Raad van State fluit Vlaamse regering terug: Shanna heeft weer recht op duizenden euro's extra zorgbudget

De vzw Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) heeft gisteren van de Raad van State gelijk gekregen in de zaak tegen de actualisering van persoonsvolgende budgetten. De hervorming uit 2021 verminderde het budget voor duizenden personen met een handicap, onder wie Shanna Wouters.

De Vlaamse regering wilde de budgetten naar eigen zeggen rechtvaardiger verdelen, maar dat betekende voor duizenden mensen dat ze systematisch minder geld kregen en dat kan niet, zegt de Raad van State. 

Shanna Wouters lijdt aan het Ehlers-Danlos syndroom, een bindweefselziekte die bij haar in een vergevorderd stadium is. Dat weefsel houdt de rest van je lichaam bij elkaar. Bij patiënten met EDS is het minder stevig. "Mijn lichaam hangt met haken en ogen aan elkaar", zei ze in september vorig jaar nog bij Radio2 Limburg. "Elke inspanning is er een te veel. De schade is nu zo erg dat ik elke dag verga van de pijn." Ook zij zag haar budget in 2021 plots onaangekondigd dalen met 20%. Ze is dan ook blij met de beslissing van de Raad van State. "Dit schenkt ons weer een menswaardig leven", zegt ze in "De ochtend" op Radio 1.

Wouters zit als gevolg van haar aandoening in een rolstoel en heeft hulp nodig voor zowat alle dagelijkse taken. "Ik ben heel afhankelijk geworden van een verzorgende. Zij neemt het koken, wassen en strijken over en gaat naar de winkel voor mij. Die zorg betaal ik met zo’n assistentiebudget."

Toen de Vlaamse regering haar persoonsvolgende budget verminderde, had Wouters dat eerst zelfs niet opgemerkt. "Ik ben er nooit van op de hoogte gebracht. Concreet betekent het dat er meer dan 10.000 euro per jaar van afgegaan is. Ik heb nu 2,5 dagen per week verzorging, terwijl er 7 dagen in een week zijn." 

In de praktijk betekent dit dat Wouters op de dagen waarop ze geen hulp kan inschakelen zichzelf moet zien te redden. "Dat is voor mij heel moeilijk. Wij proberen er dan voor te zorgen dat alles zoveel mogelijk in huis is, dat er al eten klaar is dat ik alleen maar moet opwarmen. En dan moet ik hopen dat ik in die dagen niet in mijn bed beland, want dan is er niemand in huis die mij kan helpen wanneer ik - om het heel concreet te maken - eens een accidentje in mijn bed heb. Want dan moet ik de verpleging bellen en die zijn ook overbevraagd." 

Volgens Wouters kan iedereen in zo'n situatie terechtkomen. "Je wenst dit niemand toe. Ik had ook nooit gedacht dat dit mij zou overkomen. Ik ben heel blij dat de Raad van State deze beslissing heeft teruggedraaid en dat ze ons weer een menswaardig leven schenken. De Vlaamse regering moet eens diep nadenken en het juiste doen. Dit gaat om menswaardigheid en niet alleen over de centen. Dit hadden ze nooit zo  mogen doen."

Wanneer Wouters opnieuw haar oorspronkelijke budget zou krijgen, kan ze meer hulp inhuren. "Ik kijk daar echt naar uit, want dat zou mij ook wat vrijheden geven. Dan zou ik bijvoorbeeld samen met mijn verzorgende eens een wandeling kunnen maken. Want zelfs die vrijheden heb ik niet meer, die zijn mij echt ontnomen." 

Na de hervorming van de Vlaamse regering in 2021, stapte GRIP dus samen met een aantal burgers met een handicap naar de Raad van State. Die oordeelde na grondig onderzoek dat de maatregel ongrondwettelijk is.

"We zijn zeer tevreden met het arrest", zegt advocate Lies Michielsen. "In 2021 heeft de regering beslist die budgetten stelselmatig te verminderen. De Raad van State zegt nu dat die sterke vermindering in strijd is met artikel 23 van onze grondwet. Dat betekent dat het recht op menswaardig leven moet worden gerespecteerd en dat dat door de vermindering van die budgetten niet was gebeurd." 

Luc Demarez, voorzitter van GRIP vzw, noemt het arrest een enorme opsteker voor mensen met een handicap. "Van duizenden mensen werd het budget onterecht verminderd. Het gaat zowel over mensen die hun budget al kregen als over mensen die nog op de wachtlijst staan. Wanneer ze hun budget kregen, was dit een verminderd budget. Dat kan niet. Tekort aan investeringen los je niet op door rechten af te kalven."

"In totaal heeft de Vlaamse regering al 11,5 miljoen euro bespaard door de actualisering", benadrukt Demarez. "Dat terwijl mensen met een handicap na jarenlang op de wachtlijst een verminderd budget kregen. Dat is wraakroepend. Op mensenrechten bespaar je niet. De regering moet rechten waarmaken en niet afbreken."

De Vlaamse regering zal nu dus geld moeten vinden om de budgetten weer op niveau te brengen. Minister van Welzijn Hilde Crevits (CD&V) wil eerst de beslissing van de Raad van State bestuderen. Maar we hadden hiervoor vooraf gewaarschuwd, zegt Hannes Anaf van oppositiepartij Vooruit.

"Ik heb tijdens de begrotingsbesprekingen meermaals aan minister Crevits gevraagd: wat als u wordt teruggefloten door de Raad van State? U hebt er geen middelen voor voorzien. Zij is koppig blijven vasthouden, met als gevolg dat er nu geen middelen zijn om die mensen te compenseren terwijl je dit van mijlenver zag aankomen." 

"Dit is puur een besparingsoperatie geweest", gaat Anaf verder. "En dat gaat voor een aantal mensen over meer dan 10.000 euro per jaar, middelen die ze echt nodig hebben om hun zorg te kunnen organiseren.  De Vlaamse regering moet nu, wat ons betreft, zo snel mogelijk ervoor zorgen dat die mensen eindelijk het budget krijgen waar ze eigenlijk al heel lang recht op hebben."