In de winkelrekken van Albert Heijn in Nederland vind je binnenkort zelftesten voor de geslachtsziektes gonorroe en chlamydia. De winkelketen wil op die manier testen op seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) makkelijker verkrijgbaar maken. Moeten we het in Vlaanderen ook invoeren of is testen bij de dokter nog steeds het veiligst? En ook: laten we ons vaak genoeg testen op soa’s?
Albert Heijn biedt soa-test voor 49 euro aan in Nederland: moet Vlaanderen volgen of blijft bezoek aan dokter beter?
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Voor 49 euro kan je bij Albert Heijn in Nederland een soa-test kopen en achterhalen of je besmet bent met chlamydia of gonorroe, twee van de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen.
Je neemt een staaltje af, doet het op de post en binnen de week weet je of je besmet bent. De ideale manier? "Ja, ik ben er heel enthousiast over. Het kan ervoor zorgen dat sommige mensen een soa sneller ontdekken", steekt Veerle Doossche van Sensoa van wal.
Minder schroom voor meer geld
De drempel om naar de huisarts te gaan die jou (en je familie) vaak goed kent, is misschien een beetje groter dan om snel bij de supermarkt binnen te springen. "Een heel ander publiek, dat eerder een soort schroom voelde, zal zich nu voor het eerst durven testen. Dat is een goede zaak", erkent ook Doossche.
Een overweging die je dan wel moet maken: een test in de winkel kost 49 euro, terwijl een doktersbezoek wordt terugbetaald. Wij in België moeten ons hoofd daar alleszins nog niet over breken, want het is hier nog niet mogelijk om zo'n test te kopen, simpelweg omdat er nog geen wettelijk kader voor bestaat.
Soa?
Een seksueel overdraagbare aandoening (soa) krijg je door seksueel contact of seks, vooral als je geen condoom gebruikt. Soa’s komen meestal door een bacterie of virus. Bepaalde groepen – zoals jongeren en jongvolwassenen en mannen die seks hebben met mannen – lopen meer risico op een besmetting.
Chlamydia is een soa die vooral bij jonge vrouwen wordt vastgesteld. De geslachtsziekte geeft bij 80 procent van de besmette vrouwen geen klachten, bij mannen is dat bij 60 procent. Testen op chlamydia kan met een urinetest of een uitstrijkje. Het is goed te behandelen met antibiotica. Een onbehandelde chlamydia kan leiden tot bijbalontsteking bij mannen en ontsteking van het kleine bekken of Pelvic Inflammatory Disease (PID) en verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen. Na de behandeling kan je opnieuw besmet worden. De beste manier om te beschermen is een condoom gebruiken.
Gonorroe (druiper) wordt vaker bij mannen vastgesteld. Symptomen zijn felle pijn bij het plassen of en afscheiding uit de penis. Vrouwen hebben meestal geen of weinig duidelijk symptomen. Testen kan met een urinestaal of met een PCR-wisser. Het is goed te behandelen met antibiotica. Als gonorroe niet behandeld wordt, bestaat de kans op een eileiderontsteking bij de vrouw of een bijbalontsteking bij de man. Na de behandeling kan je opnieuw besmet worden. De beste manier om te beschermen is een condoom gebruiken.
Een ander – minder evident – nadeel van zo'n test in de winkel, is dat te veel getest wordt, waardoor een resistentie wordt opgebouwd voor bepaalde medicijnen. "Dat was ooit het geval bij gonorroe", legt Doossche uit. "Voor die oorspronkelijke behandeling is een resistentie opgebouwd. We hebben die behandeling ondertussen helemaal moeten aanpassen."
Strenge richtlijnen maken het wel betrouwbaar
Een bezoek aan de arts is goedkoper, maar is het ook niet veiliger? "Nee, die test in Albert Heijn is honderd procent betrouwbaar", verzekert Doossche. "Europa heeft voor zulke testen heel strenge richtlijnen en ziet er ook op toe dat die worden nageleefd.
In de toekomst zullen er wel heel wat grote commerciële bedrijven verleid worden om zo'n test op de markt te brengen. "Als je dan toch twijfelt over de veiligheid, moet het CE-label zekerheid geven.”
Hoe groot is de kans dat jij of je date rondloopt met een soa?
De testen in de Nederlandse rekken doen een andere vraag stellen: hoe groot is de kans dat jij of je date met een soa rondloopt? Volgens Doossche onderschatten we die kans toch behoorlijk, hoewel de cijfers van Sciensano relatief laag zijn. "Dat is net omdat er niet zo veel getest wordt."
Hoe groot is de kans dat je date een soa heeft?
"Er zijn veel mensen die een soa hebben, maar het niet weten. Er zijn niet altijd symptomen van: bij de helft van de infecties merk je het niet eens." Doossche raadt toch aan om je te laten testen als je veel wisselende partners hebt of wanneer je een nieuwe partner hebt.
Er wordt vaak gedacht dat je seksuele oriëntatie je kans op soa's ook bepaalt. "Maar dat is niet altijd het geval. Mannen die seks hebben met mannen hebben niet altijd veel wisselende contacten, net zoals heteromannen niet altijd een monogame relatie hebben." De kans op een soa is vooral afhankelijk van het aantal wisselende partners.
Wel is het zo dat bepaalde soa's vaker voorkomen bij bepaalde groepen. "Gonorroe of syfilis komen wel het vaakst voor bij mannen die seks hebben met mannen. Chlamydia duikt dan weer het vaakst op bij jonge vrouwen of bij mensen die na een lange relatie opnieuw beginnen te daten."
Eerst condoom, dan soa-test
Testen op soa's is een heel belangrijke methode om op te sporen en te genezen, maar preventie blijft toch de belangrijkste eerste stap. "En vandaag kan je jezelf op verschillende manieren beschermen. Op één staat nog altijd het condoom, maar er bestaan ook vaccinaties tegen hpv of hepatitis B of medicijnen om hiv te vermijden."
