Hoeveel data geven wij dagelijks weg? Veel meer dan we denken, blijkt uit Iers onderzoek. Gevoelige informatie over onszelf, maar ook over politici, militairen of belangrijke EU-figuren, is te koop op de online advertentiemarkt. Dat is gevaarlijk, want het maakt sleutelfiguren kwetsbaar voor chantage of spionage.
Iers onderzoek waarschuwt: “Gevoelige informatie over EU-figuren te koop via online advertentie-industrie”
Ellen Debackere
Gepubliceerd:
Het is al even geweten: via vrijwel alle websites en apps worden voortdurend persoonsgegevens verzameld en verkocht. Dat gebeurt via cookies en andere trackers. Maar uit recent onderzoek van de Irish Council for Civil Liberties (ICCL), een Ierse burgerrechtenorganisatie, blijkt dat dat nog veel gedetailleerder gebeurt dan gedacht.
Volgens het onderzoek wordt buitengewoon gevoelige informatie over belangrijke EU-figuren of andere sleutelfiguren in onze maatschappij te koop aangeboden door datahandelaars. “Dat is een directe bedreiging voor onze nationale veiligheid”, besluiten ook de journalisten van onderzoeksplatform Follow the Money .
Hoe gebeurt dat?
De data worden verzameld via het zogenoemde real time bidding-systeem. Dat is een automatisch veilingsysteem waarmee advertentieruimtes op websites worden verkocht aan de hoogste bieder.
Denk bijvoorbeeld aan de vakjes met reclame die je ziet als je naar pakweg een website als Facebook surft. Zodra je naar die website surft, gaan je gegevens naar soms duizenden adverteerders. De hoogste bieder mag het vakje op jouw scherm vullen met reclame. Dit allemaal gebeurt in enkele milliseconden.
De gegevens die verzameld worden, hebben vaak informatie over locatie, tijd en nog andere zaken waarmee iemand geïdentificeerd kan worden. In combinatie met informatie over iemands achtergrond, profiel of andere persoonlijke gegevens wordt het relatief makkelijk om ze aan specifieke personen te koppelen, klinkt het.
Voor techreuzen als Google zijn die data een belangrijk onderdeel van hun verdienmodel, want ze trekken hiermee adverteerders aan. Maar er zijn ook minder bekende bedrijven die dat doen. Daarnaast zijn er duizenden andere bedrijven die data van grote groepen mensen kopen, en eventueel combineren met data uit andere bronnen en doorverkopen.
Georganiseerde misdaad
En daar kan het gevaarlijk worden, zegt ook VRT NWS-journalist en expert digitale media Tim Verheyden in de VRT NWS-podcast "Het uur van de waarheid". "Want de gegevens worden niet enkel aan commerciële spelers doorverkocht. Er zijn ook inlichtingendiensten, veiligheidsdiensten of andere buitenlandse actoren die ze aankopen."
Verbazingwekkend hoeft dat niet te zijn: het gaat immers over informatie die geheime diensten kunnen gebruiken om mensen op belangrijke posities onder druk te zetten. Zo worden volgens het ICLL-rapport zelfs gegevens uit de EU naar onder andere China en Rusland gestuurd.
Ook voor de georganiseerde misdaad is de handel interessant. Denk maar aan smokkelnetwerken die douanepersoneel willen chanteren of omkopen.
De doelwitten kunnen daarom heel divers zijn. Ze worden zelfs in categorieën doorverkocht, stelt het onderzoek. Voorbeelden van categorieën zijn militaire officieren, professoren, politici, politieagenten, medewerkers van veiligheidsdiensten of buitenlandse zaken, enzovoort. En daar blijft het niet bij. Er wordt ook informatie verkocht over groepen zoals zwangere vrouwen, mensen met financiële problemen of zelfs slachtoffers van misbruik.
"Hier in Brussel hebben we bijvoorbeeld veel EU-ambtenaren die online cookies achterlaten en wier gedrag op die manier in kaart gebracht kan worden", zegt Verheyden. "Met die informatie kan iemand beslissen om een spion naar zo'n ambtenaar te sturen om nog meer te weten te komen."
Data over priester
Het ICLL-rapport geeft een concreet voorbeeld van hoe data ingezet kunnen worden, vertelt Verheyden. "In de VS gaf een groep conservatieve katholieken miljoenen dollars uit om de gegevens van apps te kopen waarmee priesters konden worden opgespoord die homoseksuele datingapps hadden gebruikt. Die gegevens brachten aan het licht dat een bepaalde priester in een jaar tijd onder andere regelmatig een gay app had bezocht. De priester verliet het priesterschap zodra de gegevens openbaar werden gemaakt."
Dreiging
"Het wordt wel eens het grootste data- en privacylek ooit genoemd omdat we niet weten wie wat weet over ons", aldus Verheyden.
Of er snel iets aan zal veranderen, is twijfelachtig. De industrie verdient hopen geld aan deze handel, heeft een krachtige lobby en voorziet bovendien in de informatiebehoeften van onder andere onze overheden, stelt ook onderzoeksplatform Follow the Money.
Het ICLL heeft onder andere aan de Europese Commissie gevraagd om dringend actie te ondernemen. Een groep Europarlementariërs heeft op haar beurt gevraagd aan de Europese Commissie om de dreiging te onderzoeken.
