Bart De Wever: "20 miljard euro crimineel drugsgeld via haven Antwerpen, budget politie en gerecht is nog niet de helft"

Een recordhoeveelheid van 116 ton cocaïne. Zoveel heeft de douane afgelopen jaar onderschept in de Antwerpse haven. En dan zijn de cijfers van de kerstvakantie er nog niet bijgeteld. 

Van hun stoel vallen de Antwerpse burgemeester Bart De Wever (N-VA) en drugscommissaris Ine Van Wymersch er niet van. "We hadden dit verwacht", klinkt het. "Het moeilijke blijft: wat is de totale hoeveelheid en welk percentage hebben we in beslag genomen", klinkt het bij Van Wymersch. Want dat blijft de eeuwige vraag: wordt er meer geproduceerd en verscheept? Of wordt er meer in beslag genomen?

En is en blijft het vooral niet dweilen met de kraan open? "Het positieve deel is dat er beter gewerkt wordt: de gerechtelijke diensten krijgen meer info, de douane kan beter aangestuurd worden, de diensten zijn een beetje versterkt", zegt De Wever. 

"Het negatieve verhaal is dat er meer cocaïne dan ooit geproduceerd wordt. En men stuurt het naar de Europese markt, want die is interessanter en lucratiever dan de Noord-Amerikaanse. Criminelen voelen zich beter in Europa, omdat er minder streng gestraft wordt. Het negatiefste verhaal is dat het een weg vindt naar een consumentenmarkt die groeit. Cocaïne is almaar populairder, we zijn een dopeziek continent aan het worden, dat snuift en slikt en dat ook allemaal heel normaal schijnt te vinden."

Want: het zit in alle geledingen én je moet op alle componenten van de drugsketen werken, benadrukt De Wever. "Je kan de berekening maken: er komt minstens 20 miljard aan crimineel geld de Antwerpse haven binnen. Ik wil het budget van politie en gerecht daartegenover zetten, maar dan kom je bijlange niet aan de helft. Daar sta je tegenover. Als je denkt dat zulke geldvolumes niet in staat zijn om in alle geledingen van de maatschappij door te dringen en gemeenschappen, buurten, federale diensten, lokale politie te vergiftigen, dan heb je niet goed opgelet wat er in Nederland gebeurd is."

Kortom: "Er is nog een lange weg te gaan en op alle componenten kan je werken. Finaal ook op de gebruiker en bijvoorbeeld ook op de audiovisuele content die drugs eigenlijk verheerlijkt. Ook op deze zender, denk maar aan "Knokke off" of "Tweede zit". Daar snuiven en slikken ze allemaal en dat wordt geassocieerd met jong, mooi en succesvol te zijn. Het eindigt dan misschien slecht, maar welk beeld laat je zien? Dat drugs alomtegenwoordig zijn."

En dat beeld stemt niet overeen met de realiteit, vindt ook Van Wymersch. "Het is niet zo dat de hele samenleving cocaïne gebruikt of nodig heeft om te ontspannen. Het is nog altijd een minderheid die gebruikt. Maar als je doet alsof dit geaccepteerd is en overal zit, zal diegene die twijfelt veel sneller de overstap maken."

Explosieven die afgaan, granaten die ontploffen en als triest dieptepunt vorig jaar: een meisje van 11 dat het leven gelaten heeft. Moeten we als samenleving accepteren dat het drugsgeweld er is? 

Nee, klinkt het fors bij De Wever. "Je mag dat niet aanvaarden. Ik wil een eresaluut brengen aan de mensen van de politie, van de douane die moeten werken met veel te weinig middelen en mensen, die te weinig uitgerust zijn en die hun leven op het spel zetten. Het is een soort feuilleton dat je zag afkomen. De aflevering die 10 jaar geleden in Nederland werden afgespeeld, beginnen wij nu te zien. Je weet ook wat de toekomst is: moorden in de bovenwereld."

"Ik heb jarenlang voorspeld: dit gaat fout en we gaan nog lelijke dingen meemaken. Het goede nieuws is: sinds 2022 is er een soort ontwaken, ook op het nationale niveau. Jarenlang heb ik het gevoel gehad dat ik tegen het gordijn sprak: "Dit is een probleem voor de burgemeester, van de haven, dat raakt ons niet. Maar als je miljarden aan criminele cash de samenleving laat binnenstromen, dan komt die overal boven: in terrorisme, prostitutie, mensenhandel, kindermisbruik, corruptie. En dat crimineel geweld is maar het topje van de ijsberg."

Toch vindt ook Van Wymersch dat er een serieuze versnelling hoger geschakeld is. "De sleutel is dat het een strijd is van iedereen. Men kan niet kijken naar één burgemeester, naar één FGP, naar één beleidsniveau. We moeten in de brede samenleving investeren. Want zolang men jongeren op de dool kan rekruteren in die criminele organisaties, zal er altijd vis in die vijver zijn. Dus ook departementen als onderwijs, volksgezondheid en financiën moeten mee aan boord."

Volgens De Wever staan we nu op een "kantelpunt voor belangrijke akkoorden". Hij verwijst daarbij vooral naar de samenwerking op verschillende niveaus. "Met mijn collega van Rotterdam heb ik al jaren een goede verstandhouding. We weten: als hij duwt, wordt het bij ons erger en omgekeerd. We hebben nu ook de burgemeester van Hamburg overtuigd om ons met z'n drie aan elkaar vast te klinken en willen samen naar Zuid-Amerika gaan." De Wever wil bijvoorbeeld dat de beveiligingscodes in de havens verstrengd worden, of dat containers beter beveiligd worden met real time informatie van waar die naartoe gaat en wanneer zo'n container geopend wordt. 

De vraag is of ze in Latijns-Amerika ook Ecuador zullen aandoen - het land dat de afgelopen tijd in een enorme drugscrisis terechtgekomen is. "Het is het Colombia van de jaren 80, die criminele organisaties kunnen daar een burgeroorlog ontketenen. Toch wil ik graag gaan, als de veiligheid het toestaat. Ecuador smeekt ook: "Toon ons dat vertrouwen"."

"De tijd van Escobar in Colombia is voorbij, dus verschuift de logistiek naar andere landen. En op korte termijn worden paradijselijke landen dan narcostaten." Hij vergelijkt Colombia en Ecuador op die manier met Nederland en België. Nederland is hét narcoland van Europa. De productie van synthetische drugs zit in Amsterdam, en Rotterdam en Antwerpen zijn de benen van de drugsmaffia. Er is veel verschoven van Nederland naar België."

"Criminelen zoeken altijd de weg van de minste weerstand", vult Van Wymersch aan. Criminelen willen gigantische winsten, dat is hun enige doel. En liefst in een wereld met zo weinig mogelijk regels."