Noodtoestand in Ecuador: beruchte drugsbaron Fito verdwenen uit zijn cel

Adolfo Macías Villamar, beter bekend als Fito, is de leider van Los Choneros. Dat is een machtige criminele bende die vermoedelijk achter verschillende recente gevangenisopstanden in Ecuador zit. Los Choneros houdt zich bezig met drugshandel en afpersing en schuwt geen geweld. De bende wordt gelinkt aan het invloedrijke Mexicaanse Sinaloa-drugskartel.

Fito zit sinds 2011 in het grote gevangeniscomplex in de havenstad Guayaquil. Hij is veroordeeld tot een celstraf van 34 jaar voor bendevorming, drugshandel en moord. Fito werd vastgehouden in een sterk beveiligde afdeling. Zondag zou hij onder massale beveiliging worden overgebracht naar de maximum security-afdeling in diezelfde stad. Alleen moesten de bewakers en de politie vaststellen dat Fito onvindbaar bleek. 24 uur later was er nog altijd geen spoor van hem.

Reden genoeg voor president Daniel Noboa om voor het hele land de noodtoestand af te kondigen. De politie en het leger kunnen daardoor de controle overnemen in alle gevangenissen in Ecuador. Daarnaast geldt ook een avondklok en is het verboden om demonstraties te houden.

"Deze narco-terreurgroepen willen ons intimideren en denken dat wij zullen ingaan op hun eisen", zei Noboa in een videoboodschap. "Wij onderhandelen niet met terroristen en we zullen niet rusten tot we de orde hebben hersteld". In zijn boodschap noemde hij Fito niet een keer bij naam.

De noodtoestand geldt voor minstens 60 dagen. Sindsdien wordt het land opgeschrikt door verschillende aanvallen en explosies. Verschillende politieagenten zijn ook ontvoerd. Daarnaast heeft de politie wel enkele verdachten opgepakt die onder meer in het bezit waren van explosieven.

Noboa werd nog maar in oktober vorig jaar verkozen tot president en is met zijn 35 jaar de op een na jongste president ooit in Ecuador. De strijd tegen het almaar escalerende drugsgeweld in Ecuador was het centrale thema tijdens zijn campagne. Noboa beloofde om dat zeer hard aan te pakken.

Ecuador zit geklemd tussen Colombia en Peru, twee van de grootste cocaïneproducenten ter wereld. Verschillende drugsbendes vechten een gewelddadige strijd uit om de controle te krijgen over de smokkelroutes die meer en meer via Ecuador lopen. Dat leidt tot een explosie van geweld. In 2022 werden 4.800 geweld-gerelateerde overlijdens geregistreerd, een verdubbeling tegenover 2021.

De campagne voor de presidentsverkiezingen werd overschaduwd door ongezien geweld. Met als triest hoogtepunt de moord op presidentskandidaat Fernando Villavicencio in augustus. Toen hij na een campagnebijeenkomst in zijn auto wilde stappen, kreeg hij drie kogels door het hoofd. De moord werd opgeëist door het drugskartel Los Lobos. Kort voor zijn dood had Villavicencio nog gezegd dat hij bedreigd werd door Los Choneros. Het drugskartel van Fito.

Waar Fito op dit moment is, is nog altijd niet duidelijk. Is hij effectief ontsnapt? Houdt hij zich nog ergens schuil in de gevangenis? En hoelang is hij al verdwenen? De autoriteiten kunnen daarover niets bevestigen of ontkennen. Wel zijn honderden agenten bezig met het doorzoeken van het enorme gevangeniscomplex in Guayaquil. Dat omvat 5 afdelingen waar meer dan 12.000 gevangenen zitten.

In 2013 slaagde Fito er al eens in om te ontsnappen. Samen met 17 gevangenen wist hij te ontkomen uit het gevangeniscomplex in Guayaquil. Ze vluchtten in bootjes over de Daule-rivier, die aan het complex grenst. Vier maanden later werden Fito en zijn broer opgepakt in het huis van hun moeder in Manta.

Fito controleert en provoceert, ook vanuit de cel. Onlangs nog verscheen een "narcocorrido ", een muziekclip die zijn crimineel gedrag verheerlijkt. De video werd deels opgenomen in de gevangenis. Het muzikale duo Mariachi Bravo en Fito's dochter, "Queen Michelle", zingen er de lof voor een "man van eer".