Ophef in de schaakwereld. Oud-wereldkampioen Vladimir Kramnik beschuldigt zijn concurrent Hikaru Nakamura van valsspelen. Opvallend, want het is niet de eerste rel tussen twee zwaargewichten. Kampt het schaken met een probleem? “Het is een existentieel gevaar dat maar moeilijk aan te pakken is.”
Nu oud-wereldkampioen opnieuw een hetze maakt: heeft de schaakwereld een probleem met valsspelers?
Tom Antonissen
Gepubliceerd:
Het is opnieuw hommeles aan de absolute top van de schaakwereld. Volgens Russisch oud-wereldkampioen Vladimir Kramnik heeft zijn Amerikaanse concurrent Hikaru Nakamura zich bezondigd aan valsspelen.
Eind november richtte hij op chess.com, het grootste schaakkanaal ter wereld, zijn pijlen op de huidige nummer drie van de wereld. Die had op dat moment een indrukwekkende reeks neergezet. “Een streak van 45 overwinningen tegen degelijke tegenstanders”, vertelt Belgisch topschaker Glen De Schampheleire in “De wereld vandaag” op Radio 1. “Dat was voor Kramnik al reden genoeg om er vraagtekens bij te plaatsen.”
De Rus zette zijn verdachtmakingen kracht bij met een hoop statistieken die moesten aantonen dat de prestaties van Nakamura onhaalbaar waren zonder externe hulp. Hard bewijs had hij niet.
“Ik zou mijn hand voor Nakamura in het vuur durven steken”, zegt De Schampheleire. “Hij staat al lang aan de top en is een echte specialist in snelschaken, zoals dat online veel gebeurt. Kramnik is zich daarentegen al een aantal maanden aan het verliezen in complottheorieën. Hij beweert ook allerlei statistieken te hebben die bewijzen dat op grote schaal valsgespeeld wordt, ook door een aantal grootmeesters.”
Opnieuw ophef in schaakwereld over valsspelen: "Dit is een existentieel gevaar"
Carlsen versus Niemann
Hoewel het dus bij insinuaties blijft, is de opschudding geen reclame voor de schaaksport. Zeker niet nadat er vorig jaar ook al veel te doen was over valsspelen. Toen zette Hans Niemann, op dat moment 19 jaar, tegen alle verwachtingen in vijfvoudig wereldkampioen Magnus Carlsen opzij.
Dat leverde Niemann ook aantijgingen op, vertelt De Schampheleire. “Hij had op een jaar tijd enorme progressie gemaakt en zo’n snelle groei leidt altijd tot verdachtmakingen. Dat hij bij veel mensen kwaad bloed zet, is daarnaast ook omdat hij gewoon een bijzonder onaangenaam persoon is.”
Feit is wel dat gesjoemel moeilijk te detecteren is, zeker bij belangrijke online schaaktoernooien. “Al zijn er wel een aantal methodes om het te ontdekken. Chess.com heeft bijvoorbeeld algoritmes die testen hoe de zetten van een speler overeenkomen met wat een computer zou doen. Het is ook op basis daarvan dat Kramnik nu Nakamura heeft beschuldigd.”
De reputatieschade die je kan oplopen is groot genoeg om geen risico's te nemen
Schaker Glen De Schampheleire
Maar of het volstaat om fair play te garanderen? “Valsspelen is een existentieel gevaar dat moeilijk aan te pakken is”, besluit hij. “Een beetje zoals doping in het wielrennen. Toch is de reputatieschade die je kan oplopen groot genoeg om geen risico's te nemen, denk ik. Al ben ik daar misschien naïef in.”
Ondertussen lijkt Nakamura aan het langste eind te trekken. In een verklaring op X liet chess.com er weinig twijfel over bestaan: op basis van de bijna 2.000 analyses over Nakamura's wedstrijden is er van valsspelen geen sprake.
