"Ik ben blij dat je geworden bent wie je bent, voor mij zit hier nu een andere mens." Aan het woord is Laurence van Brée, de moeder van Luna. De woorden zijn gericht aan Hans Van Themsche, die in 2006 peuter Luna en haar oppas Oulematou vermoordde op straat in Antwerpen. De twee ontmoetten elkaar afgelopen zomer in de gevangenis van Oudenaarde. Een ontmoeting die tot stand kon komen dankzij een bemiddelingstraject.
Hoe "monster" weer "mens" kan worden: moeder vermoorde peuter Luna ontmoet opnieuw dader Hans Van Themsche
Gianni Paelinck
Gepubliceerd:
Het was de tweede keer dat Laurence van Brée de moordenaar van haar tweejarig dochtertje ontmoette. De eerste keer was in het najaar van 2015. Toen gaf ze hem naar eigen zeggen "een schop onder de kont" om nog iets van zijn leven te maken. Van Brée verzet zich ook niet tegen een eventuele vervroegde vrijlating van Hans Van Themsche, die in 2007 tot levenslang werd veroordeeld.
De tweede ontmoeting tussen de moeder en Van Themsche werd vastgelegd op camera voor de reeks "True Crime Belgium", te zien op Streamz en Play4. "Goeiemiddag Laurence", "Dag Hans". Er staan wafeltjes op tafel. Zulke details doen ertoe, zegt Pieter Verbeeck van Moderator vzw, de enige Vlaamse erkende dienst voor herstelbemiddeling tussen daders en slachtoffers. De vzw begeleidde ook de ontmoetingen tussen de moeder van Luna en Hans Van Themsche.
"Wat wij doen, kan alleen maar in een context van vertrouwen en veiligheid. Zo'n gesprek vindt ook nooit zomaar plaats. Er gaan individuele voorbereidende gesprekken aan vooraf waarin we nagaan waar de noden liggen, wat de mensen graag willen vertellen of horen. Alles wordt tot in de kleinste details voorbereid. Willen ze elkaar een hand geven, hoe willen ze aangesproken worden, wie begint het gesprek?"
Al komt het zeker niet bij elke bemiddeling tot een fysieke ontmoeting tussen dader en slachtoffer, zoals in deze zaak.
"Ben ik dat monster?"
Moderator vzw doet zo'n 750 bemiddelingen per jaar, parallel aan en aanvullend op de strafrechtelijke afhandeling van een zaak. "Dat kan gaan over alle soorten misdrijven: van een handtasdiefstal bij wijze van spreken, tot de meest zwaarwichtige misdrijven zoals moord en zedenfeiten", legt Pieter Verbeeck uit. Toch is de zaak rond de racistische moorden van Van Themsche eerder uitzonderlijk, alleen al door de media-aandacht en de ernst van de feiten.
De toen 18-jarige Hans Van Themsche vermoordde op 11 mei 2006 twee mensen op straat in Antwerpen: peuter Luna en haar oppas Oulematou, die van Malinese oorsprong was. Eerst had Van Themsche een 46-jarige Turkse vrouw met hoofddoek in het vizier genomen, maar zij overleefde de aanslag. Van Themsche werd als eerste Belg ooit veroordeeld voor moord met een racistisch motief.
"We willen dat de mensen waarover het gaat zich kunnen uitspreken over wat voor hen van belang is. We zetten hen als het ware opnieuw aan het stuur, want we krijgen vaak te horen dat de strafrechtelijke procedures zich boven hun hoofd afspeelden", aldus Verbeeck.
"Slachtoffers willen antwoorden krijgen op allerlei vragen, zoals waarom iets gebeurde, wie de dader is en of het opnieuw kan gebeuren. Ze willen ook hun boosheid of verdriet kunnen tonen. Aan de kant van de daders gaat het vaak over verantwoordelijkheid opnemen voor de feiten, antwoorden geven of uitleg bij wie ze nu zijn."
"Ben ik dat monster waarvoor iedereen mij aanziet? Of kan ik tonen dat ik ook een mens ben, die wel van alles verkeerd heeft gedaan, maar ook probeert te herstellen wat nog kan hersteld worden?" Een bemiddelingstraject kan volgens Pieter Verbeeck van Moderator inderdaad een bepalende factor zijn om zo'n herstel mogelijk te maken ten aanzien van elkaar.
"Het beeld dat slachtoffers van daders hebben verandert vaak doorheen de bemiddeling. Waar de dader soms een monster was in de perceptie, wordt hij opnieuw een mens die emoties toont. Uit onderzoek weten we ook dat herstelgerichte dialoog een factor is die mee bepaalt of een crimineel beslist om zijn leven anders aan te pakken."
Spijt
"Dat laatste lijkt het geval te zijn bij de ontmoeting tussen de moeder van Luna en Hans Van Themsche. "Ik heb ongelooflijk veel spijt van wat ik jou heb aangedaan", richt Van Themsche zich tot Laurence van Brée. Excuses die de vrouw naar eigen zeggen wel kan opnemen: "Ik hoor dat je het meent".
"Al weet ik dat jij dat gedaan hebt, ik wil je niet bekijken als de moordenaar van mijn dochter", gaat ze verder. "Anders had ik hier niet kunnen zitten. Voor mij was je ook een jonge gast van nog maar 18 jaar, helemaal overhoop in je gedachten. Ik aanzie je zo nu niet meer. Voor mij zit hier nu een andere mens." Tegelijk beseft Van Brée ook dat dit "hard" is wat ze zegt.
Zonder zich te willen uitspreken over deze individuele zaak, merkt Pieter Verbeeck van Moderator vzw er naast de bereidheid om in gesprek te gaan ook boosheid, confrontatie en verdriet is in een bemiddelingstraject. Elke bemiddeling, hoe mensen reageren, welke noden ze hebben.. is sowieso een individueel verhaal, benadrukt hij.
"Daarom is het belangrijk dat mensen zelf kunnen kiezen of en wanneer ze een bemiddelingsgesprek willen opstarten, kort na de feiten of soms jaren later. Iedere persoon heeft zijn manier van omgaan met wat er gebeurde. Sommigen willen het liefst zo snel mogelijk vergeten, er niets meer over horen of weten. Anderen willen juist de kleinste details weten om verder te kunnen met hun leven."
De drie afleveringen van "True Crime Belgium: Hans Van Themsche" zijn nu volledig te zien op Streamz en vanaf 9 januari wekelijks op Play4.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
