2023 was een recordjaar op vlak van naamsveranderingen en geslachtswijzigingen in ons land. Dat blijkt uit cijfers van de federale overheidsdienst Justitie en gegevens van de databank voor de burgerlijke stand. Vorig jaar hebben 1.152 mensen in België hun familienaam veranderd en 5.762 lieten hun voornaam wijzigen. 663 mensen hebben dan weer hun geslacht laten wijzigen op officiële documenten. Ook dat is een record.
Enkel Belgen, erkende vluchtelingen en staatlozen kunnen hun naam laten wijzigen, maar sinds 2018 zijn de procedures daartoe in ons land wel wat versoepeld.
Het veranderen van je voornaam is vrij eenvoudig. Je kan hiervoor terecht bij de burgerlijke stand in de gemeente of stad waar je gedomicilieerd bent. De hele procedure duurt normaal maximaal drie maanden. 5.762 mensen hebben vorig jaar die procedure doorlopen. Dat is een record, het vorige record (5.104) dateert van 2022.
Een familienaam wijzigen, is iets moeilijker en kan enkel op voorwaarde dat daar ernstige redenen voor zijn. Zo is een familienaamsverandering onder meer mogelijk voor mensen met meerdere nationaliteiten die verschillende familienamen in verschillende landen willen gelijkstellen. Ook vrouwen die de naam van hun echtgenoot overnamen en na de scheiding opnieuw hun meisjesnaam willen gebruiken, kunnen dat doen.
Je familienaam veranderen is geen recht, maar een gunst die bij koninklijk besluit wordt toegestaan, legt de FOD Justitie uit. In 2023 hebben 1.152 mensen vorig jaar hun familienaam kunnen veranderen. Dat zijn er iets meer dan in 2022 (1.120 wijzigingen) en 2021 (975 wijzigingen).
De FOD Justitie merkt op dat bepaalde koninklijke besluiten die ondertekend zijn in 2023, nog "in transit" kunnen zijn tussen het Paleis en de FOD: het aantal familienaamsveranderingen in 2023 kan dus nog licht stijgen.
Ook recordaantal geslachtswijzigingen
Ook op vlak van geslachtswijzigingen in ons land was 2023 een recordjaar. Vorig jaar hebben 633 mensen hun geslachtsregistratie laten wijzigen op de akten van de burgerlijke stand en in het Belgische bevolkingsregister. In 2022 ging het nog om 569 wijzigingen, en 2021 om 513 wijzigingen.
De procedure is gericht op mensen die vinden dat het geslacht dat vermeld wordt op hun geboorteakte, niet overeenstemt met hun genderidentiteit. De aangifte gebeurt bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar de aanvrager is ingeschreven in het bevolkingsregister of vreemdelingenregister.
Het merendeel van de geslachtswijzigingen (423 wijzigingen) is doorgevoerd bij mensen tussen 18 en 29 jaar oud. Bij mensen jonger dan 18 jaar zijn 52 wijzigingen in de geslachtsregistratie doorgevoerd. Ook minderjarigen kunnen immers een aangifte doen, als ze minstens 16 jaar oud zijn, worden bijgestaan door hun ouders of wettelijke vertegenwoordiger en beschikken over een verklaring van een kinder- en jeugdpsychiater.
Sinds januari 2018 moet een trans persoon niet meer voldoen aan bepaalde medische voorwaarden om de geslachtsregistratie en voornaam te laten aanpassen op de akten van de burgerlijke stand en in het bevolkingsregister.
Sinds de laatste wijziging door de wet van 20 juli 2023 kunnen trans personen meerdere malen volgens dezelfde procedure de geslachtsregistratie en voornaam laten aanpassen. Wie dat voorheen voor de tweede maal wilde wijzigen, moest naar de familierechtbank stappen, waar een omslachtige procedure wachtte.
