In Denemarken doet koningin Margrethe II vandaag troonsafstand ten voordele van haar oudste zoon Frederik (die volgnummer X opspeldt). Een kroning zonder kroon, zoals veel Scandinaviërs het graag hebben: weinig gedoe, keep it simple.
Margrethe II geeft fakkel door aan Frederik X in Denemarken: een krabbel en daarna meteen naar huis
Sandra Cardoen
Gepubliceerd:
Margrethe is een eigengereide koningin, dat bleek al bij de aankondiging van de troonsafstand: gewoon kort tijdens haar nieuwsjaarsboodschap op tv, nadat ze eerst naar het oorlogsleed in het Midden-Oosten had verwezen. Dat leek haar belangrijker en beleefder.
Het was een complete verrassing. Ze had beloofd om "dood van de troon te rollen". Een beperkte kring was op voorhand ingelicht, om lekken - en alweer oeverloos gedoe - te vermijden.
Als we de Deense pers mogen geloven, wisten opvolger Frederik en premier Mette Frederiksen het slechts een paar dagen op voorhand. Ter vergelijking: de Nederlandse koning Willem-Alexander was twee jaar op voorhand ingelicht.
Ook de timing is frappant: we zijn net twee weken later. Het mag vooruitgaan. De datum is strategisch gekozen. Vandaag is Margrethe 83 en zit ze exact 52 jaar op de troon. Haar geliefde vader Frederik IX stierf op 14 januari 1972.
Schema van de troonswisseling
Margrethe verplaatst zich eerst naar kasteel Christiansborg in hartje Kopenhagen. Ze doet dat met de opgeblonken Gouden Bruiloftskoets, een geschenk van ambachtslieden (1891-1892) aan toenmalig koning Christian IX en zijn vrouw koningin Louise voor hun gouden jubileum. Het rijtuig was ook de eerste Deense koets met elektrische verlichting. Die verlichting blijft uit tijdens de rit met Margrethe.
14 – 14.15 uur: de buitengewone vergadering van de Raad van State begint in Christiansborg. Margrethe doet troonsafstand door een akte te ondertekenen. Vanaf dat moment regeert haar zoon Frederik als koning Frederik X. Na de troonsafstand vertrekt Margrethe onmiddellijk met de auto huiswaarts, naar haar winterresidentie Amalienborg (waar ze in de zuidelijke vleugel woont).
Koning Frederik X en koningin Mary vertrekken met hun oudste zoon Christian (18) naar kasteel Christiansborg met de wagen. Om 14.30 uur, na de troonsafstand van Margrethe II, volgt een receptie met het kersverse koningspaar.
15 - 15.10 uur: premier Mette Frederiksen kondigt voor het Deense volk (en de rest van de wereld) een nieuwe regeerperiode aan onder Frederik X. Ze doet dat op het balkon van Christiansborg. De koning houdt op het balkon een toespraak waarin hij zijn motto bekendmaakt. Wie hem vergezelt op het balkon, is niet zeker. Wellicht koningin Mary en misschien prins Christian. Bij Margrethe stond ook echtgenoot Henrik op het balkon, hun kinderen niet. Zij waren toen nog kleuters. Na de woorden van Frederik X volgen kanonschoten en wordt de vlag op het woonpaleis van Margrethe neergelaten en op die van Frederik gehesen.
Het motto van de koning geeft aan hoe hij zijn werk en inzet ziet. Bij Margrethe was dat "met de hulp van God, de liefde van het volk en de kracht/steun van Denemarken."
Koning Frederik en koningin Mary keren na de balkonscène met de Gouden Bruiloftskoets huiswaarts, naar paleis Amalienborg (waar ze in de oostelijke vleugel wonen). Ze worden hierbij geëscorteerd door het Garde Hussar-regiment te paard. Het wordt donker en de verlichting van de koets zal aangaan. Om 17 uur tot slot worden de koninklijke vaandels overgedragen, van Margrethes paleis naar dat van Frederik en Mary.
Broer Joachim en zus Jane zijn erbij
Nee, tientallen buitenlandse gasten en hoogwaardigheidsbekleders (zoals bij de Britse kroning van Charles) worden niet verwacht, laat staan dat 's avonds officieel een diner gepland staat. Prins Joachim, de broer van Frederik, zal aanwezig zijn. Zijn vrouw prinses Marie en kinderen Athena en Henrik blijven thuis, in Washington (VS). Wat doet speculeren dat de hetze van vorig jaar nog nazindert: Margrethe ontnam de prinselijke titel van Joachims kinderen om het koningshuis te moderniseren.
Jane Donaldson komt over van Australië. Zij is de oudste zus van Mary. Vader John Donaldson blijft in Australië. Beiden woonden het huwelijk bij van Frederik en Mary in 2004. Vader John is intussen 82, zijn gezondheid wankelt en hij waagt zich niet aan de oversteek. Henrietta, de moeder van Mary overleed al in 1997 na een hartoperatie.
Wat de komende dagen?
Morgen om 10 uur wordt de koninklijke familie ontvangen in het parlement waar de voorzitter en de premier een toespraak houden, gevolgd door een receptie. Zondag 21 januari wordt dan kerkelijk gevierd. De koning woont met zijn gezin een misviering bij in Aarhus met vertegenwoordigers van over heel Denemarken.
Hoe verschuiven de titels?
Kroonprins Frederik wordt koning Frederik X.
Kroonprinses Mary wordt koningin Mary.
Prins Christian wordt kroonprins Christian.
Koningin Margrethe blijft koningin Margrethe (zoals bij ons koningin Paola en Fabiola hun titel behielden).
Margrethe met pensioen?
Maandag werkte Margrethe nog haar laatste publieke audiëntie af. De eer was weggelegd voor wasserijmedewerker Flemming Kjølstrup Jensen. Wie dacht dat Margrethe op haar lauweren gaat rusten, heeft het mis. Ze gaat haar hofhouding herschikken en behoudt een deel van haar kantoorpersoneel. Wat erop wijst dat ze niet compleet van het toneel verdwijnt en nog activiteiten op zich zal nemen, net zoals bij de Nederlandse prinses Beatrix, op eigen tempo en met de focus op eigen interesses.
De koningin blijft ook regent. Dat betekent dat ze Frederik kan vervangen als hij in het buitenland vertoeft. Sinds hij meerderjarig is, kan ook prins Christian optreden als regent. Maar hij zal zich wellicht eerst concentreren op zijn studies. Ook prins Joachim en prinses Benedikte, een zus van Margrethe, blijven aan boord als regent.
