Stationsdeelfietsen van Blue-Bike worden vanaf vandaag duurder op meeste plekken

Sinds 2012 zie je soms pendelaars rondrijden op de felblauwe fietsen van Blue-Bike. Dat is een systeem van deelfietsen aan Belgische stations. Treinreizigers kunnen zo'n fiets lenen om de laatste kilometers naar hun bestemming te overbruggen. Op die manier wordt het hen gemakkelijker gemaakt om de auto thuis te laten. 

In principe kost zo'n Blue-Bike 3,5 euro voor 24 uur. Maar in de praktijk betaalde de gebruiker tot gisteren op de meeste plekken minder, vooral in kleine en middelgrote gemeenten. In 80 van de 130 locaties legden de stad of gemeente én de Vlaamse overheid elk 1 euro bij in de factuur. Op plekken met zo'n derdebetalersysteem had je daardoor al voor 1,5 euro een Blue-Bike.

Maar die Vlaamse euro verdwijnt vandaag van de factuur. Daardoor kost een Blue-Bike de gebruiker nu minstens 2,5 euro voor 24 uur. Ook de andere tarieven op die locaties stijgen. Maar het gros van de Blue-Bikes wordt voor minder dan 24 uur gehuurd, net omdat het gebruik meestal samenhangt met een treinuitstap.

In steden en gemeenten waar Vlaanderen ook vroeger al niet tussenkwam, blijft het tarief van 3,5 euro voor 24 uur gelden. Dat is bijvoorbeeld het geval in steden als Antwerpen, Gent, Hasselt, Aalst en Brussel. In Deinze, Landegem en Ninove, waar de gemeente de hele ritprijs draagt, blijft een Blue-Bike dan weer gratis.

Een en ander heeft te maken met de uitrol van het "vervoer op maat". Met dat plan geeft de Vlaamse regering 15 zogenaamde vervoerregio's het stuur in handen.

De steden en gemeenten in zo'n regio moeten samen beslissen hoe ze het openbaar vervoer en deelsystemen in hun gebied organiseren. De bedoeling is dat er gewerkt wordt met knooppunten waar je gemakkelijk kan overstappen van, bijvoorbeeld, een Lijnbus op een Cambio-deelwagen of deelfiets. Dat zijn de zogenaamde Hoppin-punten. Een app vertelt je dan welke deelsystemen op elke locatie beschikbaar zijn.

De Vlaamse regering verdeelt daarvoor 6 miljoen over de vervoerregio's. Die kunnen zelf beslissen waar ze dat geld voor gebruiken.

In principe zouden ze dat ook kunnen inzetten om Blue-Bikes opnieuw goedkoper te maken. Maar zo'n prijsverlaging is nog niet voor morgen. Eerst moeten de vervoerregio's aanbestedingen uitschrijven voor de deelsystemen die ze verkiezen. Blue-Bike kan zich dan kandidaat stellen. Maar het zal nog maanden duren voor akkoorden gesloten kunnen worden en een eventuele nieuwe derdebetalerregeling (deze keer vanuit de vervoerregio) van kracht zou kunnen worden.

Bij Blue-Bike zelf hebben ze het liever niet over mogelijke correcties in de toekomst. "Dan gaat het over de prijszetting, en die wordt bepaald door heel wat factoren", zegt algemeen directeur Stefaan Butaye. "Hoe die prijzen zullen evolueren, daar heeft iedereen het raden naar."

Het lijkt er dus sterk op dat een Blue-Bike nog wel een tijd duurder blijft op de meeste plekken in Vlaanderen.

De oppositie is daar niet over te spreken. Annick Lambrecht (Vooruit) noemde het in de commissie Mobiliteit van 14 december "een zeer, zeer slechte maatregel". Ze verwees daarbij naar de Vlaamse premie van 5.000 euro voor kopers van elektrische wagens. "Wie een auto heeft, krijgt cadeaus, maar 1 euro per fiets bijgeven voor Blue-Bike, dat gooit u in de mand van de lokale besturen", verweet ze Peeters.

Ter vergelijking: de Vlaamse regering trok dit jaar 200.000 euro uit voor Blue-Bike. De premie voor elektrische wagens kost 20 miljoen euro. 

