Een eurobiljet dat gescheurd, besmeurd of op een andere manier beschadigd is, mag je inruilen in een geldautomaat, bankkantoor of bij de Nationale Bank van België. Daar krijg je de waarde van het biljet terugbetaald en het briefje wordt nadien uit roulatie gehaald en vernietigd.
Xavier Taveirne is jouw consumentenman. Hij presenteert elke werkdag tussen 9 uur en 10 uur "WinWin" op Radio2. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Alleen een beschadigd bankbiljet dat nog voor meer dan de helft (51 procent) intact is, kan je inruilen voor een nieuw biljet. "Die voorwaarde stellen we omdat je anders twee keer met 45 procent van een biljet naar de bank zou kunnen stappen", legt Geert Sciot, de woordvoerder van de Nationale Bank van België, uit. "Dan zou je twee keer de volledige waarde van hetzelfde biljet terugbetaald kunnen krijgen en dat kan natuurlijk niet."
In een eurobiljet zitten een 40 à 50-tal veiligheden verstopt waaraan we kunnen zien of het biljet echt is. Die zijn strikt geheim, slechts een handvol medewerkers kent ze
Geert Sciot, woordvoerder Nationale Bank van België
De Nationale Bank stelt nog een logische voorwaarde voordat je het beschadigde biljet mag inwisselen. Ze moet nog kunnen achterhalen of het om een echt biljet gaat. "In een eurobiljet zitten een 40 à 50-tal veiligheidskenmerken verstopt waaraan we dat kunnen zien. Die zijn strikt geheim, enkel een handvol medewerkers kent die parameters", vertelt de woordvoerder. "We gebruiken ook gesofisticeerde detectiemachines."
Een paar dingen kan je zelf met het blote oog zien, zoals een watermerk en een verschil in kleurschakeringen wanneer je het biljet naar het licht kantelt. Je voelt ook reliëf als je over een eurobiljet wrijft. Als er nog voldoende parameters in het kapotte geldbriefje overblijven om de echtheid te garanderen, dan kan je het inwisselen voor een nieuw exemplaar. Als een commerciële bank twijfelt over de echtheid van een bankbiljet, draagt ze dat over aan de Nationale Bank om te controleren.
Het biljet mag ook niet met opzet beschadigd zijn, al kan je dat in de praktijk heel moeilijk controleren.
Hoe kan je beschadigde biljetten inruilen?
Een eurobiljet dat besmeurd of gescheurd is, kan je inruilen bij je eigen bank of rechtstreeks bij de Nationale Bank. Als het briefje niet te fel beschadigd is, lukt dat vaak al aan de bankautomaat. Aanvaardt die het biljet niet, dan kan je het afgeven in een bankkantoor. Vaak is de omruiling gratis, maar sommige banken rekenen kosten aan.
Ook in de kantoren van de Nationale Bank in Brussel kan je met beschadigd geld terecht. Voor kleinere bedragen tot 3.000 euro krijg je daar ter plaatse gratis nieuw cash geld voor in de plaats. Grotere bedragen moeten soms uitvoeriger gecontroleerd worden. Die controles gebeuren grotendeels handmatig waardoor de uitbetaling wat extra tijd in beslag kan nemen. Je krijgt je geld dan vaak terug via overschrijving.
Is het biljet met inkt besmeurd, dan is de controle strenger. "Banken zijn verplicht om met inkt besmeurde bankbiljetten uit roulatie te halen", zegt Isabelle Marchand van bankenfederatie Febelfin. "Zulke biljetten worden automatisch bestempeld als verdacht omdat ze van een plofkraak of van een overval afkomstig kunnen zijn. Die biljetten worden daarom extra gecontroleerd vóór de klant het bedrag terugbetaald krijgt."
Wanneer mag ik een beschadigd biljet inruilen?
Minstens 51 procent van het biljet moet nog intact zijn
De bank of Nationale Bank moet voldoende veiligheidskenmerken kunnen terugvinden om vast te stellen dat het biljet echt is
De biljetten moeten onvrijwillig zijn beschadigd
Moet een handelaar een beschadigd bankbiljet aanvaarden?
Contant geld is een wettelijk betaalmiddel. In principe mogen winkeliers een betaling in cash niet zonder geldige reden weigeren. Dus als je betaalt met een biljet dat licht beschadigd is en er geen twijfel bestaat over de echtheid ervan, moet de handelaar het biljet aanvaarden. Als een winkelier vermoedt dat een biljet vals is, mag hij het weigeren.
Een handelaar mag contant geld ook weigeren als de waarde van het biljet niet in verhouding staat met de aankoop. Wanneer je bijvoorbeeld een brood van 3 euro wil betalen met een briefje van 200 of 500 euro. En een winkelier mag grote waardes weigeren als hij daardoor niet voldoende wisselgeld zou overhouden.
Hetzelfde geldt voor betalingen van boven 3.000 euro, en voor een cash betaling in meer dan 50 muntstukken. Ook wanneer de handelaar vindt dat het te onveilig wordt, omdat er te veel contant geld in de kassa zit, mag hij cash weigeren.
