Het Hooggerechtshof in Israël heeft een belangrijk onderdeel van de omstreden justitiehervorming van de regering-Netanyahu verworpen. Tegen die hervorming is maandenlang geprotesteerd, tot de oorlog in Gaza het protest op de achtergrond heeft geduwd. De uitspraak van het hof is een nederlaag voor de premier.
Israëlisch Hooggerechtshof verwerpt belangrijk onderdeel van omstreden justitiehervorming van regering-Netanyahu
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Met een nipte meerderheid van 8 tegen 7 rechters heeft het Israëlische Hooggerechtshof een wet verworpen die in juli was aangenomen en moest voorkomen dat rechters regeringsbeslissingen konden vernietigen als ze die niet "redelijk en proportioneel" vonden.
De wet past in een bredere justitiehervorming waarmee de uiterst rechtse regering van premier Benjamin Netanyahu naar eigen zeggen het machtsevenwicht tussen de politiek en het gerecht wil herstellen, ten voordele van het parlement en de regering. Volgens Netanyahu was het gerecht in Israël te machtig geworden en hadden niet verkozen rechters te veel invloed op de politieke besluitvorming.
"Schade aan democratie"
Nadat de wet in juli was goedgekeurd, werden meerdere bezwaren ingediend bij het Hooggerechtshof. Vorige week was al uitgelekt dat het hof de wet allicht nipt zou verwerpen. In zijn motivatie zegt het hof nu dat de hervorming "ernstige en ongekende schade zou toebrengen aan de kernwaarden van Israël als democratische staat".
De beslissing van het Hooggerechtshof is een streep door de rekening van Netanyahu en zijn regering. Tegen de justitiehervorming is maandenlang massaal geprotesteerd. Op sommige dagen kwamen tienduizenden mensen op straat. Ook meer dan 1.000 reservisten van het leger dreigden ermee dat ze zich niet zouden aanmelden als de wetgeving aangenomen zou worden.
Op een bepaald moment leek Netanyahu de hervorming even in de ijskast te steken, als antwoord op het straatprotest, maar later bleek dat hij niet van plan was om ze nog langer uit te stellen.
Nieuw protest?
De verdeeldheid in het land werd naar de achtergrond geduwd door de terreuraanval van Hamas op 7 oktober en de daaropvolgende oorlog in Gaza. De vraag is nu of de beslissing van het Hooggerechtshof het protest tegen de hervormingsplannen nieuw leven zal inblazen. Het is ook afwachten of de premier de beslissing al dan niet naast zich neer zal leggen.
"Tegen de wil van het volk"
Netanyahu heeft nog niet gereageerd op de uitspraak van het Hooggerechtshof. Volgens zijn Likoed-partij gaat de beslissing van het Hooggerechtshof in "tegen de wil van het volk voor eenheid, vooral in tijden van oorlog".
De Israëlische minister van Justitie Yariv Levin, een van de drijvende krachten achter de justitiehervorming, beschuldigt het Hooggerechtshof er van dat het "zichzelf alle bevoegdheden toe-eigent". "De rechters nemen met deze beslissing alle bevoegdheden in handen die in een democratisch regime evenwichtig verdeeld zijn tussen de drie machten", reageert Levin op Telegram.
Hij bekritiseert het Hooggerechtshof ook voor de publicatie van de beslissing te midden van de oorlog in Gaza. "Dat gaat in tegen de eendracht die nodig is voor het succes van onze strijders op het front."
De Israëlische oppositieleider Jair Lapid heeft zijn steun uitgesproken voor de beslissing van het Hooggerechtshof om de controversiële justitiehervorming van premier Benjamin Netanyahu af te schieten. "De beslissing van het Hooggerechtshof komt aan het einde van een jaar strijd dat ons van binnenuit heeft verscheurd en heeft geleid tot de ergste catastrofe in onze geschiedenis", schreef Lapid op X (ex-Twitter).
"Historische dag"
De Israëlische Beweging voor goed bestuur, een van de belangengroepen die een petitie hadden ingediend bij de hoogste rechtbank, spreekt dan weer van een "historische dag". "Dit is een grote publieke overwinning voor degenen die vechten voor democratie. De regering en de ministers wilden van de rechtsstaat af en kregen de boodschap dat er wel degelijk rechters zijn in Jeruzalem."