Bij Blue-Bike zelf klinkt het iets genuanceerder. "Ik ga het niet onder stoelen of banken steken: die korting die wegvalt, dat hadden we liever anders gezien", zegt Butaye. "Zeker gezien de klimaatcrisis. De tijd dringt om zo veel mogelijk mensen de overstap te doen maken naar het openbaar vervoer. Maar we begrijpen de beslissing wel in de context van 'vervoer op maat'."

Blue-Bike blijft naar eigen zeggen "extreem gemotiveerd". Het groeide de laatste jaren stevig en zal 2023 uitzwaaien met 36.000 leden, 6.000 meer dan vorig jaar. Butaye ziet in "vervoer op maat" ook "een gamechanger om deelfietsen op grotere schaal beschikbaar te maken".

Vlaams minister voor Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) verzekert bij monde van haar woordvoerder Aidan Renquin dat "we nog steeds fan zijn van Blue-Bike. Maar de keuze is gemaakt om deelmobiliteit bij de vervoersregio's te leggen, en we gaan het nu ook niet dubbelop doen".

En die vervoerregio's kiezen niet altijd in de eerste plaats voor de blauwe stationsfietsen. Toen Blue-Bike in 2012 begon, was het nog een echte pionier. Maar vandaag zijn deelsystemen veel beter ingeburgerd, en is er meer concurrentie.

Zo ging de vervoerregio Antwerpen in 2022 in zee met het elektrische-deelfietsenbedrijf Donkey Republic. Mortsel verdubbelde het aanbod dit jaar nog wegens groot succes. Dirk Vermeiren, de woordvoerder van schepen van Mobiliteit Koen Kennis (N-VA), looft de flexibiliteit van de Donkey Republic-fietsen. Die kan je op verschillende locaties ophalen en achterlaten. Blue-Bikes zijn dan weer gebonden aan stations.

"Maar de keuze voor Donkey Republic was een positieve keuze voor het beste dossier, geen keuze tegen iets of iemand", benadrukt Vermeiren. Het hoeft ook niet het einde van Blue-Bike in Antwerpen te betekenen. Daar komt de stad nu trouwens al niet tussen in de factuur. Het tarief blijft daar 3,5 euro, net zoals vorig jaar.

Verschillende deelfietssystemen kunnen ook gewoon naast elkaar bestaan. Zo zal je in Genk en Hasselt bijvoorbeeld kunnen kiezen tussen minstens drie aanbieders van deelfietsen: Blue-Bike, het systeem van de stad én de fietsen die beschikbaar zullen zijn aan de Hoppin-punten.

Ook voor de Fietsersbond kunnen Blue-Bike en Donkey Republic gewoon naast elkaar bestaan. De systemen trekken verschillende soorten gebruikers aan.

"Of Vlaanderen nu resoluut kiest voor één speler of niet, dat maakt ons niet zoveel uit", zegt Wies Callens. "Zolang het aanbod maar kwalitatief en laagdrempelig genoeg is. Laat ons vooral hopen dat je in alle vervoerregio's deelfietsen zal kunnen gebruiken, en dat je daar dan ook geen 25 verschillende abonnementen voor nodig zal hebben."

Dat van die abonnementen, dat kan nog een probleem worden. De huidige versie van de Hoppin-app biedt wel een overzicht van de deelsystemen aan elke locatie, maar je kan er nog geen reservaties mee maken. Je hebt op dit moment dus nog steeds een apart abonnement nodig voor elke deelfiets (of deelauto) die je wil nemen aan een Hoppin-punt.

Gebruiksgemak is voor de Fietsersbond het belangrijkste. "Want er valt nog veel winst te halen uit de combinatie fiets-trein-fiets. De ambitie van de minister is 30 procent fietsverplaatsingen tegen 2040. Nu zitten we aan 18 procent en het laaghangende fruit is geplukt. Wie kan en wil fietsen, doet dat al. Wil je die ambitie halen, dan moet je zorgen dat het aanbod van deelfietsen robuust genoeg is. Laat ons hopen dat dat lukt."

Bij het kabinet van minister Peeters hebben ze er goede hoop op. Daar wijst men erop dat er de afgelopen legislatuur 2 miljard euro naar fietsinfrastructuur gegaan is. "Wij stimuleren fietsen zeker."