Vorig jaar is liefst 116 ton cocaïne onderschept in de Antwerpse haven. En zo sneuvelt er alweer een record, want in 2022 stond de teller op 110 ton. Wie cocaïne zegt, zegt Latijns-Amerika, maar uit de cijfers blijkt dat ook West-Afrika aan een opmars bezig is. Al gaat het eigenlijk over dezelfde kartels, die steeds op zoek zijn naar nieuwe routes.
Weer sneuvelt record: vorig jaar 116 ton cocaïne uit Latijns-Amerika én West-Afrika onderschept in haven Antwerpen
Hanne Decré
Gepubliceerd:
Dat er vorig jaar (alweer) records zouden gebroken worden, stond maanden geleden al in de sterren geschreven. Maar we laten de cijfers voor zich spreken: vorig jaar werden er 123 ladingen drugs onderschept in de Antwerpse haven, goed voor maar liefst 116 ton.
En dat is nog niet eens het definitieve resultaat, want twee inbeslagnames van in december moeten daar nog bijgeteld worden. Hoeveel er dan nog zal bijkomen, zal nog moeten blijken, want de cocaïne moet nog uit de lading geëxtraheerd worden. De vraag is natuurlijk altijd: wordt er meer verscheept? Of wordt er meer onderschept?
"De cijfers blijven toenemen, maar de stijging is wel iets minder dan de voorbije jaren, qua percentage. Hopelijk is dat een indicatie voor de komende jaren", klinkt het bij Vincent Van Peteghem, minister van Financiën (CD&V).
Deze cijfers zijn alleen van de Antwerpse haven. Als we die van Zeebrugge erbij tellen, komt het op 121 ton cocaïne. De cijfers van over het hele land liggen nog ietwat hoger, maar dat verschil is bijna verwaarloosbaar.
Even "verwaarloosbaar" - of toch als we het naast de cocaïnevangsten leggen - zijn de andere drugssoorten. In de Antwerpse haven werd er naast de 116.071 kilogram cocaïne ook 4.840 kilogram cannabis en 2.903 kilogram heroïne gevonden.
Nog enkele cijfers via de politie:
In de Antwerpse haven werden vorig jaar 150 arrestaties verricht, die gelinkt waren aan drugs. Onder hen 69 drugsuithalers die de haven waren binnengedrongen en 58 verdachten die in een “Trojaanse container” werden aangetroffen (in zo’n Trojaanse container verstoppen criminelen zich om zo ongemerkt de haven binnengeloodst te worden). Meer dan de helft van de verdachten kwam uit Nederland.
Er werden door de federale politie in Antwerpen ook 190 dossiers opgestart en 385 verdachten verhoord (in oude en nieuwe dossiers)
De rechtbank in Antwerpen behandelde dan weer 72 dossiers over drugssmokkel via de haven, met in totaal 361 beklaagden. De straffen? In totaal 1.487 jaar gevangenisstraf, 11.240.808 euro aan boetes.
De federale politie van West-Vlaanderen heeft dan weer 11 dossiers opgestart over drugshandel op zee. Het kan dan gaan over ladingen cocaïne die via de haven van Zeebrugge binnenkomen of drugs die van boord gegooid worden om dan later opgepikt te worden door kleine bootjes.
Latijns-Amerika én West-Afrika
Ook de landen vanwaar de drugs komen, brengen weinig verrassingen: Ecuador, Colombia, Brazilië en - en dat is misschien iets verrassender - West-Afrika (denk aan landen als Senegal, Kaapverdië of Ivoorkust). Al maakt de douane daar meteen de kanttekening dat het hier in se ook gaat over de Latijns-Amerikaanse kartels die simpelweg nieuwe smokkelroutes zoeken.
De "rechtstreekse" route tussen Latijns-Amerika en Europa ligt onder een vergrootglas, en dus zoeken bendes naar een alternatief, de weg van de minste weerstand als het ware. Enkele weken geleden noemde drugscommissaris Ine Van Wymersch West-Afrika in De Standaard zo "een nieuwe hotspot, waar we alert voor moeten zijn".
Helemaal nieuw is die route natuurlijk niet, zo duidde Eva Oude Elferink toen in "De ochtend". Zij is correspondent in Senegal, een van de landen vanwaar ettelijke grote ladingen onderschept werden. "Vooral sinds 2007 is die route in opmars. Het is dus al een flinke tijd gaande, maar de laatste jaren zijn dat steeds grotere aantallen. Het veroorzaakt een verdere fragiliteit van staten die al zwak waren. Dat maakt het moeilijk om dit te bestrijden."
Is West-Afrika de nieuwste hotspot in de cocaïnesmokkel naar Europa? "Laatste jaren steeds grotere vangsten"
Hoe worden de drugs getransporteerd?
