"Kamp Waes" is terug: "Ik denk dat Special Forces zeker vrouwen kunnen gebruiken"

De grote lijnen van "Kamp Waes 2" zijn bekend na de eerste reeks, maar toch is de verrassing nooit ver weg, verzekert Tom Waes. "De timing, locatie en invulling zijn voor iedereen onbekend. Als programmamakers hebben wij daarover niets te zeggen. Fly bepaalt de opdrachten en wij volgen, al heeft hij me nu meer bij alles betrokken. Ik heb de overlegmomenten van de Special Forces kunnen bijwonen, dus ik was minder een toeschouwer", vertelt Waes aan VRT NWS.

"Als deelnemer zou ik de onwetendheid het moeilijkste vinden: niet weten wanneer je kan eten, slapen of hoe lang de proeven duren. We hebben gemerkt dat de kandidaten de nachten telden. "Kamp Waes 1" duurde een week, nu gebeurde er na dag 7 niets bijzonders: weg zekerheid. Ook de koude en het slaaptekort kunnen breekpunten zijn. Als televisiemakers hebben we die zaken ook deels ervaren." 

"De cameraploegen werken in shiften, maar Fly, ikzelf en eindredacteurs Tomas en Jesse zijn bij álles betrokken. Dat is pittig bij de uitputtingsproeven, als een kandidaat middenin de nacht opgeeft. Maar met onze vaste ploeg waarmee ik al 15 jaar werk, marcheert het altijd, ook zonder scenario. Tegenover een meerjarenproject als "Het verhaal van Vlaanderen" is het leuk om te improviseren en op 1,5 week een volledig programma in te blikken."

"De kandidaten waren fysiek goed voorbereid, maar Fly heeft ervoor gezorgd dat hun zelfzekerheid maar één proef heeft geduurd. De "Berghamrun" is de start van de Special Forces-opleiding, dus iedereen had getraind op 8 kilometer lopen in 50 minuten, met een rugzak van 20 kg. Eén van onze kandidaten loopt zelfs de beste tijd ooit."

"Daarna was het pure onzekerheid. Wat gebeurt er met iemand in topconditie, alleen 's nachts in een ijskoud bos, zonder eten, slaap of comfort? Dat weet niemand. Omdat hun fysieke niveau hoog lag, heeft Fly het zwaarder gemaakt. Ik ben blij dat de nadruk dit seizoen meer ligt op het mentale aspect. Het wordt duidelijk dat de Special Forces meer dan goed getrainde gevechtsmachines ook gewoon mensen zijn."

Wat wordt er getest bij de kandidaten in alle extreme proeven? Instructeur Fly zoekt naar de combinatie van vier eigenschappen: stressbestendigheid, karakterieel sterk zijn in samenwerking, fysieke paraatheid en intelligentie. Hoe maakbaar zijn die vereisten?

"Je moet over enkele intrinsieke zaken beschikken, die je niet kan aanleren. Mensen vinden die de opleiding en de job fysiek aankunnen, is geen probleem. Belangrijk is dat je op elk moment weet wat je aan het doen bent, hoe je met mensen omgaat, en hoe de verhoudingen liggen op de plek waar je bent. Je kan mensen zaken bijleren, maar basisintelligentie heb je of heb je niet."

"Tweede intrinsieke kwaliteit is je doorzettingsvermogen. Je weet niet op voorhand in welke mate het in jou zit, tot je in extreme situaties zit. De Special Forces willen zien wie er door het gaatje kruipt en wie er opgeeft. Ze zoeken dus vooral slimme doorzetters, de rest kan je leren."

Vooral de vrouwelijke kandidaten hebben Waes enorm verrast. "Naast de ene 'knuffelkandidaat' (Waes verklapt niet wie) zoals de stotterende Zeger uit reeks één, zijn de vrouwen straf uit de hoek gekomen. Zij hebben fysiek zwaarder afgezien. Fly heeft gezien wat zij kunnen, als ze de basisproeven doorkomen. Die vormen het struikelblok, waardoor er nu geen vrouwen bij de Special Forces-operatoren zitten." (bij de Special Forces werken er wel vrouwen in ondersteunende functies, red.)

Grootste moeilijkheid: de zware uitrusting. "Als een fitte vrouw van 60kg een rugzak van 25 tot 30kg moet dragen, dan is dat de helft van haar gewicht. Vergelijk dat met een man van ruim 2 meter als kandidaat Lode, voor hem is dat "maar" een kwart van zijn gewicht. Dan snap je het grote nadeel voor vrouwen, maar ook dat de Special Forces hierover geen compromissen kunnen sluiten."

"Zonder veel te verklappen over hun jobinhoud, waarover we trouwens geen vragen mogen stellen: de taken van de Special Forces zijn geëvolueerd. Het gaat meer om infiltreren, dan om binnenvallen en mensen uitschakelen. Sociale vaardigheden en de capaciteit om te improviseren worden belangrijker. Ik denk dat de Special Forces zeker vrouwen kunnen gebruiken bij de operatoren. Als je ziet wat er gaande is in de wereld, dan heeft Defensie sowieso mensen nodig."

Wie trouwens meedoet aan "Kamp Waes" kan nooit effectief toetreden tot de Special Forces. "Hun gezicht moet onbekend zijn, daarom komen de operatoren altijd anoniem in beeld. Er zijn zelden kandidaten die een carrièreswitch naar zo'n extreem leven effectief overwegen, zelfs al hebben ze potentieel."

In de selectie van de kandidaten voor "Kamp Waes" heeft Defensie trouwens het voortouw genomen. "Uit de 3.000 inschrijvingen zijn 200 mensen gehaald op basis hun fysieke capaciteiten. Na een eerste test hebben 50 mensen medische proeven gedaan bij het leger. Uit de 30 goedgekeurde mensen mochten wij er 15 kiezen: allemaal kandidaten met een duidelijke motivatie. Ze willen iets bewijzen, aan zichzelf of iemand anders. Interessant voor henzelf en voor de kijkers."

Drie opvallende namen: Lode Lemmelijn, de broer van de bekende roeier Ward en fysiek zijn evenbeeld. "Een topgast, met een even geestige lach als Ward", aldus Waes. Daarnaast ook broer en zus Dries en Kaat Borstlap, met haar 20 jaar de jongste kandidaat.

"Die twee zijn fysiek ijzersterk en ze hebben zeker iets aan elkaar in dit traject, maar het is dubbel. Hun aanwezigheid biedt comfort, maar ook druk. Voor jezelf zorgen is in het hele traject al pittig genoeg. Met iemand anders bezig zijn, is een luxe die je je niet kan veroorloven."