Nieuwe film "Here" van Bas Devos: betoverende slow cinema die je anders naar de wereld doet kijken

Stefan, een Roemeense bouwvakker in Brussel, staat op het punt om tijdens de zomervakantie terug te keren naar zijn geboorteland, maar vindt nog een lading soep in zijn koelkast. Die gaat hij eerst nog uitdelen aan familie en vrienden, waardoor hij wat langer in onze hoofdstad blijft hangen. Tijdens zijn wandelingen ontdekt hij plots dingen die hij nooit eerder gezien had. 

Meer is het niet. Een man die soep maakt en rondwandelt. Dan is het verhaal van Paul Atreides op de gevaarlijkste planeet van het heelal in “Dune” op het eerste gezicht nogal wat spannender. En toch. Voor wie goed oplet gaat ook in “Here” een heel nieuw universum open. Je moet alleen anders kijken.

Het is geen toeval dat deze kleine film op verschillende internationale festivals wist te bekoren, zoals in Berlijn waar hij de Encounters-competitie won. Het MoMA in New York zette hem op de lijst van invloedrijke, innovatieve films van 2023 “die de tand des tijds zullen doorstaan.” Wie zijn wij dan om deze film over het hoofd te zien? Drie lessen die we uit “Here” kunnen leren:

Je hoeft niet door het heelal te reizen om in een ander universum terecht te komen. Integendeel. Soms ligt het vaak letterlijk onder onze neus. Op zijn wandeltochten door Brussel komt Stefan een Belgisch-Chinese botaniste tegen, die voor haar doctoraat mossen bestudeert en hem de weg toont naar de natuur. Want ja, er is verrassend veel groen in Brussel. Ze gaan op hun hurken zitten, en zij legt een stukje mos in zijn handen.

“Wat je in je hand houdt is een piepklein bos”, zegt ze. Prompt gaat er voor de bouwvakker een nieuwe wereld open. “Mos is onzichtbaar, maar als je het één keer gezien hebt, zie je het overal”, zegt regisseur Bas Devos. Hij raakte zelf gefascineerd door mos, één van de oudste gewassen op aarde. “Voor mos moet je stoppen, stilstaan en gaan zitten. En liefst bekijk je het met een vergrootglas. Het vraagt een inspanning, maar de schoonheid die je dan ziet is haast choquerend."

Veel films en verhalen gaan over mensen die elkaar naar het leven staan. Om het spannend te houden moet er iets gewelddadigs gebeuren, denken we vaak. Een dramatisch ongeval, of een dodelijk schot. Maar dat is niet de essentie van ons bestaan, zegt Bas Devos. Zo’n verhaal wil hij niet vertellen.

“Een man die eten maakt (in dit geval: soep) en uitdeelt aan zijn vrienden: dat is typisch menselijk”, zegt Devos. Verwacht dan ook geen gemene slechteriken in zijn films. Geen helden die de planeet moeten redden. Nee, hij voert mensen op zoals u en ik. Mensen die op zoek gaan naar verbinding. Met elkaar, en met onze planeet. En je zou ervan staan kijken hoe spannend die ontdekkingstocht kan zijn. 

Er is een scène in “Here” op de metro, waar mensen staan te tokkelen op hun smartphone. Afleiding is het sleutelwoord van de 21e eeuw. Daardoor worden momenten waarop je echt aandacht aan iets geeft steeds kostbaarder, volgens Devos. In de bioscoop bijvoorbeeld. “Ik zie zelfs een verband tussen de manier waarop we kijken naar films, en de manier waarop ik mos heb leren ontdekken. Het vraagt een ander soort aandacht.”

En hij voegt eraan toe: “Ik denk dat die aandacht een soort voorwaarde is voor liefde. Zonder aandacht geen liefde.” Dat geldt alvast voor Stefan, de bouwvakker uit de film. Zijn ontmoeting met de botaniste is allesbehalve een coup de foudre,  maar zet wel iets in beweging. Ook wie de moeite doet om "Here" te gaan bekijken zal beloond worden. “Here” is een eye-opener. En mooi en zacht als mos.