De meest populaire methode - of die toch de meeste drugsvangsten opleverde - is die via een "aangegeven deklading". Dat betekent dat de drugs tussen legale ladingen in containers verstopt zitten. Dat kan gaan over allerlei ladingen: bananen, sojameel, suiker, hout. Maar ook bijvoorbeeld textiel of karton waar de drugs in doordrongen zijn en er later weer worden uitgehaald.
Op deze manier worden hele grote hoeveelheden cocaïne vervoerd. Die pakketten zijn niet altijd gemakkelijk te recupereren op de terminal zelf en dus proberen de criminelen de hele container buiten de haven te krijgen om hun coke op een rustigere plek uit te halen. Afgelopen jaar werd op die manier bijna 60.000 kilogram cocaïne onderschept.
Ook de zogenoemde "rip off"-methode blijft populair - al mindert dat wel. Drugs worden hier in sportzakken tussen ladingen gestoken en in de haven zelf door uithalers uit de containers geladen. In 2023 ging het om bijna 40.000 kilogram cocaïne die op deze manier gevonden werd - maar het gaat vaak om kleinere ladingen, want uithalers kunnen geen tonnen en tonnen cocaïne meezeulen.
Bendes passen hun manier van werken aan vanuit een bedrijfslogica om winst te maken
Stephan Legein - topman douane
Stephan Legein, topman bij de douane, heeft die rip-offs zien verminderen doordat er meer op gecontroleerd werd. "Een rip-off is gemakkelijk te herkennen. Dan staan de sportzakken klaar in de container. Bendes passen hun manier van werken aan vanuit een bedrijfslogica om winst te maken. Als ze zien dat we succes hebben op die rip-offs, wijzigen ze de methode door hun drugs te verstoppen tussen de ladingen. Die zijn moeilijker te vinden."
Af en toe worden de drugs ook verborgen in de constructie van de container of in de koelcompartimenten, maar dat is in een minderheid van de gevallen.
Wat gebeurt er met de drugs als die onderschept wordt in ons land? We reconstrueerden enkele weken geleden welke weg cocaïne aflegt van de inbeslagname tot de vernietiging. Lees die reconstructie hier.
En hoe zit het met de strijd tegen drugs?
De vangsten zijn één zaak, de maatregelen een andere. Ons land zet vooral in op samenwerkingen met andere landen - Nederland bijvoorbeeld - (waar er dit jaar 60 ton cocaïne onderschept werd), maar ook met landen in Latijns-Amerika. De technologie staat ook niet stil, en dus zijn de verschillende landen ook bezig met de ontwikkeling van AI en de bouw van algoritmes die kunnen helpen om scanbeelden te analyseren.
Over scanbeelden gesproken: hoe zit het eigenlijk met de beloofde mobiele scanners voor de Antwerpse haven? Op 25 januari zou de eerste geleverd worden, de overige vier zouden dan de komende maanden volgen.
"Scanning is dé manier", zegt Legein. "Op scanbeelden zien we de drugs verstopt tussen andere materialen." Om je een idee te geven: momenteel wordt er zo'n twee procent van alle binnenkomende containers gescand. "Maar niet alle containers zijn even risicovol, dus spitsen we ons toe uit diegene uit Latijns-Amerika. Daar willen we gaan naar 100 procent."
Hij ziet vooral soelaas in die mobiele scanners. "De tijd tussen het lossen en de controle door de douane is de meest risicovolle. Die willen we beperken. Momenteel moeten containers nog naar vaste posten gebracht worden, met die mobiele scanners kunnen we de controle op de terminal uitvoeren, tijdens het losproces. Dan blijven de containers niet onbeheerd staan en kunnen er geen uithalers langskomen."
De tijd tussen het lossen en de controle door de douane is de meest risicovolle. Die willen we beperken
Stephan Legein - topman douane
Er wordt ook gezocht naar een oplossing zodat de cocaïne snel(ler) verbrand kan worden, iets wat niet altijd even gemakkelijk bleek. "De laatste vangst hebben we een dag later al vernietigd, maar we hopen om nog te verbeteren."
De vraag is: is het geen druppel op een hete plaat? Een recordvangst vorig jaar, en voor dit jaar verwacht justitiejournaliste Caroline Van den Berghe meer van hetzelfde. "In 2024 zal het niet anders zijn. Dat betekent ook meer onrust. In 2024 zal de war on drugs allicht nog niet gewonnen zijn." De strijd tegen de drugs gaat alleszins onverminderd verder: gisteren raakte nog bekend dat 22 verdachten opgepakt werden in een groot drugsdossier, onder hen ook 3 politieagenten.
In "Terzake" gaan vanavond de burgemeester van Antwerpen Bart De Wever (N-VA) en de nationale drugscommissaris Ine Van Wymersch in gesprek. Je kan "Terzake" vanavond live volgen om 20 uur op Canvas.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
