De Franse socialist Jacques Delors is overleden. Dat bevestigt zijn dochter Martine Aubry. Delors wordt beschouwd als een van de invloedrijkste en markantste voorzitters van de Europese Commissie. Hij begon zijn politieke carrière als Europees Parlementslid en was minister van Economie in de regering van president François Mitterrand. Toch zal hij vooral worden herinnerd omwille van zijn Europese verwezenlijkingen.
Jacques Lucien Jean Delors wordt in 1925 geboren in de Franse hoofdstad Parijs. Zijn vader werkt als ontvanger bij de Banque de France, de Franse nationale bank. De jonge Jacques is een briljante student en gaat uiteindelijk Economische Wetenschappen studeren aan de Sorbonne. Zijn eerste professionele stappen zet hij in de Banque de France, maar hij bekleedt er meteen hogere functies.
Delors komt uit een katholiek gezin. Hij wordt politiek actief in La Vie Nouvelle, een links-katholieke beweging. Later wordt hij economisch expert van de Confédération française des Travailleurs chrétiens (CFTC). In die hoedanigheid verwerpt hij de gemeenschappelijke markt wegens te liberaal.
In de jaren 60 is Delors lid van het Commissariat général du Plan, zeg maar het economisch planbureau bij onze zuiderburen. In de jaren 70 voert hij als zaakgelastigde verschillende opdrachten rond sociaal-economische vernieuwing uit voor toenmalig premier Jacques Chaban-Delmas (foto onder).
In 1974 bekent hij kleur en treedt hij toe tot de Parti Socialiste, in de jaren van De Gaulle, Pompidou en Giscard d'Estaing eeuwig in de oppositie.
(Lees verder onder de foto.)
In de actieve politiek
In 1979 wordt Jacques Delors gekozen tot lid van het Europees Parlement. Het zijn de eerste rechtstreekse verkiezingen voor de Europese volksvergadering. Hij schopt het meteen tot voorzitter van de commissie Economie en Monetaire Zaken.
Twee jaar later keert hij terug naar Parijs. François Mitterrand heeft net de presidentsverkiezingen gewonnen en wil met links het land grondig hervormen. Jacques Delors wordt minister van Economie en Financiën.
In het begin van de jaren 80 maakt Frankrijk een economische crisis door. In eerste instantie voert Delors een linkse koers, met nationalisaties en overheidsinvesteringen. Het blijkt niet te werken en twee jaar later weet Delors zijn president te overtuigen om radicaal van koers te veranderen. Voortaan voert links een rechtse besparingspolitiek. Frankrijk klimt uiteindelijk uit het diepe dal, maar echt populair wordt Delors er niet van.
Europa wenkt
In de Franse nationale politiek lijkt Delors op een dood spoor te zitten. In 1984 kiest Mitterrand Laurent Fabius als zijn nieuwe premier. De Franse president en de Duitse bondskanselier Helmut Kohl komen overeen dat Jacques Delors de Luxemburger Gaston Thorn mag opvolgen als voorzitter van de Europese Commissie.
Al vlug wordt duidelijk dat Delors zich niet beperkt tot de rol van uitgerangeerde politicus van de nationale politiek die aan de leiband van de Franse president en de Duitse kanselier loopt. "Actie" is zijn ordewoord: hij gaat resoluut voor het doorbreken van commerciële barrières en fiscale grenzen en speelt een beslissende rol bij de vrijmaking van de Europese financiële markt. Hij is ervan overtuigd dat vrij verkeer van kapitaal een absolute voorwaarde is voor een eengemaakte Europese markt.
Het doel is een competitieve economie die kan wedijveren met die van de Verenigde Staten of van Azië. Pas daarna kan er volgens Delors worden gewerkt aan de totstandkoming van een sociaal Europa. Zijn visie staat lijnrecht tegenover die van François Mitterrand, een voorstander van het "Europa van de werkman".
(Lees verder onder de foto.)
Architect van de euro
Tot 1994 blijft Jacques Delors "Monsieur Europe". Onder zijn leiderschap treedt het verdrag van Schengen over vrij verkeer van personen in voege, komen Spanje en Portugal bij de Unie en wordt het Verdrag van Maastricht ondertekend. Het Europese Huis, zoals we dat vandaag kennen, krijgt stilaan vorm.
Erg belangrijk is het voorbereidende werk voor een eenheidsmunt. Vanaf 1989 zit Jacques Delors een commissie van de gouverneurs van de centrale banken van 12 lidstaten voor. Vanaf 1999 worden de wisselkoersen tussen de deelnemende landen vastgelegd en op 1 januari 2002 is de euro een feit.
Oud en wijs?
Delors trekt zich geleidelijk terug uit het politieke leven. In 1995 is niet hij, maar wel Lionel Jospin de socialistische kandidaat om François Mitterrand op te volgen als president. Delors beperkt zich voortaan tot de rol van wijze oude man.
Geregeld laat hij nog van zich horen in de pers. In 2005 pleit hij voor een echte Europese grondwet en in 2007 voor een volwaardige Europese energiemarkt. Telkens is de leidraad dezelfde: meer Europa, meer integratie.
Jacques Delors bleef wel een autoriteit in de Europese Unie. De Commissievoorzitters die na hem kwamen, wogen niet zo zwaar door op de Europese politieke agenda: onder Jacques Santer, Romano Prodi, José Manuel Barroso en Jean-Claude Juncker lag de échte uitvoerende macht weer in Berlijn, Parijs of Londen. Tegenwoordig is Ursula von der Leyen voorzitter van de Europese Commissie. Zij noemt hem op X. een "visionair die Europa sterker heeft gemaakt".
