Na twee tweede plaatsen wonnen de grungegoden van Pearl Jam met "Black" hun positie terug aan de top van "De Tijdloze 100". Dat de song een universeel thema raakt, speelt daar ongetwijfeld een belangrijke rol in: "Black" gaat over een grote liefde die te vroeg afgebroken wordt. Over wie heeft frontman Eddie Vedder het? En waarom werd "Black" nooit als single uitgebracht?
Het ontroerende verhaal achter "Black" van Pearl Jam, de nieuwe nummer 1 van De Tijdloze 100
De volledige top 10 van De Tijdloze:
1. Black – Pearl Jam 2. The chain – Fleetwood Mac 3. Wish you were here – Pink Floyd 4. Troy - Sinéad O'Connor 5. Bohemian rhapsody – Queen 6. Smells like teen spirit - Nirvana 7. Mia – Gorki 8. A forest - The Cure 9. Mr. Brightside - The Killers 10. Thinking of a place - The War On Drugs
Zomer 1990. Tijdens zijn nachtshifts in een klein benzinestation verzint de 26-jarige Eddie Vedder zanglijnen en teksten bij de instrumentale demo’s die hij heeft ontvangen van gitarist Stone Gossard.
Gossard woont op dat ogenblik in Seattle, heeft een bandje dat Mookie Blaylock heet en is op zoek naar een zanger. Vedder woont in San Diego en lijkt de geschikte man: hij heeft podiumervaring en een lokale aanhang. De twee zijn met elkaar in contact gebracht door Jack Irons, de drummer die net zijn ontslag gaf bij Red Hot Chili Peppers.
Een statement tégen de muziekbusiness
Op 8 oktober 1990 vliegt Vedder voor het eerst van San Diego naar Seattle. Op de vlucht schrijft hij de tekst bij een nummer met de werktitel "E Ballad".
Een half jaar later wordt het definitief opgenomen in de London Bridge Studios onder de naam "Black". Het wordt het vijfde nummer op "Ten", het debuutalbum van Pearl Jam. Dat groeit in sneltempo uit tot één van de belangrijkste en best verkochte albums van de jaren 90. Singles "Alive", "Even Flow" en "Jeremy" worden met de steun van MTV instant klassiekers en maken van de local heroes meteen een band met wereldfaam.
Wanneer platenlabel Sony 2 jaar na de release "Black" als vierde single wil lanceren, gaat Eddie Vedder op de rem staan: het nummer is te persoonlijk
Wanneer platenlabel Sony 2 jaar na de release "Black" als vierde single wil lanceren, gaat Eddie Vedder op de rem staan. Hij wil met Pearl Jam, net zoals veel andere grungebands dat zouden doen, een statement maken tégen de business. De druk van de platenfirma is te groot, CEO Tommy Mottola wil te veel dollars zien.
Vedders high school-liefje
Vedder is de aandacht moe, de vele interviews, de extra promotionele verplichtingen. En vooral: het nummer is te persoonlijk. Op het ogenblik waarop hij zijn liedjestekst schreef, wist Vedder niet dat hij zijn diepste gevoelens zou delen met tientallen miljoenen muziekliefhebbers. Hij heeft het er moeilijk mee.
"Black" gaat over een harde relatiebreuk. De openingszin "Sheets of empty canvas, untouched sheets of clay" zet de toon: de zanger, dan al een kunstenaar in het diepst van zijn gedachten, rouwt om een relatie waarin hij hard geloofde, maar die toch op een breuk eindigde. "All the love gone bad turned my world to black", kreunt hij.
Ik heb horen zeggen dat ware liefde niet bestaat, tenzij de liefde onbeantwoord blijft
Eddie Vedder - frontman Pearl Jam
De fans zijn op dat moment al hardop aan het speculeren wie de zanger zo hard heeft gedumpt. De naam Liz Gumble valt, Vedders high school-liefje. In een uitgebreid portret van de frontman in Rolling Stone uit 1996, halen schoolvrienden herinneringen op aan die relatie. Wanneer Gumble voor een lange vakantie vertrekt, geeft ze Vedder haar lievelingssjaal. Hij zou hem de duur van de vakantie aanhouden, dag en nacht, vertellen ze.
De kracht van de song zit in het slot
Vedder zelf bevestigt noch ontkent. "Ik heb horen zeggen dat ware liefde niet bestaat," laat hij in een interview optekenen, "tenzij de liefde onbeantwoord blijft. Een heftige uitspraak, want dan is je meest ware liefde degene die je niet voor altijd kunt hebben."
De ware kracht van de song, zo menen die hard fans, zit aan het eind ervan, wanneer Vedder, zeer matuur, zijn ex een leven vol liefde toewenst. Zonder rancune, maar met een diepe tristesse. "I know someday you'll have a beautiful life. I know you'll be a star. In somebody else's sky. But why. Why can't it be mine."
Is er iemand die zich niet in de song herkent? "Black" raakt een universeel thema aan. Het verklaart het blijvende succes ervan, tot op vandaag.
"Black" in "De Tijdloze 100": 10 jaar wachten
"Black" nestelde zich traag maar diep in het hart van de fans. Hij deed er tien jaar over om de Tijdloze 100 te halen: hij kwam pas in 2001 binnen, op de 84e plaats. "Alive" en "Jeremy" stonden al in 1993, twee jaar na de release, in de lijst. Maar hun succes was tanende: van "Jeremy" is geen spoor meer te bekennen, en "Alive" staat op nummer 26.
"Black" daarentegen lijkt écht niet kapot te krijgen. In 2015 stond de song voor het eerst op nummer 1, pas 6 jaar later werd het van die troon gestoten: in 2021 moest hij plaats maken voor "The Chain" van Fleetwood Mac.
Vandaag, amper 2 jaar later, staat "Black" terug op 1. Pearl Jam mag zich daar nog minstens een volledig jaar op verheugen.
"Black" in België: 15 jaar wachten
Pearl Jam speelde "Black" voor het eerst in ons land op 30 augustus 2006, in het Sportpaleis in Antwerpen. Dat was (op drie dagen na) precies 15 jaar na de release van "Ten". Een reeks ongelukkige toevalligheden zorgden ervoor dat de band nooit eerder op een Belgisch podium raakte.
Nadat de band de laatste noot van "Black speelde, zong het publiek gewoon verder. Eddie Vedder was duidelijk onder de indruk: "Waarom duurde het in godsnaam zo lang voor we in België speelden?" Het publiek dacht er precies hetzelfde over.
