CHECK - Ja, een Israëlisch bouwbedrijf plaatste advertenties met "strandhuis in Gaza" online

Online ontstond de laatste dagen heel wat ophef rond simulatiebeelden van mogelijke bouwprojecten in Gaza. Het gaat in het bijzonder om een afbeelding met een schets van woningen in een rij bovenop de ruïnes van Gaza. In het Hebreeuws staat de volgende boodschap erop: "Een huis aan het strand is geen droom.”

Sommige posts met de beelden werden meer dan 400.000 keer gedeeld. Veel internetgebruikers veroordelen de publicatie van beelden van Israëlische bouwprojecten in Gaza, dat nu in puin ligt. Andere stellen de vraag of het om echte beelden gaat. Ook onze redactie kreeg die vraag. Wat weten we?

De advertenties met beelden van mogelijke bouwplannen in Gaza werden inderdaad gemaakt door de Israëlische projectontwikkelaar Harey Zahav. De beelden werden op 13 december zowel op de Instagrampagina als de Facebookpagina van het bedrijf gepubliceerd. Op hun website plaatsten ze de beelden voorlopig niet.

Ook onder de foto staat een bijschrift in het Hebreeuws. Vertaald staat er: “Wij bij Harey Zahav, werken eraan om de weg vrij te maken voor een terugkeer naar Gush Katif. Een aantal van onze werknemers ging aan de slag met het herstel van het gebied, het opruimen van puin en het verdrijven van indringers. We hopen dat in de nabije toekomst alle mensen die werden ontvoerd veilig naar hun huizen zullen worden teruggebracht, en onze soldaten naar huis zullen terugkeren en we in staat zullen zijn om te beginnen met de bouw in de Gazastrook, in de hele regio van Gush Katif."

Het is niet de enige afbeelding op de sociale media van het bedrijf dat over eventuele plannen in Gaza spreekt. In een andere afbeelding, die op 11 december op Instagram werd gepubliceerd, zien we namen voor de mogelijke, toekomstige nederzettingen, zoals Maale Atzmona of Neve Katif. Ze werden aangeduid op een kaart van de Gazastrook. 

Harey Zahav, de Israëlische bouwpromotor die tot nu toe vooral gespecialiseerd was in de bouw van woningen in de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, geeft in een reactie aan VRT NWS toe dat het de beelden publiceerde.

"We hebben deze campagne gelanceerd om het bewustzijn en de discussie te vergroten over de oplossing die wij als juist en duurzaam beschouwen", zegt Zeev Epshtein, de eigenaar van het bedrijf, in een e-mail van 18 december. "De campagne is natuurlijk geen echte commerciële campagne. Het is een satire. Het is aan de Israëlische regering om te besluiten terug te keren naar Gaza. Zolang die beslissing niet is genomen, kunnen er geen echte bouwprojecten van start gaan."

Aan het Israëlische mediabedrijf Mako zei Ephstein dat de publicatie "het midden houdt tussen een grap en wishful thinking". Naast de beelden met mogelijke bouwplannen, publiceerde het Israëlische bedrijf op zijn sociale media sinds 7 oktober ook heel wat beelden om de inzet van het Israëlische leger in de verf te zetten. 

"Klopt het dat er een vastgoedontwikkelaar strandhuizen wil bouwen in Gaza?" is een van de vragen die onze redactie kreeg. En zullen die plannen effectief worden uitgevoerd? Omdat het een toekomstvoorspelling betreft, kunnen wij deze claim niet checken.

Het antwoord hangt immers nauw samen met wat de intenties zijn van de Israëlische overheid na de oorlog. Tot vóór de escalatie van 7 oktober, werden de interne aangelegenheden van Gaza, waaronder bouwvergunningen , immers beheerd door de overheden van Gaza zelf. Dat bevestigen zowel conflictarchitect Malkit Shoshan (Harvard University) als Midden-Oostenexpert Brigitte Herremans (UGent).

Een Israëlisch bouwbedrijf zou dus niet zomaar een project kunnen starten in Gaza, aldus Herremans. "Israël heeft sinds 2005 in de Gazastrook geen civiele bevoegdheden meer, in tegenstelling tot in de Westelijke Jordaanoever . In praktijk heeft Israël natuurlijk wel grote invloed op de Gazastrook, onder andere door de grenzen te controleren en door de invoer van de blokkade in 2007."

Maar hoe de situatie in de toekomst zal evolueren, is niet geweten. "Intussen zijn delen van de Gazastrook ingenomen. Of dat al dan niet tijdelijk is, weet niemand op dit moment", zegt Rikkert Horemans van Broederlijk Delen.

"Bij de Palestijnen leeft wel de angst dat het niet enkel Israëls bedoeling is om Hamas uit te schakelen, maar ook om de Gazastrook al dan niet deels terug in te nemen. Dat dergelijke beelden vandaag zo’n ophef veroorzaken, komt omdat ze lijken te bevestigen wat veel Palestijnen vrezen."

Volgens het Franse dagblad La Libération zijn de beelden op dit moment daarom vooral als provocatie bedoeld, maar tonen ze tegelijkertijd ook de wens van sommige Israëli's om Gaza terug in te nemen.

"Deze bouwpromotor gaat ook in op de wrok die leeft bij sommige radicale kolonisten sinds ze in 2005 uit Gaza moesten vertrekken", zegt Herremans. Ook Horemans zegt dat de campagne uit een specifieke politieke hoek in Israël komt, namelijk een hoek die pleit voor het bouwen van illegale nederzettingen in de Palestijnse gebieden. "De wens van de bouwpromotor zie je dezer dagen geregeld in het publieke discours terugkeren."

Dat bevestigt het bouwbedrijf ook in zijn e-mail naar onze redactie. "We wilden een punt maken met deze campagne. (…) Op 7 oktober voerden de Palestijnen een verschrikkelijke en niet-uitgelokte aanval uit. Israël trok hierover ten strijde en besloot dergelijke aanvallen niet langer te tolereren. In het kader van de vraag wat er na de oorlog zal gebeuren, worden er nu een paar opties besproken."

"Een van de opties is dat Israël terugkeert naar de Gazastrook en daar zijn nederzettingen herbouwt. Wij geloven dat dit de enige optie is voor een duurzame vrede." Aan het Israëlische medium Mako zei de bouwpromotor "natuurlijk de eerste te zijn om zich vrijwillig aan te melden als het mogelijk wordt om in Gaza te bouwen".

De Palestijnse factcheckers van Kashif benadrukken dat de campagne gemaakt werd door een bouwbedrijf, en dat het geen officiële aankondiging van de Israëlische overheid is. "De overheid heeft tot op heden geen nederzettingsprojecten in Gaza aangekondigd."