Voor de vijfdelige reeks "Maestro Degand", vanaf 10 januari 2024 op VRT Canvas, heeft acteur Stefaan Degand zich een jaar lang voorbereid op een enorme uitdaging: het Nationaal Orkest van België dirigeren in zijn lievelingswerk, de vierde symfonie van Johannes Brahms. Een jongensdroom die in vervulling gaat.
"Als kind dirigeerde ik al met een takje op de salontafel": acteur Stefaan Degand waagt zich aan de vierde symfonie van Brahms
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
Stefaan Degand gaat Thomas Vanderveken en Hanne Decoutere achterna. In “Thomas speelt het hard” kreeg Vanderveken in een jaar tijd het pianoconcerto van Edvard Grieg in de vingers; Hanne Decoutere trok haar pointes weer aan voor de balkonscène in het klassieke ballet “Romeo en Julia” voor de reeks “Hanne danst”.
Nu is het de beurt aan acteur Stefaan Degand. Hij heeft een jaar toegewerkt naar een uitvoering van de vierde symfonie van Johannes Brahms, waarbij hij zomaar eventjes het Nationaal Orkest van België zal dirigeren. De vijfdelige reeks "Maestro Degand" is vanaf 10 januari te zien op VRT Canvas.
Hoever gaat de liefde voor klassiek terug voor Stefaan Degand, de acteur die we kennen van het theater en van tv-reeksen als "De ronde" of "Eigen kweek"?
"Ik ben opgegroeid met alléén maar klassieke muziek. Mijn vader zette van ’s ochtends tot ’s avonds klassieke platen op. Mijn broer vluchtte dan naar z’n kamer om z’n eigen muziek te beluisteren, maar ik bleef in de woonkamer hangen. Klassieke muziek heeft me betoverd en me sindsdien niet meer losgelaten", bekent Stefaan Degand.
Ik zag een heel orkest in de woonkamer
Voor dirigenten had Degand altijd al een fascinatie: "Als mijn vader de vierde van Brahms oplegde, zag ik een heel orkest in de woonkamer. Ik kraakte een takje van een boom en dat was dan mijn baton (dirigeerstokje, red.) De bruine salontafel was de bok waar ik op stond. Dat was geen gimmick, ik meende dat heel serieus".
Kortom, als kind is Stefaan Degand in de ketel met muzikale toverdrank gevallen: "Mijn vader nam me ook mee naar klassieke concerten of naar de opera. Ik vond het fantastisch om als klein jongetje tussen de grote mensen te zitten. Magisch om daar deel van te mogen uitmaken. Ik had het geluk om dat allemaal te mogen ontdekken."
Trombone in de harmonie
Zelf muziek spelen, dat heeft Stefaan Degand ook gedaan: "Ik ging naar de muziekschool. Mijn vader speelde klarinet in de harmonie en ik trombone. Dat heb ik tot mijn 16, 17 jaar gedaan. Toen heb ik m’n instrument aan de haak gehangen en ik heb al 30 jaar niet meer gespeeld. Ik vind het wel nog altijd heerlijk om omringd te zijn door muzikanten".
De vierde van Brahms is de soundtrack van mijn leven
Dat treft, want Stefaan Degand heeft zich nu intens voorbereid op een uitvoering van de vierde symfonie van Brahms, met groot orkest. Waarom die zeer emotionele Brahms, eigenlijk? "Als er één werk is dat ik al vanaf m’n zesde wilde dirigeren is het deze symfonie van Brahms. Het is een heel fascinerende symfonie die ik nooit beu gehoord ben. Het is ook wel wat de soundtrack van mijn leven, denk ik".
Hoe heeft Degand zich voorbereid het voorbije jaar? "Ik ben begeleid door dirigente Pascale Van Os in de techniciteit van het dirigeren, want dat is natuurlijk allemaal nieuw voor mij. Ik heb al wel andere werken kunnen dirigeren, zoals de 25e symfonie van Mozart, iets eenvoudiger dan die Brahms. Om niet meteen de Mount Everest te moeten beklimmen".
Ik leer de hele partituur uit mijn hoofd, om zonder bladmuziek te kunnen dirigeren
Stefaan Degand zal Brahms uit het blote hoofd dirigeren : "Ik ben de hele partituur uit m’n hoofd aan het leren. Dat vind ik wel belangrijk. Ik wil kunnen communiceren met het orkest, zodat er geen muur tussen ons staat."
Die communicatie met de muzikanten vindt Degand het moeilijkst: "Als acteur ben ik het niet gewoon om aan andere mensen te zeggen hoe ze moeten spelen of hoe ik het zou willen. Ik heb wel ideeën over hoe ik die symfonie van Brahms zie, een werk dat me al veertig jaar na aan het hart ligt en dat ik al zoveel heb gehoord, zowel live als in de vele versies op plaat. Maar toch voel ik een zekere schroom om dat te delen".
Dirigeren is extreem veeleisend, beseft Stefaan Degand: "Er zijn zoveel dingen waar je rekening mee moet houden. Wat een dirigent doet, dat ziet er misschien gemakkelijk uit, maar het is veel ineens. Je moet vooruitdenken, weten wie wat waar wanneer speelt; je moet anticiperen en de drive erin houden. Het is een boeiende oefening in concentratie".
27 januari is de dag. Dan speelt het Nationaal Orkest van België de vierde symfonie van Johannes Brahms in de legendarische Henry Le Boeufzaal in Bozar, onder leiding van gastdirigent Stefaan Degand. "Ik heb er vertrouwen in", blikt hij vooruit. "De vierde van Brahms zit in het repertoire van het orkest; daar leun ik op. Ik ben benieuwd, want het is natuurlijk ook heel erg spannend: ik ben geen geoefende dirigent en ik heb weinig voorbereiding gehad. Maar ik kan niet wachten om eraan te beginnen!"
Een ode aan de muziek en de schoonheid, om mensen tijd en ruimte te doen vergeten
In de vijfdelige VRT-Canvasreeks "Maestro Degand" ontmoet de acteur ook allerlei boeiende persoonlijkheden uit de klassiekemuziekwereld, onder meer dirigenten Jaap Van Zweden en Philippe Herreweghe of harpiste Anneleen Lenaerts die bij de Wiener Philharmoniker speelt.
"Het gaat vooral over de muziek. Hoe minder het over mij gaat, hoe beter. Het is een ode aan een prachtige symfonie, aan de klassieke muziek, aan de kunst en de schoonheid. Om mensen tijd en ruimte te doen vergeten, in het beste geval."
"Maestro Degand " vanaf 10 januari in vijf afleveringen op VRT Canvas.
BELUISTER - De vierde symfonie van Brahms door de Wiener Philharmoniker, onder leiding van Leonard Bernstein:
