Vooral kipfilet, koffie en cosmetica: bij Jumbo is vorig jaar "meer gestolen dan winst is gemaakt", is het overal zo erg?

Op de presentatie van de jaarcijfers was Jumbo-topman Ton van Veen bijzonder openhartig: 1 procent van de jaarlijkse omzet gaat verloren door diefstal. Dat klinkt misschien niet zo spectaculair, maar dat komt overeen met maar liefst 100 miljoen euro. "Als we dat bedrag in prijsverlaging zouden kunnen stoppen, profiteren al onze klanten hiervan."

Hoeveel winst Jumbo afgelopen jaar gemaakt heeft, wordt later pas bekendgemaakt, maar eerder liet van Veen al verstaan dat de 80 miljoen van 2022 "zeker niet" geëvenaard zou worden. Anders gezegd: "We houden minder dan 1 procent over aan winst. We hebben dus meer diefstal dan dat we winst maken. En dat is niet gezond."

Hij spreekt over "honderden gevallen per week", een toename met 60 procent. En in één adem zegt hij erbij dat er waarschijnlijk nog "een hoop niet bekend is". Dat er meer gestolen wordt, komt volgens Van Veen ook omdat er meer zelfscanners in de winkels staan, met minder kassamedewerkers. Een derde van alle diefstallen vindt plaats bij de zelfscanners. "Het is niet per definitie zo dat winkels waar we geen zelfscanning hebben, minder last hebben van winkeldiefstallen."

Om de diefstallen tegen te gaan, heeft Jumbo beslist om bijkomende maatregelen te nemen - denk maar aan meer cameratoezicht. De supermarkt overweegt ook een beloningssysteem in te voeren. Klanten die wel alles scannen, zouden dan bijvoorbeeld korting kunnen krijgen. 

"Voor het eerst wordt er ook zo openlijk een cijfer gegeven en het is inderdaad veel", beaamt ook Pauline Neerman, expert bij RetailDetail. "Het is een toenemend probleem." Hoe dat komt? Stelen mensen echt bewust? Of is er ook vaak sprake van een vergetelheid? "De twee", zegt Neerman.

"Het is een moeilijk jaar geweest voor veel mensen, dus soms is het uit financiële noodzaak, maar uit buitenlandse studies leiden we af dat het ook vaak mensen uit een hogere inkomensklasse zijn die iets doen verdwijnen aan de kassa. Voor de kick? Of uit gemakzucht, dat ze de moeite niet nemen. In Nederland is er daarnaast sprake van een trend onder jongeren om zoveel mogelijk mee te pakken aan de kassa."

En het zijn zeker niet alleen dure flessen champagne die achterover geslagen worden. "Het zijn net vaak kleine dingen, zoals kipfilet of mascara. Dat kan dan snel als vergissing afgedaan worden, maar vele kleintjes maken één groot natuurlijk."

Toch verwacht ze niet meteen een ommezwaai, weg van bijvoorbeeld de zelfscankassa's (wat wel vaker wordt aangehaald als reden voor de stijging bij diefstallen). "Het is een probleem", zegt Neerman, "maar toch is de trend net naar méér automatisering. Er wordt dan ook meer ingezet op beveiliging, op verstrengd cameratoezicht, op slimme camera's. Nu zijn zelfs de kassaloze winkels in opmars. Daarbij wordt automatisch alles gescand door sensoren en camera's. Dan heb je geen kassa meer nodig, maar je wordt wel gecontroleerd op een hoger niveau."

Dan rest nog de vraag: hoe zit het bij ons? Jumbo heeft natuurlijk ook filialen in ons land, maar het merendeel van de winkels ligt toch in Nederland (692 in Nederland versus 33 in België). Zo gedetailleerd als de cijfers die Jumbo gegeven heeft, gaan ze in ons land niet. Voor de hele winkelsector - dus niet alleen supermarkten - wordt het jaarlijks verlies in ons land op 1 miljard euro geraamd. Dat blijkt uit cijfers van handelsfederatie Comeos. "Het is niet zo dat er een stijgende trend is, al merken we wel dat het diefstalprobleem structureel wat hoger ligt dan voor covid", klinkt het. 

Hoe dan ook heeft diefstal een grote impact. "Het wordt vaak als "niet belangrijk" beschouwd, maar vele kleintjes maken een groot verschil", klinkt het ook bij hen. "Bij de supermarkten bedraagt de marge 1,3 procent. Als er dan iets gestolen wordt, moet je al veel verkopen om dat verlies te compenseren."

Al ziet Comeos niet echt meer problemen bij zelfscans dan bij reguliere kassa's, net omdat er voldoende veiligheidschecks ingebouwd zijn.

Ook Delhaize hebben we dezelfde vraag voorgelegd, en eigenlijk klinkt het antwoord bijna identiek aan dat van Comeos. Communiceren over diefstalcijfers doen ze principieel niet, maar woordvoerder Roel Dekelver benadrukt wel dat er bij Delhaize geen stijging is tegenover vorige jaren.

"We hebben al jaren zichtbare en onzichtbare systemen om dat te controleren", zegt Dekelver. "Diefstal vermijden is onmogelijk, dat maakt helaas deel uit van de retail, maar we doen er alles aan om fraude en criminele feiten tot een minimum te beperken."

En de stelling van van Veen, dat er bij Jumbo "meer diefstal dan winst" is? "Dat gaat niet op voor Delhaize", klinkt het stellig.