Minister van Buitenlandse Zaken Lahbib (MR) wil dat België deelneemt aan EU-missie tegen Houthi's, verschillende partijen in regering terughoudend

De Jemenitische Houthi-rebellen voeren al sinds november aanvallen uit op commerciële schepen, vooral rond de dunne zeestraat Bab el Mandeb. De Houthi's, die gesteund worden door Iran, doen dat naar eigen zeggen uit steun voor de Palestijnen. Door de handel op zee te treffen, willen ze de druk op het Westen verhogen om in te grijpen tegen Israël.  

Vorige week bombardeerden de Verenigde Staten en Groot-Brittannië verschillende doelwitten in Jemen. Behalve Nederland, verleenden geen landen van de Europese Unie steun aan die actie. Onder andere Frankrijk gaf aan dat ze niet zo aanvallend willen optreden tegen de Houthi's, maar wel commerciële schepen wil verdedigen.

De vraag is nu hoe zo'n Europese beschermingsmissie er moet uitzien en wie die dan zal steunen. Tegen halfweg februari zou de knoop op Europees niveau moeten worden doorgehakt. 

In de Kamer zei minister van Buitenlandse Zaken Hadja Lahbib (MR) duidelijk dat ze zo'n Europese missie steunt, zolang die geen "bombardementen op Jemen" inhoudt: "De tijd dringt. Onze geloofwaardigheid staat op het spel. Ik vind dat België de plicht heeft om deel te nemen aan deze operatie op Europees niveau." 

Een ander geluid klinkt er bij coalitiepartner PS, de Franstalige socialisten. "Ik weet niet of u zich uitdrukt in naam van de regering als u zo'n operatie steunt", zei federaal parlementslid Malik Ben Achour (PS). De PS wil in de eerste plaats een beleid dat "focust op Gaza". Zo wil de partij dat ons land zich aansluit bij de procedure voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Daar loopt een onderzoek naar het risico op genocide door Israël in de Gazastrook.

Bij de linkse regeringspartijen stelt ook Ecolo voorwaarden om zo'n missie te kunnen steunen, al sluiten ze de deur niet helemaal. "We weigeren ons aan te sluiten bij de VS en Groot-Brittannië zonder duidelijk mandaat en een internationaal rechtskader", zegt Kamerlid Samuel Cogolati (Ecolo) aan VRT NWS. "De Europese missie is een andere, verstandigere multilaterale optie die moet worden geanalyseerd." 

Ook Groen-voorzitter Jeremie Vaneeckhout zei gisteren in "Villa Politica" dat zijn partij "zeer behoedzaam" is voor een Europese militaire missie. Hij weest op het "risico voor escalatie". De partij wil wel een deelname bekijken als het enkel gaat over "escorte doen van koopvaardijschepen zodat ze beschermd zijn". 

Vooruit is een Europese missie meer genegen. "Als we op die manier onze bedrijven kunnen beschermen, moeten we dat doen", zei partijvoorzitter Melissa Depraetere daarover in "Villa Politica". Depraetere vraagt wel om die missie niet los te zien van het conflict in Gaza. En ook CD&V-minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden zegt dat er nood is aan een "sterk Europees antwoord". 

Ook bij Open VLD klinkt het vooral dat ze voorstander zijn om deel te nemen aan een missie, net als bij MR, de partij van minister Lahbib. "Er is echter een wettelijke basis nodig om de reikwijdte van een eventuele Belgische deelname te bepalen, zoals escorte, bevoorrading, logistiek", zegt MR. 

Oppositiepartij N-VA verbaast zich over "de lauwe houding waarmee Vivaldi dit dossier als Europees Voorzitter trekt". "Men koestert schijnbaar de hoop dat als we ons zo stil mogelijk houden dit wel weer zal overwaaien of de Amerikaans-Britse coalitie het wel zal oplossen", aldus N-VA. "Bij sommigen speelt mogelijk ook een lichte Houthi-sympathie omdat zij hun acties kaderen in het Israël-Hamas conflict."

Aan het andere uiterste is PVDA helemaal gekant tegen zo'n missie, des te meer omdat economische sancties tegen Israël uitblijven. "Dan begrijp ik niet goed dat men nu spreekt over een mogelijke militaire deelname in de Rode Zee", zei Kamerlid en voormalig partijvoorzitter Peter Mertens. 

Volgens Sven Biscop, professor en defensiespecialist aan de UGent en het Egmontinstituut, heeft België weinig andere keuze dan een Europese missie te steunen. "Het is geen kwestie of we ons gaan bemoeien of niet. Onze schepen worden nu al aangevallen. We zijn betrokken, dat kan je niet vermijden. De vraag is dan of je dat laat gebeuren", zegt hij in "De ochtend" op Radio 1. 

"Mij heeft het verbaasd dat die aanvallen van de Houthi's al midden november begonnen zijn en dat men nergens de urgentie inzag", zegt Biscop. "Als we nu tegen midden februari een Europese operatie hebben, is dat dus de volle drie maanden nadat de aanvallen begonnen. Ik vind het eigenlijk beschamend dat we ons probleem weer laten oplossen door de VS", klinkt het. "Je kan er wel over discussiëren of je ook offensieve acties tegen de Houthi's moet ondernemen. Dat zal de Europese Unie niet doen." 

Het conflict op de Rode Zee kan pas echt ontmijnd worden als er iets verandert in het Israëlisch-Palestijns conflict, zegt Biscop. "Door de Houthi's te steunen, wil Iran onrechtstreeks druk zetten op de VS, vermoed ik. In de hoop dat de VS dan weer druk zetten op Israël om hun militaire operatie in Gaza te beëindigen."

"Zonder een einde van die operatie, ga je nooit het risico op escalatie vermijden", aldus de defensie-expert. "Uiteindelijk staat of valt de langetermijnoplossing daarmee: Israël moet zijn operaties in Gaza stopzetten."

Anderzijds vindt Biscop niet dat de Europese Unie ondertussen de situatie op de Rode Zee moet laten betijen: "Het is niet omdat je één brand niet kan blussen, dat je de andere dan ook maar moet laten branden."