Aanbieders van deelwagens Green Mobility en Poppy trekken weg uit grote steden

Wie in pakweg Antwerpen woont, kent ze vast: de deelwagens van Poppy. De wagens van dat deelsysteem, dat uitgerold is door Volkswagen-distributeur D’Ieteren, kan je overal in de stad nemen. Het zijn zogenaamde free-floating deelwagens. Je hoeft er niet voor naar een vaste standplaats, zoals wel het geval is bij bijvoorbeeld Cambio. De Poppy-wagens zijn dan ook een vertrouwd deel van het straatbeeld geworden.

Maar Poppy slaat niet overal even goed aan als in Antwerpen. De krant De Tijd meldt vandaag dat het bedrijf zijn activiteiten in Gent, Mechelen en Leuven stopzet. In Antwerpen, Brussel en Luik zal je de deelwagens wel kunnen blijven nemen.

En ook GreenMobility, dat net als Poppy free-floating wagens aanbiedt (zij het elektrische), krimpt in. Het laat aan VRT NWS weten dat het vertrekt uit Brussel en Gent en zich terugplooit op "thuisbasis" Antwerpen. Daar is de rentabiliteit het grootst. Dat betekent een stevige snoeibeurt in het aanbod. GreenMobility is momenteel slechts in zeven steden actief verspreid over Denemarken, Finland, Nederland en België.

Dat beide free-floating autodeelbedrijven hun activiteiten inkrimpen, kan verrassend heten. Want autodelen op zich is een succes. Dat blijkt uit cijfers van de sectorvereniging Autodelen.net. Tussen eind 2022 en eind 2021 groeide het aantal actieve autodelers in ons land met 40 procent, tot 121.394. En ook free-floating zit in de lift.

Bij de stad Mechelen heerst er enige verwondering over de beslissing van Poppy. Daar klinkt het dat het autodeelbedrijf 1.500 actieve gebruikers had en bovendien actief gepromoot werd door de stad. Toch oordeelde Poppy dus dat de activiteiten in Mechelen niet winstgevend genoeg waren.

"Je zou kunnen zeggen dat dat wat vroeg is, na twee jaar in Mechelen, en al zeker in Leuven na slechts drie maanden", merkt Jeffrey Matthys op, directeur van Autodelen.net. "We zien dat nieuwe autodeelsystemen in een stad toch drie tot vier jaar nodig hebben om voet aan de grond te krijgen. Het gaat om een nieuw aanbod, de mensen moeten de tijd krijgen om het te leren kennen en gebruiken."

Snel aankomen in een stad en er (indien nodig) ook snel weer vertrekken: het zit wat ingebakken in het model van free-floating autodeelbedrijven. Er zit veel beweging in de sector.

"Aanbieders van free-floating autodeelwagens zetten een paar honderd wagens in een stad en hopen dat die de vraag zullen doen ontstaan", legt mobiliteitsexpert Dirk Lauwers uit. Station-based (zeg maar "vaste") deelwagens zoals Cambio worden op een voorzichtigere manier uitgerold. "Daar gaan ze kijken waar er vraag is, bijvoorbeeld een nieuwbouwproject, en zullen pas wagens voorzien als die expliciete vraag er ook echt is."

Aanbieders van free-floating deelwagens hopen snel de grootste te worden in een nieuwe stad. Maar in Vlaanderen zijn ze daar nog niet in geslaagd, weet Jeffrey Matthys. Nochtans zijn er voorbeelden waar het wel al gelukt is. "In Londen bijvoorbeeld heb je Share Now. Dat is een zeer grote speler met veel wagens."

Waarom lukt het daar dan wel? "Als je het internationaal bekijkt, dan hebben free-floating deelwagens vooral in grotere steden succes. Er is me ooit verteld dat het minimum aantal inwoners in zo'n stad rond het miljoen moet zitten. Zoveel steden van zo'n grootte hebben we in België niet, in vergelijking met andere landen." Alleen Brussel haalt die drempel.

Maar er zijn ook andere factoren die meespelen. Dat bewijst het succes van Poppy in Luik, een stad met "slechts" 195.000 inwoners. 

"Het kan te maken hebben met het aanbod aan autodelen dat er al is in de stad", zegt Matthys. "Of de manier waarop je je door de stad kan verplaatsen. Is het openbaar vervoer er al zeer goed, dan kan dat extra concurrentie betekenen. In Amsterdam schiet het gebruik van free-floating bijvoorbeeld omhoog wanneer het regent. Dat is een stad waar mensen anders de fiets zouden nemen."

Ook dat spontane gebruik is typisch voor free-floating deelwagens, zegt Lauwers. Hij ziet een belangrijk verschil met "vaste" deelwagens zoals Cambio. "Het duurzaamheidseffect van station-based deelwagens is veel groter. Mensen die daar gebruik van maken, doen dat als vervanging voor hun eerste of tweede wagen. Ze nemen de auto ook minder vaak. Maar Poppy, dat is echt voor de autofans. Het is toch meer iets dat er nog bovenop komt."

Wat duurzaamheid betreft, ziet Lauwers dus vooral toekomst in "vaste" deelwagens. Volgens hem ligt daar ook een rol voor het beleid, bijvoorbeeld door voorbehouden parkeerplaatsen te voorzien voor deelwagens. "Een aantal steden begint daar nu pas aan."

Maar wat nu met de steden waar Poppy en GreenMobility vertrokken zijn? Zijn die dan voor altijd verloren voor de free-floaters? Niet noodzakelijk, denkt Matthys. "Niets verhindert dat ze terugkomen als de markt verandert of als de overheid maatregelen neemt die het bezit van privéwagens moeilijker maakt." 

Toch is dat niet vanzelfsprekend, blijkt uit eerder voorbeelden uit Brussel. "Zipcar en Share Now zijn er ook 3 à 4 jaar actief geweest. Ze hebben gezien dat het niet werkte en zijn nog niet teruggekeerd."

In Gent kijkt schepen van Mobiliteit Filip Watteeuw (Groen) het allemaal wat aan. "Dit is een markt met een grote dynamiek. Er wordt gezocht naar een evenwicht en dat is ook niet erg. Dat zal zich wel stabiliseren."