"Truffels van de oceaan": Noorwegen gaat metaalknollen op de bodem van de zee rooien

Een van de laatste wildernissen die nog niet door de mens zijn aangetast. Zo noemen biologen het leven op de diepzeebodems van onze oceanen. Er zijn al langer onderhandelingen bezig om (al dan niet) mijnbouw toe te laten op de bodem van internationale wateren.

Noorwegen heeft nu beslist om er in eigen diepzeewateren voor te gaan, ondanks politieke druk uit andere landen en hevige kritiek van milieugroeperingen. Noorwegen is het eerste land dat zo'n beslissing neemt. 

Dat het Noorse parlement vandaag voor stemde, was verwacht. De regeringspartijen en enkele oppositiepartijen hadden al een informele deal bereikt vorige maand. De stemming zet de deur open voor commerciële diepzeemijnbouw in ongerept noordpoolgebied.

Het gaat om een gebied van 280.000 vierkante kilometer, zowat 9 keer de oppervlakte van België. De mijnbouw moet extra jobs opleveren en de Noorse economie stimuleren. 

Het is niet duidelijk wanneer de mijnactiviteiten echt zouden kunnen beginnen. In een eerste stap kunnen bedrijven licenties aanvragen. Diepzeemijnbouw is niet evident door de grote diepte, met weinig licht en veel druk. Momenteel hebben veel bedrijven de precieze techniek nog niet in huis om het op de juiste manier te doen. 

Volgens de Noorse minister van Energie Terje Aasland wordt nu bekeken "hoe we aan diepzeemijnbouw kunnen doen op een duurzame manier". Zo zijn er striktere milieu-eisen afgesproken dan in een eerder ontwerp. 

Het effect op ecosystemen in de diepzee is nog voor een groot deel onbekend, al gebeurt er al onderzoek naar. Het diepzeeleven zal er sowieso een impact van ondervinden, o.a. door de geluids- en lichtvervuiling. De mijnbouw laat ook grote stofwolken achter die zich tot ver kunnen verspreiden. 

Op de diepzeebodem liggen kleine knollen, ook wel een de "truffels van de oceaan" genoemd - ze kunnen afhankelijk van de locatie verschillen van samenstelling. Ze hebben de grootte van een dikke aardappel en bevatten kostbare metalen zoals kobalt, scandium en lithium.

Die zijn op hun beurt belangrijk om de omslag te maken naar een groenere maatschappij, omdat ze bijvoorbeeld gebruikt worden in batterijen. De mangaan- en andere knollen zijn het resultaat van miljoenen jaren langzame groei. 

Die mineralen zijn ook op het land te vinden, maar zijn niet oneindig en mijnen liggen soms in conflictgebied. Er ontstaat ook geopolitiek getouwtrek rond. 

Volgens de medestichter van het Noorse bedrijf Loke Marine Minerals - dat een licentie gaat aanvragen - komt stilaan duidelijkheid over wat de eventuele impact van diepzeemijnbouw is.

Maar milieugroeperingen staan op hun achterste poten. VRT NWS kreeg van Greenpeace Norway deze reactie binnen van actievoerster Amanda Louise Helle: "Noorwegen belooft enerzijds om de oceanen beter te beschermen, en anderzijds gaan ze nu voor diepzeemijnbouw. Hoe hypocriet kan je zijn?"

Eerder had de Europese Commissie zich al bezorgd uitgelaten over diepzeemijnbouw. 119 leden van het Europees Parlement hadden zelfs een open brief geschreven aan het Noorse parlement.

Honderden oceaanwetenschappers hadden eerder ook al een pauze gevraagd voor eventuele plannen wereldwijd, om eerst de impact op de biodiversiteit en op ecosystemen in de diepzee verder te onderzoeken.

Tegenstanders wijzen er ook op dat veel meer gerecycleerd kan worden. Voor kobalt is naar schatting een potentieel van 10 procent van de jaarlijkse productie door een beter recyclagebeleid van onder meer smartphones. 

Een beslissing over diepzeemijnbouw in internationale wateren wordt verwacht voor volgend jaar.