Wat zijn de gevolgen van een bevolkingskrimp? En hoe zal de demografie bij ons evolueren? Deze en andere vragen rijzen nu de bevolking van China voor het tweede jaar op rij daalt. Een overzicht van de voorspellingen.
Is bevolkingskrimp in China voorbode van daling wereldwijd? En hoe zit het bij ons?
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
In China maken ze zich zorgen: voor het tweede jaar op rij is de Chinese bevolking aan het dalen. Niet alleen zijn veel mensen overleden, er zijn ook veel minder geboortes. Op termijn kan dat een probleem zijn, want ook China kampt met een vergrijzende bevolking.
Is China een voorloper of hoe zit dat eigenlijk op wereldniveau? De bevolkingsgroei op wereldvlak is afhankelijk van twee zaken: hoeveel mensen sterven en hoeveel er geboren worden.
Dat sterven gebeurt steeds later. De levensverwachting in ons land bedraagt zowat 82 jaar, dat is wereldwijd ook al opgeklommen tot halfweg de 70.
Om voldoende kinderen te hebben om de vorige generatie te vervangen, is een vruchtbaarheid nodig van iets meer dan 2 kinderen per vrouw. "Er is nu een redelijk laag vruchtbaarheidsniveau op wereldniveau", zegt demograaf Sylvie Gadeyne (VUB). "Gemiddeld zitten we aan 2,2 kinderen per vrouw."
Net iets meer dus dan nodig om de vorige generatie te vervangen. Al is het in de meeste plaatsen eigenlijk al veel lager. Het gemiddelde wordt omhoog gestuwd door Sub-Sahara-Afrika waar de vruchtbaarheid hoger ligt, maar dat is eerder de uitzondering.
"Als die vruchtbaarheid verder blijft dalen, zou – net als in China nu – de wereldbevolking op lange termijn kunnen stagneren of zelfs dalen", zegt de demograaf, al voegt ze eraan toe dat dit soort voorspellingen moeilijk blijft.
"Een kleinere bevolking op wereldvlak kan trouwens ook leiden tot problemen." Op een bepaald moment heb je te weinig jonge mensen om oudere mensen te vervangen op de arbeidsmarkt als ze op pensioen gaan. "Hoe ouder mensen worden, ook hoe meer medische zorg ze nodig hebben", zegt Gadeyne. "Je hebt genoeg mensen nodig die voor die zorg kunnen instaan."
Belgische bevolking neemt toe
In tegenstelling tot in China, is ons bevolkingscijfer nog steeds aan het stijgen. Al heeft dat niet zoveel met het geboortecijfer te maken.
De vruchtbaarheid in ons land bedraagt ongeveer 1,6 kind per vrouw. Te weinig dus om alleen daarmee de bevolking aan te vullen. De verwachtingen zijn dat de vruchtbaarheid de komende decennia weliswaar lichtjes zal stijgen tot 1,72 in 2070. Nog onvoldoende om de vorige generaties te vervangen.
Toch daalt het bevolkingsaantal in ons land voorlopig niet. Naast geboortes en sterftes wordt op landniveau het bevolkingsaantal bepaald door migratie: mensen van buiten het land die aankomen in ons land en mensen die ons land opnieuw verlaten. Het is door die immigratie dat ons bevolkingsaantal stijgt.
Vlaamse bevolking neemt toe, Brusselse stagneert
Statbel en het Federaal Planbureau verwachten een gestage bevolkingsgroei de komende decennia. Ze maken die prognose onder meer op basis van de verwachte levensverwachting, de verwachte geboorte- en sterftecijfers, en de verwachte emigratie en immigratie.
"Sinds 1992 is de bevolking in België met gemiddeld 52.000 per jaar gestegen, in de projectie schommelt die groei rond 31.000 inwoners per jaar tot 2070", meldt het Planbureau in hun meest recente prognose van begin vorig jaar .
Vooral de regionale verschillen vallen op. De groei van de Vlaamse bevolking zal relatief vergelijkbaar blijven met die van de afgelopen decennia. In Wallonië valt de bevolkingsgroei beduidend lager uit. In Brussel zal de bevolking volgens de prognose zelfs stagneren.
