 2 procent krijgt de staat 1,54 miljard euro aan sociale zekerheidsbijdragen. Maar als de overheid de sociale uitkeringen (pensioenen, werkloosheids-, ziekte- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen) aan de lonen koppelt dan kost de staat dit 2 miljard."
Begrotingsexpert Herman Matthijs (VUB en UGent) stelt daarom dat de Franstalige socialisten zich voor dergelijk voorstel niet mogen baseren op een analyse over de indexsprong van 2015. "Ten eerste baseren ze zich op een studie van bijna 10 jaar geleden. Ten tweede, bij een indexsprong krijgt niemand, van werknemer en gepensioneerde tot federale overheid, een verhoging van 2 procent. Mijns inziens mag je dat niet zomaar omkeren. Een indexering van de lonen verschuift veel meer factoren. Naast inkomsten komen er heel wat kosten bij."
Ook benadeelden
Jean Hindriks merkt op dat dit voorstel niet voor iedereen voordelen oplevert. "Het zou een geweldig idee zijn, omdat de koopkracht en de staat er beter van worden. Maar, dit is geen goed voorstel voor degenen die hun baan verliezen. Of voor de openbare diensten van het onderwijs, de gezondheidszorg en de lokale overheden, die hun loonkosten zullen zien stijgen. Tot slot vergroot het de loonongelijkheid, want wie twee keer zoveel verdient, krijgt twee keer zoveel."
Daarnaast is er nog de impact van de loonstijgingen op de hele economie. "Als de lonen in ons land veel sterker stijgen dan in andere landen, dan wordt dat een probleem voor onze concurrentiekracht. Dat zal wegen op de bedrijven en op de economische groei. Wat op die manier ook negatief zal uitdraaien voor onze overheidsfinanciën", aldus Bart Van Craeynest.
Tot slot trekt Herman Matthijs de context waarin Paul Magnette de uitspraak deed in twijfel. Het was zijn antwoord op de vraag of hij zich verantwoordelijk voelt over de financiële situatie in Franstalig België, waar een pak minder mensen aan het werk zijn dan in Vlaanderen. "Maar zo'n algemene loonsverhoging levert de regionale gewesten zoals het Waalse niets op", zegt Matthijs. "Die zijn die 2 procent volledig kwijt. Het is enkel de federale overheid die via RSZ en personenbelastingen 1 procent ervan binnenhaalt."
Conclusie
PS-voorzitter Paul Magnette zei in het duidingsprogramma Terzake dat bij een loonsverhoging van 2 procent de staatskas en de sociale zekerheid 2 miljard euro ontvangt.
Hij stelde dit voor als oplossing voor de financiële situatie in Franstalig België.
Volgens experten mist deze uitspraak nuance.
De berekening klopt, maar Magnette vermeldt niet dat als de lonen stijgen de overheid ook meer uitgaven heeft zoals hogere ambtenarenlonen en hogere pensioenen.
Bovendien levert een loonsverhoging ook problemen op voor onze concurrentiekracht en vergroot deze ook de loonongelijkheid.
We beschouwen deze uitspraak dan ook als 'misleidend'.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network .
