Online gaan heel wat beelden rond waarvan beweerd wordt dat ze de recente aardbevingen in Japan tonen. Maar dat klopt niet altijd: er zitten ook heel wat valse of oude beelden tussen. We zetten er enkele op een rijtje.
CHECK - Deze nepbeelden circuleren over de recente aardbevingen in Japan
In het kort
Wat? Op 1 januari werd Japan getroffen door een reeks zware aardbevingen. Vrijwel meteen na de aardbevingen werden online video's verspreid die zogezegd de gevolgen of de schade tonen.
Maar? Heel wat beelden kloppen niet. Vaak gaat het om beelden van andere rampen, zoals van de aardbeving en tsunami in Japan in 2011, of zijn de beelden helemaal niet afkomstig uit de getroffen regio. Ook de Japanse omroeporganisatie NHK waarschuwt voor nepbeelden die circuleren over de aardbevingen.
1. Deze twee video’s circuleren apart, maar komen uit dezelfde oude video uit 2011
Op X (Twitter, red.) wordt een video gedeeld waarin we een tsunami een stad zien overspoelen. Bij de video staat als bijschrift dat "een tsunami de westkust van Japan bereikt zou hebben". Het bericht werd op 1 januari 2024 gepost. Bepaalde versies van dit bericht werden zo’n 300.000 keer bekeken.
In nog een andere video zien we straten die overspoeld worden en auto’s die weggesleurd worden door het water. Ook deze video werd - net zoals de vorige video - op 1 januari 2024 gepost met als bijschrift dat "Japan getroffen is door een grote aardbeving". Dit bericht werd zo’n 600.000 keer bekeken op X.
Maar geen van beide video's tonen recente beelden uit Japan. Meer zelfs: de twee video's zijn allebei afkomstig uit dezelfde, oudere video. Als we beide video’s naast elkaar plaatsen, valt het op dat op de achtergrond dezelfde gebouwen en bergen te zien zijn. Uit een omgekeerde zoekopdracht blijkt dat de beelden een tsunami tonen in 2011 in de havenstad Miyako, in het noordoosten van Japan. Deze tsunami kwam er na de zware aardbeving op 11 maart 2011. De aardbeving leidde tot verschillende tsunami's, waarbij toen ook de kerncentrale Fukushima getroffen werd.
In de rechterhoek van de beelden staat 'ANN'. Dit staat voor All-Nippon News Network, een commercieel Japans televisienetwerk , zij maakten deze beelden. De beelden werden in 2011 door verschillende nieuwssites gedeeld, zoals onder andere CNN, Al Jazeera en NOS .
Conclusie
Twee video's die viraal gaan, zijn geen recente beelden van de aardbeving in Japan. Ze zijn allebei afkomstig uit dezelfde oude video die de tsunami en aardbeving in Japan uit 2011 toont. We beschouwen de video's daarom als onwaar.
2. Niet de aardbeving in Japan, maar wel een Indonesische surfplek
Een andere video die viraal gaat, is deze van enkele mensen die zichzelf filmen terwijl ze op een oever staan. Plots worden ze door hoge golven weggespoeld. De hashtags bij de video suggereren dat dit een tsunami in Japan is. De video werd op 1 januari 2024 gepost op X en werd meer dan 310.000 keer bekeken.
De video is echter twee jaar oud, en toont een populaire Indonesische surfplek op de rivier Kampar. Een van de personen die weggespoeld wordt, is “Rina Bono ”, die video’s maakt van zogeheten “Bono’s”. Dat zijn hoge golven op rivieren die ontstaan wanneer bij hoogtij het water van de zee binnenstroomt in een rivier en botst met het water dat vanuit de rivier richting zee stroomt. In de late herfst kunnen deze golven spectaculair hoog zijn door de hoge regenval.
Op 6 december 2021 postte Rina een TikTok-video van het huis dat op de achtergrond te zien is. Daarop zijn ook dezelfde mensen te zien die je in de virale video samen met haar ziet wegspoelen.
Ook andere video’s uit 2021 tonen Ria Bono op die locatie terwijl ze weggespoeld wordt door een golf.
Conclusie
Deze beelden zijn niet afkomstig uit Japan, maar werden twee jaar geleden gemaakt op een populaire Indonesische surfplek. We beschouwen ze daarom als onwaar.
3. Oude video’s waarop de originele datum nog zichtbaar is
Soms is het niet zo moeilijk om oude beelden te herkennen. Op deze video's – die momenteel viraal gaan – is vrijwel meteen te zien dat het om oude beelden lijkt te gaan omdat de datum van opname ergens in het scherm te zien is.
Van de volgende video – die meer dan 500.000 keer bekeken werd – wordt beweerd dat de beelden een ziekenhuis in Japan tonen, waarvan de verpleegsters in paniek raken wanneer de aardbeving hen treft.
Maar dat klopt niet. Wie goed kijkt, ziet in de linkerbovenhoek van de beelden de datum van opname staan, in dit geval 6 februari 2023.
We zoeken dus even verder en een omgekeerde zoekopdracht bevestigt dat de beelden in februari 2023 werden verspreid door de Turkse publieke omroep TRT World in nasleep van de aardbeving in Turkije en Syrië. Het gaat dus niet om recente beelden uit Japan.
Op dezelfde manier zien we dat ook de volgende video geen recente beelden toont. De video werd op 1 januari 2024 gepost op X en werd meer dan 42.000 keer bekeken. We zien hoe het water auto's en andere delen van de stad met zich meesleurt. Volgens het Japanse bijschrift zou “de video afkomstig zijn van een livecamera in de prefectuur Ishikawa.”
Maar het lijken helemaal geen recente beelden te zijn. In de rechterbovenhoek van de beelden is immers een datum te zien. Daar staat een datum uit 2011. Een omgekeerde zoekopdracht via Google bevestigt ons vermoeden. Die leert ons dat de beelden inderdaad al meer dan 10 jaar oud zijn en de tsunami in Japan uit 2011 tonen.
Conclusie
Twee video's die momenteel viraal gaan, zijn geen beelden van de recente aardbeving in Japan. De ene video werd online gepost na de aardbeving in Turkijke en Syrië in februari 2023, de andere na de tsunami in Japan in 2011. We beschouwen ze daarom als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties. Zoek je meer verhalen van VRT NWS over factchecking desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers .
VRT NWS is erkend lid van de International Fact-Checking Organisation
